Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt ziet dat het niet de goede kant op gaat met de concurrentie in Nederland. Door een afname in concurrentie kunnen bedrijven makkelijker hun prijzen verhogen en zijn er minder prikkels tot innovatie. Daarom vraagt de toezichthouder om meer bevoegdheden.
Verschillende economische graadmeters wijzen erop dat er steeds minder concurrentie is in Nederland. Dat blijkt uit het nieuwe rapport Staat van de markt van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) dat maandag is verschenen.
Voor het rapport onderzocht de toezichthouder de Nederlandse economie over de periode van 2011 tot 2023. In die periode kwamen er steeds minder nieuwe bedrijven bij. Tegelijk werden bestaande bedrijven groter en machtiger door overnames van andere bedrijven. Daardoor hebben bedrijven meer macht om bijvoorbeeld hun prijzen te verhogen.
In bepaalde sectoren is het voor nieuwkomers heel lastig om toe te treden. Denk bijvoorbeeld aan de telecommarkt of de bankensector. Voor toetreding zijn enorme investeringen nodig om je te kunnen meten met grote bestaande bedrijven. Ook proberen bestaande bedrijven nieuwkomers dwars te zitten of over te nemen als ze een te groot gevaar lijken te vormen.
Nieuwkomers hebben vaak goede ideeën en een frisse blik en jagen zo de innovatie aan. Als gevestigde bedrijven te veel macht hebben, krijgen nieuwkomers geen eerlijke kans. Dat is slecht voor de innovatie en de concurrentie, concludeert de ACM.
Een ander probleem is dat in bepaalde sectoren veel kleine bedrijven worden overgenomen door zogenoemde private equity-investeerders. Dat zijn investeringsmaatschappijen met veel geld die van veel kleine bedrijven één groot bedrijf willen maken.
Private equity draagt volgens de ACM bij aan investeringen en productiviteit. Maar te sterke winstprikkels kunnen publieke belangen schaden. Zoals je in het artikel hieronder kunt lezen, zag de toezichthouder dat eind vorig jaar bijvoorbeeld in de dierenartssector gebeuren.
Ook het zogenoemde 'kralen rijgen' is volgens de toezichthouder een toenemend probleem. Grotere bedrijven nemen kleinere en vaak lokale bedrijven over en worden daardoor steeds machtiger. Er kunnen dan situaties ontstaan waarin een bedrijf lokaal een monopolie heeft wanneer er in een bepaalde stad of een dorp geen andere bedrijven meer zijn die hetzelfde product of dezelfde dienst aanbieden.
De ACM kan nu nog niet optreden tegen dit soort overnames met grote gevolgen voor een bepaalde regio. De toezichthouder mag namelijk alleen overnames beoordelen van bedrijven die meer dan 30 miljoen euro omzet per jaar maken.
Daarom vraagt de ACM om een zogenoemde inroepbevoegdheid. Als de toezichthouder ziet dat er overnames plaatsvinden die mogelijk grote gevolgen voor een regio hebben, wil de toezichthouder de overname kunnen onderzoeken. Op basis van zo'n onderzoek kan een overname afgekeurd worden of alleen onder bepaalde voorwaarden doorgaan.
Een ander punt van zorg is dat Nederlandse bedrijven en overheden afhankelijk zijn van enkele grote niet-Europese aanbieders van clouddiensten. Dat zorgt volgens de ACM voor marktmacht en levert strategische en veiligheidsrisico’s op. Daarom pleit de toezichthouder voor een Nederlands en Europees beleid dat is gericht op het minder afhankelijk worden van deze niet-Europese clouddiensten.
Ook staat de zogenoemde aandachtseconomie op de radar van de ACM. Het gaat hierbij om bedrijven die concurreren om met bijvoorbeeld sociale media en games voortdurend de aandacht van gebruikers op te eisen en zo lang mogelijk vast te houden. Met verslavende ontwerpen en misleidende technieken schaden ze volgens de ACM het welzijn van gebruikers.
Voor het aanpakken van de aandachtseconomie is volgens de toezichthouder gecombineerde actie nodig. Enerzijds moet bewustwording gecreëerd worden met voorlichting. Anderzijds is bescherming door de wetgever en gecoördineerde handhaving van Europese regels nodig.