Het Franse parlement heeft ingestemd met een wetsvoorstel dat sociale media verbiedt voor kinderen onder de 15 jaar. President Emmanuel Macron noemt het een ‘cruciale stap’ voor de mentale gezondheid van jongeren en wil dat het verbod al vanaf komend schooljaar ingaat.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
Met de wet, waarmee de Senaat nog moet instemmen, zou Frankrijk het eerste Europese land worden dat sociale media wettelijk verbiedt voor jonge tieners. Wereldwijd ging alleen Australië het land voor, met een vergelijkbaar verbod voor jongeren onder de 16 jaar.
Volgens Macron moeten kinderen worden beschermd tegen algoritmes die, gestuurd door advertentie-inkomsten en datahonger, gericht zijn op het zo lang mogelijk vasthouden van hun aandacht. ‘De hersenen van onze kinderen zijn niet te koop’, schreef hij op X. ‘Niet voor Amerikaanse platforms en niet voor Chinese.’
De Assemblée nationale nam de wet met een meerderheid aan: 116 stemmen voor en 23 tegen. Het socialemediaverbod is daarmee een van de weinige dossiers waarop Macron, na het verlies van zijn parlementaire meerderheid, nog brede steun weet te mobiliseren.
Volgens voorstanders bevordert de wet de concentratie en het onderlinge contact tussen leerlingen op school. Het draagvlak voor het verbod wordt bovendien gevoed door recente mediaberichten waarin ouders sociale platforms verantwoordelijk houden voor cyberpesten en schadelijke content. In één zaak stelt een moeder dat algoritmes haar zoon overspoelden met suïcideverheerlijkende video’s, waarna hij zichzelf van het leven beroofde.
Critici waarschuwen echter voor schijnveiligheid. Leeftijdscontroles zouden eenvoudig te omzeilen zijn, terwijl jongeren kunnen uitwijken naar minder gereguleerde platforms. Ook bestaan er zorgen over privacy, omdat strengere verificatie kan leiden tot het vergaren van meer data.
Voorstanders erkennen die risico’s, maar zien het verbod vooral als normstelling. Volgens hen maakt Frankrijk hiermee duidelijk dat sociale media geen onschuldig tijdverdrijf zijn, maar krachtige systemen die ingrijpen in de ontwikkeling van kinderen.
De kern van de wet is dat jongeren onder de 15 geen toegang meer krijgen tot sociale netwerken als TikTok, Instagram en Snapchat. Educatieve en encyclopedische websites blijven toegankelijk, net als privéberichten via messagingapps en sms, zolang die niet zijn gekoppeld aan publieke profielen of algoritmische aanbevelingen.
Nieuw is dat de wet werkt met een tweesporenmodel. De Franse mediawaakhond moet een lijst opstellen van sociale netwerken die als ‘schadelijk’ worden aangemerkt. Die platforms worden volledig verboden voor kinderen onder de 15 jaar. Daarnaast komt er een tweede lijst met platforms of functies die als minder risicovol worden beschouwd en alleen toegankelijk zijn na expliciete toestemming van ouders. Daarmee probeert de regering tegemoet te komen aan zorgen over proportionaliteit en ouderlijke verantwoordelijkheid.
Een cruciaal onderdeel van de wet is leeftijdsverificatie. Platforms zullen een sluitende controle moeten invoeren om minderjarigen te weren. Frankrijk heeft al ervaring met zo’n systeem: voor toegang tot onlinepornografie moeten gebruikers hun leeftijd verifiëren. Dat model zou nu ook voor sociale media kunnen worden gebruikt, al blijkt uit ervaringen in Australië dat leeftijdsverificatie technisch kwetsbaar is en jongeren relatief eenvoudig uitwijken naar andere online omgevingen. Accounts die niet aan de leeftijdsvereisten voldoen, moeten uiterlijk eind dit jaar zijn verwijderd.
Tegelijkertijd breidt de wet het bestaande smartphoneverbod op scholen uit. Mobiele telefoons zijn sinds 2018 verboden in het basisonderwijs en de onderbouw van middelbare scholen. Voortaan geldt dat verbod ook voor de bovenbouw.
De wet is gebaseerd op een rapport van een parlementaire onderzoekscommissie naar de psychologische effecten van sociale media, met name TikTok, op minderjarigen. Die commissie concludeerde dat intensief gebruik samenhangt met een toename van angstklachten, depressie en blootstelling aan schadelijke content. Het verbod op sociale media onder de 15 jaar was de belangrijkste aanbeveling.
Toch ligt het voorstel juridisch gevoelig. Een vergelijkbare Franse wet uit 2023 werd uiteindelijk onuitvoerbaar verklaard omdat zij in strijd was met Europees recht. Om die reden is de nieuwe wet herschreven na kritiek van de Raad van State, die toetst of wetgeving verenigbaar is met Franse en Europese regels.
President Macron heeft aangedrongen op een versnelde behandeling, omdat het voorstel anders kan stranden in de lange reeks begrotingsdebatten die het parlement dit jaar bezighouden. De Senaat behandelt de wet naar verwachting in februari. Ook daar lijkt een meerderheid haalbaar.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant