Na een massale ontsnapping van gevangen jihadisten in Syrië maakt het Amerikaanse leger plannen om zevenduizend IS-gedetineerden over te brengen naar Irak. Washington en Bagdad doen een beroep op Europa: haal buitenlandse IS’ers weg uit de regio.
buitenlandredacteur
Tot vorige week zaten in het noordoosten van Syrië duizenden veronderstelde aanhangers van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) opgesloten in kampen en gevangenissen. Zij werden bewaakt door strijders van de door Koerden geleide SDF-militie. Maar de Koerden verliezen snel terrein aan het Syrische regeringsleger van president Ahmed al-Sharaa.
In het oorlogstumult vonden uitbraken plaats in het kamp Al Hol, waar vrouwen en kinderen vastzitten, en bij een gevangenis voor mannen in de stad Shaddadi. Koerdische media verspreidden beelden van geopende celdeuren en achtergelaten gevangenisoveralls. Het leger van Sharaa stelt dat tientallen ontsnapten algauw weer zijn opgepakt.
Inmiddels hebben Amerikaanse militairen de eerste 150 veronderstelde IS-strijders verplaatst naar Irak. Onder hen zijn buitenlanders. Ze zaten eerder vast in een gevangenis in de Syrische stad Hasakah. Tijdens een bezoek aan deze gevangenis in 2019 trof deze krant daar Europeanen aan, onder wie toen een Nederlander, Ibrahim el I. uit Delft.
Volgens het Amerikaanse leger is het overbrengen van de gevangenen naar Irak nodig om ‘een uitbraak te voorkomen die een directe bedreiging zou vormen voor de Verenigde Staten en de veiligheid in de regio’.
Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken spoorde maandag ‘alle landen aan om hun buitenlandse strijders te repatriëren naar hun thuisland om daar terecht te staan’. De Iraakse premier Mohammed Shia al Sudani deed vorige week een gelijkluidende oproep na een telefoongesprek met de Franse president Emmanuel Macron.
De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) maakte vorige maand bekend dat in Syrië circa 45 Nederlanders vastzitten: vijftien mannen, vijf vrouwen en 25 kinderen. Zij werden opgepakt toen IS vanaf 2017 terrein verloor.
In Nederland en de meeste andere Europese landen is het terughalen van mannelijke IS-strijders politiek onbespreekbaar. Ze moeten in de regio worden berecht, is het devies. Eerdere Amerikaanse oproepen tot repatriëring werden steevast genegeerd. Onduidelijk is of deze opstelling zal veranderen als gevolg van de machtsverschuiving in Syrië.
ChristenUnie, SGP, D66, GroenLinks-PvdA, VVD, CDA en SP stellen Kamervragen over de overplaatsing van de gevangenen naar Irak en de ontsnappingen. ‘Op welke manier vormt dit een veiligheidsrisico voor Nederland?’, willen Kati Piri (GL-PvdA), Hanneke van der Werf (D66) en Derk Boswijk (CDA) weten van minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD).
Zowel de Koerdische SDF-militie als het Syrische regeringsleger geldt als westerse bondgenoot. De regering van president Sharaa trad onlangs toe tot de internationale anti-IS-coalitie. Maar Sharaa, die eind 2024 de macht greep in Syrië, werd eerder zelf internationaal gezocht als terrorist. Hij heeft een verleden als strijder bij terreurgroep Al Qaida. In zijn politieke entourage zijn jihadisten actief.
Als het gaat om de bewaking van IS-gevangenen, hebben de Amerikanen meer vertrouwen in buurland Irak. Maar het overbrengen van gevangenen naar Irak is ‘problematisch’, zegt Tanya Mehra, die de afgelopen jaren bij het International Centre for Counterterrorism in Den Haag onderzoek deed naar gevangen IS-verdachten.
‘De gevangenissen in Irak zitten nu al overvol. Vervolgens is de vraag of de Irakezen rechtsmacht hebben om verdachten te vervolgen die niet in Irak actief zijn geweest. En als ze dat hebben, dan vraag ik me af wat voor strafproces deze mensen zullen krijgen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant