Australia Day Tienduizenden mensen hebben de nationale feestdag van Australië aangegrepen voor demonstraties. Met de aanslag op Bondi Beach nog vers in het geheugen, was de feestelijkheid dit jaar ver te zoeken.
Een extreem-rechtse deelnemer aan de 'Mars voor Australië', met op zijn trui een neonazisymbool, werd in Sydney aangehouden door de politie.
Een nationale feestdag moet een land verenigen, maar Australia Day zorgt juist al jaren voor verdeeldheid. Meer nog dan voorgaande jaren was de spanning deze maandag om te snijden. In heel Australië gingen tienduizenden mensen de straat op om te demonstreren tégen de viering. Tegelijkertijd grepen duizenden mensen de gelegenheid aan voor ‘March for Australia’-demonstraties, die vooral gericht zijn tegen immigratie. Het legt een diepe verdeeldheid over ras, immigratie en identiteit bloot.
Het kwam tot verschillende incidenten. Een ‘Invasion Day’-demonstratie in Perth, waaraan zo’n driehonderd mensen deelnamen, werd gestaakt nadat een 31-jarige man een zelfgemaakt vermoedelijk explosief in de menigte gooide. Het voorwerp – dat volgens de Australische omroep ABC schroeven en metalen kogeltjes bevatte – is niet geëxplodeerd, en de verdachte werd opgepakt.
De viering op 26 januari is al omstreden sinds het in 1994 een nationale vrije dag werd. Op deze dag in 1788 kwam de eerste vloot met Britse gevangenen aan, het begin van de kolonisatie van het land. In Sydney gingen zo’n tienduizend mensen de straat op om te demonstreren tegen de viering op de dag die zij ‘Invasion Day’ noemen; de dag van de invasie. Voor de inheemse Aboriginal- en Straat Torres-bevolking staat deze datum symbool voor het begin van de genocide tegen de oorspronkelijke bewoners van het land.
In Brisbane verbrandde een tegenstander van de viering een Australische vlag. Voor inheemse bewoners is 26 januari de dag van de invasie van Australië.
Dat is een geschiedenis die pijnlijk actueel is. Veel demonstranten in Sydney houden borden omhoog met teksten als ‘Stop doden in de gevangenis’. „Vorig jaar verloren 33 inheemse mensen hun leven in de gevangenis. Niet op straat, maar in de gevangenis. Hoe kunnen we daar niets aan doen”, vraagt de tachtigjarige John Kelly zich af. Uit een recent rapport bleek dat 33 van de 113 mensen die in 2025 in de gevangenis overleden zijn van inheemse afkomst zijn, het hoogste aantal sinds in 1979 werd begonnen met het bijhouden van die informatie. Aboriginal- en Straat Torres-eilanders maken slechts 3,8 procent uit van de gehele bevolking, maar vormen ruim een derde van de gevangenispopulatie.
Kelly draagt zowel een Aboriginal- als een Palestijnse vlag. Hij ziet veel overeenkomsten tussen de onderdrukking van Palestijnen en Aboriginals. „Ik groeide op in Redfern, een Aboriginal buurt in Sydney. Ik had inheemse vriendjes. Ik zag hoe verrot hun leven was. En dat is nog steeds zo”, zegt Kelly. Hij wordt er emotioneel van.
Iets verderop in de havenstad kwamen zo’n tweeduizend mensen samen voor een ‘Mars voor Australië’. De demonstranten waren gehuld in Australische vlaggen en scandeerden leuzen als ‘stuur ze terug’, en ‘stop massa-immigratie’. Een 31-jarige man werd gearresteerd nadat hij zich antisemitisch had uitgelaten tijdens een toespraak. Hij sprak onder meer zijn steun uit voor de beruchte neonazi’s Thomas Sewell en Joel Davis.
In Melbourne waren zo’n zeventienduizend mensen bij de Invasion Day-demonstratie en ruim tweeduizend bij de March for Australia. Hier waren enkele incidenten, zo waren er mannen die openlijk nazi-symbolen droegen en een nazigroet gaven. Ook in Canberra en Sydney waren er opstootjes tussen de verschillende groepen. De politie greep snel in.
De grote opkomst is opvallend, gezien de recente invoering van strenge demonstratiewetten in de deelstaat New South Wales na de terreuraanslag op een Joods feest op Bondi Beach. Door de nieuwe wetten liepen alle demonstranten risico om opgepakt te worden. Maar een paar dagen geleden zwakte de lokale regering de wetten af, zodat de demonstraties toch door konden gaan.
Tijdens de ‘Mars voor Australië’ in Sydney demonstreerden deelnemers, gehuld in Australische vlaggen, tegen „massa-immigratie”. Op spandoeken op de achtergrond wordt opgeroepen tot de vrijlating van de in november gearresteerde neonazi Joel Davis.
John Kelly zegt dat hij hoe dan ook was gekomen. „Chris Minns, onze deelstaatpremier, wil dat we stoppen met demonstreren”, zegt hij. Hij houdt een bord omhoog met de tekst ‘Chris Minns: gezocht voor de misdaad van het vernietigen van de democratie’. „Hij wil ons het zwijgen opleggen, ons monddood maken en ons opsluiten. Ik weiger eraan mee te werken.”
Dat sentiment wordt breed gedeeld. „We moeten blijven demonstreren. Het is ons democratisch recht”, zegt Dennis Golding. Hij houdt een spandoek omhoog waarop in grote witte letters staat ‘stop doden in de gevangenis’. Hij heeft even getwijfeld of hij wel zou komen vandaag. „Ik maak me wel zorgen over die nieuwe wetgeving”, geeft hij toe. „Maar met zulke aantallen, zijn we denk ik best veilig.”
Source: NRC