De Britse premier Keir Starmer is deze week in China voor een driedaagse handelsmissie, met gesprekken over whisky en windmolens op de agenda. De toenadering tot Beijing volgt op een week waarin de ‘speciale relatie’ met de VS averij opliep.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Al aan het begin van zijn premierschap had Keir Starmer het zich voorgenomen: hij zou de verhouding met China gaan verbeteren. De relatie was verslechterd na het brute optreden van de Chinese autoriteiten tijdens prodemocratische demonstraties in Hongkong, zes jaar geleden.
Volgens Starmer is China essentieel voor de Britse economie. Het bezoek deze week volgt op een handelsmissie van zijn minister van Financiën Rachel Reeves vorig jaar. De laatste ontmoeting tussen een Britse premier en president Xi Jinping was acht jaar geleden, toen Theresa May China bezocht.
De Britten willen er pensioenen, verzekeringen en vermogensbeheer verkopen, alsmede luxe auto’s, maatpakken en whisky. China investeert ondertussen flink in Groot-Brittannië, met name in vastgoed, infrastructuur en schone energie. Het Britse klimaatbeleid, waarin windmolens en zonnepanelen een grote rol spelen, valt of staat met Chinese productie. Met het oog op de Britse nationale veiligheid mogen Chinezen echter niet investeren in kerncentrales en mobiele netwerken.
Vorige week heeft Starmer cruciaal voorbereidend werk verricht door China toestemming te geven om in het hart van Londen een ‘superambassade’ te bouwen, precies op de plek waar communicatiekabels lopen tussen de twee financiële districten. De vrees bestaat, onder meer bij de veiligheidsdiensten, dat China hiermee een spionagebolwerk krijgt. Ook vanuit het Witte Huis klonken bezwaren.
De beslissing viel in een week waarin er een einde kwam aan de politieke broederschap tussen Donald Trump en Keir Starmer – en er dus een knauw kwam in de ‘speciale relatie’ waarop hun beider landen zich laten voorstaan.
De Britse premier heeft er afgelopen anderhalf jaar alles aan gedaan om een wit voetje te halen in Washington. Zijn belangrijkste troef was een uitnodiging – de brief van de koning – voor een staatsbezoek van Trump aan het Verenigd Koninkrijk, dat afgelopen september plaatsvond. Trump ontzag de Britten van zijn ‘straftarieven’ en ging tijdens het bezoek akkoord met een principe-handelsakkoord. De onderhandelingen over dat akkoord staan inmiddels stil.
De week van de breuk werd ingeleid door Trumps dreigementen om zijn beste bondgenoot, en een trits andere Europese landen, extra ‘Groenland’-tarieven op te leggen. Ook brak hij met de conventie door Starmer advies te geven bij het besturen van zijn land. Zo bekritiseerde Trump diens klimaatbeleid. Volgens hem moeten de Britten meer olie en gas uit de Noordzee halen en ophouden met het importeren van windmolens uit China. ‘Het VK heeft een ongelooflijke troef in handen: de Noordzee’, zei de Amerikaanse president tijdens zijn veelbesproken toespraak in Davos op woensdag. ‘Noorwegen maakt er gebruik van en verdient er een fortuin mee.’
Twee dagen later haalde Trump de woede van politici van iedere politieke kleur op de hals toen hij schamperde over de Britse bijdrage aan de Afghanistanoorlog – iets waarop hij terugkwam na een telefoongesprek met Londen.
Ook wist Trump vorige week nog de Britse beslissing over de overdracht van de Chagos-eilanden aan Mauritius te pauzeren. In de archipel in de Indische Oceaan bevindt zich een belangrijke Brits-Amerikaanse luchtmachtbasis. Op de achtergrond kibbelen Britse en Amerikaanse politici over de vrijheid van meningsuiting op het eiland.
Het heeft tot de opmerkelijke situatie geleid dat een bezoek aan Beijing voor Starmer waarschijnlijk makkelijker zal verlopen dan aan Washington – een situatie waar ook zijn Canadese collega Mark Carney mee kampt. De Britten zitten echter in een lastige positie, vijf jaar na de Brexit. De Global Britain-strategie, met Groot-Brittannië als onafhankelijke en invloedrijke speler in een geglobaliseerde wereld, stuit op een realiteit waarin enkele grootmachten de dienst uitmaken en het tij der globalisering lijkt te zijn gekeerd.
Op militair gebied zijn en blijven de Britten afhankelijk van de VS, hoe wispelturig hun leider ook is. In economisch opzicht is China van cruciaal belang voor de Britse economie. Zo belangrijk zelfs dat het gevaar op politieke en economische spionage wordt geaccepteerd. Uitgerekend op de dag van Starmers vertrek naar China berichtte The Daily Telegraph, op basis van informatie van Amerikaanse inlichtingendiensten, dat de telefoons van oud-premiers Boris Johnson, Liz Truss en Rishi Sunak zouden zijn afgeluisterd door Chinese hackers.
En mogelijk ook die van Starmer zelf.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant