Ecologie In de concurrentiestrijd tussen twee toppredatoren in het Amerikaanse Yellowstonepark werd de poema vaak bestolen door de dominante wolf. Nu hij vaker herten eet valt de diefstal mee.
Een poema in een opvangcentrum in de Amerikaanse staat Arizona.
Zet twee toppredatoren in hetzelfde leefgebied en dan – ja, wat gebeurt er dan? Nu natuurbehoud ervoor heeft gezorgd dat zowel wolven als poema’s (‘bergleeuwen’) weer veelvoorkomend zijn in het nationaal park Yellowstone in de Verenigde Staten, is er steeds meer bekend over hun invloed op kleinere roofdieren en op prooidieren. Maar hoe de twee elkáárs gedrag beïnvloeden, was nog nauwelijks onderzocht. Daar brengen Amerikaanse biologen met een publicatie in tijdschrift PNAS verandering in: zij beschrijven hoe de dominante soort – de wolf – zo vaak karkassen stal dat de poema’s eronder begonnen te lijden. Pas toen de voornaamste prooien in aantal afnamen ontstond er een nieuwe balans.
Meerdere grote carnivoren hoeven elkaar niet in de weg te zitten: als het gaat om een grotere soort en één of meer kleinere soorten ontstaat er algauw een ‘enemies with benefits’-systeem. Daarbij doodt de toppredator weliswaar regelmatig zijn kleinere concurrenten, maar hij verschaft ze ook voedsel door voor voldoende karkassen van prooidieren te zorgen. Maar bij twee toppredatoren in één ecosysteem neemt het risico op ‘enemies without benefits’ toe. In plaats van aaseterij is er dan sprake van kleptoparasitisme: vleesdiefstal waarbij de dominante carnivoor de buit van zijn minder sterke concurrent inpikt.
Ook in Yellowstone was dat het geval, ontdekten de biologen toen ze in 2016 met hun onderzoek begonnen. Op dat moment was het samenleven van beide toppredatoren zo’n twintig jaar aan de gang in Yellowstone, in het noordwesten van de staat Wyoming. In 1995 had er in het gebied een herintroductie plaatsgevonden van de wolf; de poema’s waren rond diezelfde tijd op eigen houtje teruggekeerd.
Met gps-zenders en duizenden bezoekjes aan zogeheten kill sites – waar prooidieren waren gedood – bestudeerden de onderzoekers in totaal negen jaar de dynamiek tussen de twee soorten. Zo ontdekten ze dat de wolven en poema’s het aanvankelijk allebei gemunt hadden op wapiti’s: uit de kluiten gewassen herten die qua grootte tussen edelherten en elanden inzitten. Vaak stalen de wolven de karkassen en doodden daarbij soms ook poema’s als die niet bijtijds een boom in konden vluchten of een rotsblok op konden klimmen. Een asymmetrische dynamiek, want de poema’s doodden nooit een wolf.
Toen het onderzoek enkele jaren bezig was begon de hoeveelheid wapiti’s zodanig af te nemen dat de poema’s langzaamaan begonnen uit te wijken naar een nieuw type prooi, bestaande uit veel kleinere herten. Ook daarbij worden ze soms nog gedwarsboomd door stelende wolven, maar veel minder vaak dan eerst: tegenover zes wapiti’s die werden gestolen gaat het nu om één klein hert. Zo lijkt samenleving tussen twee toppredatoren dus niet alleen afhankelijk van voldoende prooien maar ook van een divers prooiaanbod – én van een mogelijkheid om te vluchten als de dominante soort kwaad in de zin heeft.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC