Echtscheidingen verlopen zelden rimpelloos, zelfs niet als beide exen ordentelijk uit elkaar willen, zonder al te veel bijkomende schade. Vertaal die schade in het Engels en je komt op collateral damage: meteen doemen er oorlogsbeelden op en foto’s van burgerslachtoffers.
De scheiding, die toch aanstaande lijkt tussen de Verenigde Staten en de andere partners uit de NAVO, heeft allang de trekken aangenomen van een vechtscheiding. Het onderliggende verwijt: president Trump zei op Fox News, 22 januari met zoveel woorden dat de Amerikanen in dit defensiehuwelijk alleen maar hebben gegeven, terwijl de andere partners enkel kwamen halen. Trump sprak met name over de Europeanen: „Ze zullen zeggen dat ze een paar militairen naar Afghanistan hebben gestuurd. En dat deden ze ook, maar ze bleven een beetje achter, een beetje weg van de frontlinies”.
Nu is Trump als president ook de opperbevelhebber van het Amerikaanse leger, en hier werden met terugwerkende kracht de honderden doden van de andere NAVO-bondgenoten die sneuvelden in Afghanistan, zowel soldaten als burgers, even als een vuiltje weggewoven. Die lui zouden er de kantjes er vanaf hebben gelopen. Dat is het ergste wat militaire bondgenoten elkaar kunnen verwijten. Europa reageerde begrijpelijkerwijs woedend, ieder land kwam met getallen: de Britten telden 457 gevallen militairen, de Italianen 53, de Nederlanders 25. En hoe langer die getallenreeks werd, hoe pijnlijker: voor Trump en zijn ‘waarheid’, maar vooral ook voor al die Europeanen die de Amerikaanse baas verzekerden dat ze toch echt, optimaal hun best hadden gedaan. Ineens waren ze de smekelingen geworden – die staan altijd uiterst zwak bij vechtscheidingen van deze omvang.
Zoals het Trump, de baas aller bazen, betaamde, haalde hij één land van het strafbankje: het Verenigd Koninkrijk. Zaterdag 24 januari berichtte hij alsnog over zijn voortschrijdend inzicht: „In Afghanistan kwamen 457 Britse militairen om het leven en velen raakten gewond. Zij hoorden bij de grootste krijgers aller tijden. (…) Het Britse leger, met zijn enorme hart en ziel, is het allerbeste (na de VS).”
Dat venijnige trapje-na behoort nu eenmaal tot het privilegium van de opperbaas. Moeten we nu wachten tot Trump al die afzonderlijke landen eerherstel aanbiedt, of in een goedmoedige bui alsnog een aai over de bol geeft?
De andere NAVO-bondgenoten kunnen hun omgekomen militairen niet zomaar uit de geschiedenis laten schrijven. Europa komt met getallen, ze rekenen de waarheid voor, maar de factcheck is niet aan deze Amerikaans president besteed. De leugen, heeft Trump gemerkt, heeft meer kracht dan de feiten.
Ik blader dezer dagen, niet geheel toevallig, in Autocratie bv van de Amerikaans-Poolse journalist Anne Applebaum, dat als ondertitel heeft: ‘Over dictators en de redding van de democratie’. Trump leek op het moment van publicatie, 2024, net even van het wereldtoneel verdwenen. Deze zin trof me als scherpzinnig commentaar op de meest recente, Amerikaanse geschiedenis, Minneapolis incluis: „Soms is het niet de bedoeling om mensen een leugen te laten geloven, maar om ze bang te maken voor de leugenaar”.
De onhoudbare leugen als blijk van overmacht. We zijn nu voorbij de waarheidsvinding en staan midden in het sentimentele en toch zo gewelddadige milieu dat Scorsese tekende in zijn film Goodfellas (1990) over de Italiaans-New Yorkse maffia: het draait niet om waar of onwaar, maar om blindelingse loyaliteit, om het slikken van leugens als zoete koek, om reputatie en macht. Bedenkingen? Iets voor slappelingen. Niets verbeeldt de onaantastbaarheid van de topman zo sterk als de keiharde leugen, die zo evident onwaar is, dat elk verweer ertegen verandert in een zwaktebod.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC