In de Chinese legertop heeft afgelopen weekend een uitzonderlijke zuivering plaatsgevonden. Wegens ‘ernstige schendingen van de discipline en de wet’ is een onderzoek ingesteld naar twee generaals, onder wie de hoogste militaire leider na president Xi Jinping.
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
De Chinese leider Xi Jinping voert al jaren een grootschalige zuivering uit binnen het leger, als onderdeel van een ‘anti-corruptiecampagne’. Maar dat nu ook de nummer twee van het Chinese leger wordt onderzocht, is van een andere orde.
Zhang Youxia is de hoogste militair van het Volksbevrijdingsleger die is gezuiverd sinds 1989, het jaar dat het Chinese leger de studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing hardhandig neersloeg. ‘Dat alleen al maakt deze zuivering ongekend’, zegt analist William Yang van de denktank International Crisis Group.
De 75-jarige generaal staat bekend als een vertrouweling van Xi. De twee kennen elkaar al van kinds af aan: hun vaders waren ‘revolutionaire kameraden’. Dat ook Zhang gezuiverd wordt, onderstreept dat zelfs nauwe banden met Xi binnen de Chinese communistische partij geen garantie bieden voor politieke bescherming.
Naast Zhang wordt ook stafchef Liu Zhenli (61) onderzocht. Met deze zuivering heeft Xi Jinping bijna de volledige top uitgehold van de Chinese Militaire Commissie, die leiding geeft aan het Volksbevrijdingsleger. Van de zes generaals die Xi in 2022 zelf aanstelde bij die commissie is er nu nog maar één over.
Het Chinese ministerie van Defensie heeft geen nadere toelichting gegeven over waar de twee generaals van worden beschuldigd. Een commentaar in het officiële legerdagblad, voorlopig de enige bron die Chinadeskundigen kunnen uitpluizen op zoek naar aanwijzingen, stelt dat het onderzoek vooral ‘de onwankelbare wil van onze partij toont om de strijd tegen corruptie tot het einde toe voort te zetten.’
Maar volgens analist Yang suggereert het legerdagblad ook dat Xi vond dat de twee generaals te veel macht hadden verkregen. Het commentaar van het blad stelt dat de twee ‘het systeem van eindverantwoordelijkheid van de voorzitter van de Centrale Militaire Commissie, Xi, ernstig hebben geschonden en ondermijnd.’
Het is onduidelijk wat de zuivering zegt over de staat van het Chinese leger. Enerzijds wijst het op instabiliteit en wantrouwen in de militaire top. Afgelopen december stelde het Amerikaanse ministerie van Defensie in een rapport al dat de zuiveringen daardoor op de korte termijn de ‘operationele effectiviteit’ hadden verstoord.
Maar anderzijds zouden de zuiveringen de slagkracht van het leger op den duur ook kunnen versterken, zo stelde hetzelfde rapport, ‘als de huidige campagne zou worden gebruikt om structurele problemen die corruptie in de hand werken, uit de weg te ruimen.’
Wat de zuiveringen betekenen voor de militaire dreiging voor Taiwan is ook moeilijk te bepalen. China beschouwt het democratisch bestuurde eiland als een afvallige provincie, die moet worden ‘herenigd’ met het ‘moederland’. De inzet van militaire middelen is bij het inlijven van Taiwan nooit uitgesloten.
Volgens Amerikaanse inlichtingendiensten heeft Xi Jinping het leger bevolen om in 2027 in staat te zijn om Taiwan met geweld in te nemen. Het ontwikkelen van die capaciteiten zal misschien wat vertraagd worden door de zuivering, maar de meeste analisten verwachten sowieso niet dat een militaire invasie van Taiwan aanstaande is.
In Taiwan heerst niettemin het idee – of de hoop – dat de interne onrust bij het Chinese leger de dreiging op korte termijn vermindert, aldus geopolitiek analist Frans-Paul van der Putten, verbonden aan het Clingendael Instituut. ‘Taiwanezen redeneren vaak: de Chinezen zijn nu zo druk met zichzelf, die gaan zich voorlopig niet met ons bezighouden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant