Nu Donald Trump zijn dreigementen richting Groenland heeft ingetrokken, heerst er een vrolijke stemming in hoofdstad Nuuk. Toch is niet iedereen er gerust op – de presidentiële sociale media worden 24/7 gevolgd en Deense militairen staan paraat. ‘Trump kan ons niet kopen, niet voor een miljoen dollar.’
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Nuuk in Groenland.
‘Welkom’, zegt een breedlachende Deense militair met een thermoskan in zijn hand. ‘Wil je iets bij de koffie? Dat daar is typisch Deense cake.’ Naast hem liggen de tafels vol met M16’s, radioapparatuur en ander wapentuig. Een bebaarde collega toont hoe zijn bompak werkt en kinderen laten hun gezichten schminken alsof ze op patrouille gaan in oorlogsgebied.
Er heerst een vrolijk marktgevoel in de hangaar van het Deense marineschip Vaedderen, dat op deze winderige zaterdag toegankelijk is voor de bewoners van de Groenlandse hoofdstad Nuuk, gelegen in een fjord met aan weerszijden besneeuwde toppen. Grote hoeveelheden bezoekers drommen in de stuurhut, buigen zich over oranje patrouilleboten en bewonderen de door de Amerikaanse president Trump zo vaak belachelijk gemaakte hondenslee, waarmee Deense special forces op verkenning gaan op de Groenlandse ijskap.
Het 9-jarige zoontje van Jenny Holm rent over het dek richting de slee. ‘Sinds hij Donald Trump hoorde spreken over militaire acties, wilde hij op een marineschip kijken’, aldus Holm, werkzaam als onderwijsassistent. ‘Wat een geluk voor ons dat het vandaag kan.’
Zo snel als de afgelopen weken de spanning op Groenland toenam, zo snel lijkt de ontspanning ingezet nu de Amerikaanse president Trump zijn dreigementen heeft ingetrokken. ‘Ik hoef geen geweld te gebruiken en ik ga geen geweld gebruiken’, zei hij vorig week in het Zwitserse Davos.
‘Ik was wel een beetje bang, maar nu er een deal is denk ik dat het goed komt’, zegt Holm. ‘We zijn sterk en we hebben volgehouden. Nu kunnen we ontspannen.’
Trump en Navo-baas Mark Rutte spraken af dat er meer Navo-troepen naar Groenland gaan en dat het Amerikaans-Deense verdrag uit 1951 over stationering van militaire middelen een update krijgt. Details ontbreken nog, maar de inlijving van Groenland lijkt van de baan.
De ontspanning betekent ook dat de onlangs in Nuuk gearriveerde Deense troepen – die volgens bronnen van de Deense publieke omroep ‘gevechtsklaar’ waren geweest – worden weggehouden bij de media om geen olie op het vuur te gooien. Dat was echter buiten de Groenlandse Nacht van de Cultuur gerekend, waarbij elk jaar alle overheidsorganisaties, inclusief de strijdkrachten, hun deuren openen voor het publiek. Dit tot frustratie van de woordvoerder van de Deense strijdkrachten, die op de kade heel vaak ‘geen commentaar’ moet zeggen. Achter hem wordt de Deense premier Jens Frederik Nielsen, die met vrouw en kinderen ook een kijkje komt nemen, belaagd door een van de drie aanwezige Japanse televisieteams.
In Nuuk wordt de draai van Trump toegeschreven aan de hulp van Europese landen en het verzet op eigen bodem. Een week geleden demonstreerden naar schatting vijfduizend inwoners – een kwart van het inwoneraantal van Nuuk – door de ijzige straten. Met voorop partijleiders, hand in hand, trok de stoet naar het Amerikaanse consulaat – een rood houten huisje dat uitkijkt op vissersboten en op de Deense marineschepen, waarvan er vandaag drie aan de kade liggen. De schepen patrouilleren hier en rond de Faeröer-eilanden, die ook tot het Deense koninkrijk behoren.
Jenny Holm en haar zoontje waren ook bij de demonstratie. ‘Ik ben een Groenlandse inuit. Ik wil later mijn kleinkinderen zien opgroeien zoals ik, niet als een Amerikaan. Trump kan ons niet kopen, niet voor een miljoen dollar.’
Het verzet is ook op straat te zien. Achter ramen en op balkons wappert het rood-wit van de Groenlandse vlag en in de enige winkelstraat van Nuuk zijn ‘Groenland is niet te koop’-truien en -shirts te koop. Bij de houten bushaltes hangen posters met daarop Trump en Jeffrey Epstein, en de tekst: ‘Ja voor de Navo, nee tegen de pedo.’
Achter die manmoedige houding schuilt ook vrees. Holm en andere inwoners vertellen over angstige momenten, slapeloze nachten of zorgen over huis en spaargeld. De overheid verspreidde een flyer met informatie wat te doen in geval van nood. Een advies luidde om voor vijf dagen eten in huis te halen, wat veel inwoners grappig vinden omdat hun vriezer doorgaans vol ligt met rendiervlees. Minder grappig was dat de gemeente ook advies gaf hoe thuis met de kinderen over de dreiging te praten.
‘Mijn zoon die in Denemarken woont, zei: wat nou als ik nooit meer terug kan komen naar het Groenland zoals het nu is?’, zegt Hanne Bruun, een medewerker van het Lokaal Museum, dat verhaalt over de geschiedenis van Nuuk. ‘Dan merk je dat hij er ook mee zit.’
Bruun en collega’s hebben in een zaal de wanden volgehangen met nieuwsberichten over Groenland, om te laten zien hoe lang de druk op Groenland al aanhoudt. De eerste wand toont artikelen uit 2017, toen Trump voor het eerst zei hij dat Groenland wilde kopen. Later klonk het: ‘Ik ga Groenland krijgen, goedschiks of kwaadschiks.’
‘Iedere keer als ik de afgelopen tijd een vliegtuig hoorde overvliegen, ging ik toch even buiten kijken’, zegt Bruun, die perfect Nederlands spreekt – ze was getrouwd met een Nederlander en woonde lang in Den Haag. ‘Trump was aan het testen hoe ver hij kon gaan en hij zag dat het verzet groter was dan hij dacht. Maar het had ook anders kunnen gaan.’
Jager en visser Paul Lukassen, die in de kleine overdekte vishal rendiervlees verkoopt, denkt dat vooral ouderen zich zorgen maakten. ‘Mijn moeder belde twee keer per dag om te vragen of alles goed was’, zegt hij.
Zelf maakte hij zich niet zoveel zorgen. ‘Ik kan er toch niks aan veranderen.’ Daarnaast ziet hij ook positieve kanten aan de bemoeienis van Trump. Groenland krijgt meer aandacht en dat is goed voor de economie. ‘Ik weet niet of er een verband is, maar sinds Trumps bemoeienis is de visprijs gestegen.’
Buiten is de Cultuurnacht in volle gang. In de winkelstraat, waar je het beste met schoenspikes manoeuvreert, schieten kinderen met speelgoedpistooltjes op grote nep-elanden en laten Deense agenten zien wat hun politiehonden kunnen.
Ook in het Groenlandse parlement, opgericht in 1979 toen Groenland zelfbestuur kreeg, staan de deuren wagenwijd open. En ook hier is de stemming feestelijk. In de fractiekamer van de conservatief-liberale partij Atassut klinkt een accordeon en op tafel ligt een enorme taart met de Groenlandse vlag – een sneer naar politici in Washington die afgelopen week lachend een Groenlandvormige taart met de Amerikaanse vlag aansneden.
Maar ook hier verandert de lach na even doorvragen in een serieuze blik. Op de vraag aan partijleider Aqqalu Jerimiassen of hij opgelucht is, zegt hij: ‘Wat ga jij morgen schrijven als Trump weer iets op Truth Social heeft gezegd over ons? Je weet het niet toch? Het kan zo weer veranderen.’ Hij houdt zijn hart vast voor de kleine lettertjes van het toekomstige akkoord met de VS. ‘We moeten maar hopen dat het niet al te slecht voor ons is.’
Die voorzichtige houding domineert bij het Groenlandse en Deense bestuur. Een medewerker van het Groenlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, die alleen anoniem iets kan zeggen, vertelt dat er rekening wordt gehouden met het scenario dat Trump zo weer van gedachten verandert. Medewerkers houden 24 uur per dag Truth Social en andere kanalen in de gaten.
De Deense premier Mette Frederiksen is al net zo voorzichtig als ze vrijdag een bezoek brengt aan haar Groenlandse collega-premier om de strategie voor de komende tijd te bespreken. ‘We gaan nu beginnen met overleg via het meer diplomatieke traject en dan zullen we zien waar dat ons brengt’, zegt de premier.
Opgejaagd door tientallen journalisten die al weken Nuuk overspoelen, maken de twee leiders een wandeling waarbij Frederiksen poseert met inwoners en op de markt bebloed zeehondenvlees bewondert.
De 65-jarige Kâpe Lange beziet het tafereel van een afstand. De visser uit Qasigiannguit, een dorp aan de noordwestkust, is hier voor een operatie. Daarvoor nam hij eerst een helikopter naar Ilulissat, de stad van de drijvende ijsbergen, en daarna het vliegtuig naar Nuuk.
Lange was nog thuis toen de mensen hier vorige week de straat opgingen tegen Trump. Toen hij de beelden van de mensenmassa zag, besloot hij een daad te stellen. Gehuld in kleren van ijsbeer-, zeehond- en rendierhuid beklommen hij en drie vrienden een heuvel en deden daar een re-enactment van een van de beroemdste oorlogsbeelden: het hijsen van de vlag door Amerikaanse mariniers op het Japanse eiland Iwo Jima in 1945. ‘Ik wilde hetzelfde doen met een Groenlandse vlag’, zegt de visser lachend, terwijl hij op zijn telefoon de foto laat zien. ‘Hij heeft op Facebook heel veel likes gekregen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant