Grote werken Een obscure Deen mag La Grande Arche bouwen in Parijs. Dit filmportret van architect Otto von Spreckelsen levert een buitengewoon boeiend beeld op van de relatie tussen kunst en politiek.
Architect Otto von Spreckelsen (Claes Bang) met zijn echtgenote Liv (Sidse Babett Knudsen) in 'La Grande Arche'.
La Grande Arche. Regie: Stéphane Demoustier. Met: Claes Bang, Xavier Dolan, Sidse Babett Knudsen. Lengte: 104 min.
Filmmakers die een vierkant beeldformaat gebruiken, willen meestal benadrukken dat hun personages opgesloten zitten in hun omgeving, met krappe kaders die benauwdheid suggereren. De Franse film La Grande Arche gebruikt het vierkant creatiever, als artistiek concept. Het is immers de kubusvorm waarmee de Deense architect Otto von Spreckelsen (een uitstekende Claes Bang) uitverkoren wordt. Hij mag in Parijs wat nu bekendstaat als La Grande Arche bouwen, de opengewerkte kubus op de historische as die naar de Arc de Triomphe leidt.
Over dit moeizame vijfjarige bouwtraject gaat de gelijknamige film van Stéphane Demoustier, die net als bijvoorbeeld het recente The Brutalist de architect vooropstelt. De originele opvattingen van Von Spreckelsen over zijn vakgebied komen goed uit de verf. Ook in de beeldcomposities van La Grande Arche spelen proporties en verhoudingen een rol en zien we kaders binnen kaders. In een mooie scène bespiedt Von Spreckelsen via een spiegel boven het orgel waarop hij speelt zijn latere projectmanager. Architectuur dient bovendien als metafoor voor cinema: film maken is weliswaar een collectief proces, maar wel eentje met een duidelijke hiërarchie. En belangrijker: ben je als maker bereid om onderweg compromissen te sluiten? Hoe ver ga je om je artistieke visie te bewerkstelligen?
Demoustier begint zijn verhaal met het uitroepen van de winnaar van de ontwerpwedstrijd. Dit blijkt een volslagen onbekende Deen te zijn. In een droogkomische scène wordt geprobeerd hem te bereiken, nadat de aanwezigen even hebben moeten wachten totdat de bril van president Mitterrand is gehaald, nodig om het briefje met de winnaar te kunnen lezen. Tijdens een persconferentie antwoordt hij in alle eerlijkheid dat hij weinig ervaring heeft: hij bouwde zijn eigen huis en vier kerken in Denemarken. Zijn echtgenote vergezelt hem, zijn steun en toeverlaat en – naar later zal blijken – keihard onderhandelaar.
De gedreven Von Spreckelsen wil dingen op zijn manier, hij beschouwt wat dan nog de Kubus heet als zijn levensproject. Praktische problemen over bijvoorbeeld de zwevende wolken rondom de Kubus (hoe bevestig je die?) wuift hij weg. Mitterrands prestigeproject moet af zijn om de tweehonderdste verjaardag van de Franse Revolutie te vieren, wat de druk nog eens extra opvoert. Maar de Chinese architect Pei, bezig met de glazen piramide bij het Louvre, leert hem een Chinees gezegde: „Als het dringend is, neem je de tijd.”
Het buitengewoon boeiende La Grande Arche wordt uiteindelijk een film over de relatie tussen kunst en politiek, met visieloze technocraten en rechtse politici die – anno 2026 heel herkenbaar – dit soort idealistische projecten aan de markt overlaten of liever helemaal niet uitvoeren. Het eindresultaat: water bij de (Franse) wijn.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC