Gaza Het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar is geborgen. Trump en zijn schoonzoon kijken vooruit naar een toekomst vol wolkenkrabbers in de kuststrook. Intussen hopen hulpinstanties dat ze de ergste nood mogen lenigen.
Ontheemde Palestijnen hebben een onderkomen gezocht in een moskee in Khan Younis.
Nu het laatste lichaam van een Israëlische gijzelaar is gevonden, kan fase twee van Trumps plan voor Gaza echt beginnen. Sergeant-majoor Ran Gvili kwam op 7 oktober 2023 om het leven tijdens de aanval van Hamas op Israël; zijn lichaam werd maandag aangetroffen op een begraafplaats in Gaza-Stad. „Hij was de eerste die erin ging en de laatste die eruit kwam”, zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
Vooruitlopend op de berging van Gvili’s lichaam kondigden de Amerikanen vorige week de tweede fase van het plan voor Gaza al aan. Trumps schoonzoon Jared Kushner presenteerde in Davos een voorstel voor de wederopbouw van de kuststrook waarbij de oude infrastructuur volledig vervangen wordt door onder meer honderdtachtig toeristische wolkenkrabbers aan zee. Kushner is een van de hoofdrolspelers in het toekomstplan voor Gaza, maar de precieze status van zijn presentatie is onduidelijk.
Naast de wolkenkrabbers voorziet Kushner in Gaza onder meer datacentra, parken, landbouwgrond, sportfaciliteiten en snelwegen. Ook zijn een haven en een vliegveld gepland. De bestaande havens en vliegvelden van Gaza waren al ruim voor de jongste oorlog door Israël vernietigd.
Het plan omvat ook twee nieuwe steden: New Rafah en New Gaza. Op het grondgebied van Rafah, de volledig met de grond gelijk gemaakte stad in het zuiden, moeten honderdduizend huizen komen, tweehonderd scholen en 75 ziekenhuizen en klinieken. New Gaza moet meer een industriecentrum worden.
Volgens Kushner is het door hem gepresenteerde plan binnen twee à drie jaar te realiseren. De Verenigde Naties hebben gewaarschuwd dat alleen al het opruimen van alle puin in Gaza zes à zeven jaar zal duren.
Israël heeft vier op de vijf gebouwen in Gaza beschadigd of vernietigd. In het plan van Kushner lijkt het erop dat ook de gebouwen die nog overeind staan gesloopt worden. De eerste sloopprojecten zijn al begonnen, kondigde Trumps schoonzoon aan.
Hoe dan ook is Kushners visie nog ver van de realiteit verwijderd. Een eerste stapje in fase twee is dat Israël de grensovergang tussen de verwoeste stad Rafah en Egypte weer openstelt, in elk geval voor voetgangers. Israël zal iedereen controleren die Gaza in- of uitgaat.
Jared Kushner spreekt over het plan voor Gaza op het World Economic Forum in Davos.
De Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio luistert naar een presentatie van plannen voor Gaza met op de achtergrond een tekening van het „Master Plan” voor de kuststrook.
Hulporganisaties vragen zich af of er ook weer goederen de grens over mogen. Onder meer het Rode Kruis en Unicef staan klaar aan de Egyptische kant van de grens. Volgens het Rode Kruis komen er nog altijd veel minder dan de afgesproken zeshonderd vrachtwagens met hulpgoederen per dag Gaza binnen. Israël heeft bovendien 37 hulporganisaties, waaronder Artsen zonder Grenzen en Save the Children, de toegang tot Gaza ontzegd.
De actuele situatie in Gaza staat in schril contrast tot het futuristische toekomstplan van Kushner. Aan „alles” is nog gebrek, stelt het Rode Kruis. Ook worden luchtaanvallen, beschietingen en geweervuur gemeld in de hele Gazastrook.
Een tentenkamp tussen verwoeste en zwaar beschadigde gebouwen in Gaza-Stad.
Intussen is er niet al te veel voortgang geboekt met andere onderdelen van Trumps plan voor Gaza. Israël heeft zijn troepen nog niet teruggetrokken, Hamas is nog niet ontwapend en er is nog geen enkel zicht op de geplande Internationale Stabilisatiemacht.
De terugtrekking van Israël uit Gaza was aanvankelijk een belangrijk punt van het plan, maar bij nadere invulling is dit voornemen naar de achtergrond verdwenen. Kushner wijdde er in Davos nog maar één zin aan: ‘Demilitarisering van heel Gaza maakt volledige terugtrekking van de IDF naar de veiligheidszone mogelijk.’
Anderhalve maand geleden was dit nog een groot twistpunt tussen Israël en Hamas: zou de militante groepering eerst de wapens inleveren, of zou Israël eerst zijn troepen terugtrekken? Inmiddels lijken de Amerikanen deze twist in Israëlisch voordeel beslecht te hebben: terugtrekking geschiedt pas na ontwapening.
Ook de vorming van de Internationale Stabilisatiemacht bevindt zich in een impasse. Trump heeft een aantal landen benaderd, maar die zijn vooralsnog terughoudend – vooral omdat ze er niet op zitten te wachten dat ze Hamas moeten ontwapenen.
Turkije en Qatar willen wel graag deelnemen aan de Stabilisatiemacht, maar daar heeft Israël grote bezwaren tegen, omdat het die landen als bondgenoten van Hamas ziet. In de presentatie van Kushner kwam de Stabilisatiemacht niet voor.
Een deel van het plan dat wel uitgevoerd wordt, is de Vredesraad. Wat Trump betreft moet dit een organisatie worden met een ambitie die tot ver buiten Gaza reikt: uiteindelijk zou ze de Verenigde Naties moeten vervangen.
Voornamelijk autocratisch geleide landen en geestverwanten van de Amerikaanse president hebben de uitnodiging aangenomen om met Trump over vrede te beraadslagen, van Argentinië tot Marokko en van Wit-Rusland tot Kazachstan. Oud-minister en VN-diplomaat Sigrid Kaag krijgt een rol in het ‘uitvoerend bestuur’ van Gaza.
De extreem-rechtse coalitiepartners van Netanyahu zijn intussen ontevreden over wat zij zien als ‘concessies’ aan Trump. Voornamelijk zijn ze boos over de oprichting van een Palestijnse interim-regering in Gaza. Extreem-rechts in Israël is vast van plan de kuststrook etnisch te zuiveren, bij Israël te voegen en er nederzettingen te stichten. Dat strookt in het geheel niet met Kushners plan. Ook de voorgenomen Israëlische terugtrekking stuit op veel weerstand bij Netanyahu’s coalitiegenoten.
Hamas lijkt intussen kans te zien om ook onder Trumps voorwaarden een rol in Gaza te blijven spelen. Dinsdag meldde persbureau Reuters dat de militante groepering tienduizend van haar politieagenten wil laten opnemen in het nieuwe bestuur van Gaza.
Ook dit zal Israël willen tegenhouden. Maar misschien begrijpt Hamas wel beter dan Israël hoe het de Amerikaanse president moet bespelen. Zoals militair analist Amos Harel van Haaretz concludeert: „In Gaza komt er voorlopig een einde aan de oorlog, met een regeling die de Verenigde Staten aan Israël opleggen en die ver afstaat van wat de regering had beloofd.”
Op een groot scherm in Tel Aviv wordt bijgehouden hoe veel tijd er is verstreken sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC