Inlichtingendienst MIVD is in de afgelopen jaren meerdere onderzoeken gestart naar Defensie-medewerkers vanwege mogelijke rechts-extremistische denkbeelden, bevestigt het ministerie aan NU.nl. De NCTV waarschuwde in het halfjaarlijkse Dreigingsbeeld Terrorisme ook voor rechts-extremisme binnen Defensie, dat hardnekkig lijkt.
Defensie wil niet zeggen hoeveel onderzoeken in de afgelopen jaren zijn opgestart vanwege signalen van rechts-extremisme bij (aspirant-)Defensie-medewerkers. Een woordvoerder zegt dat het beeld al enkele jaren hetzelfde is. Ook kan het ministerie niet delen hoeveel personen de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) momenteel in de gaten houdt.
Wel duidelijk is dat het probleem van rechts-extremisme bij Defensie al zeker tien jaar speelt en dus hardnekkig is. In de jaarverslagen van 2021, 2022, 2023 en 2024 maakt de MIVD melding van meerdere onderzoeken.
In 2019 achterhaalde de Volkskrant dat in de achterliggende vijf jaar 21 onderzoeken waren gestart, wat in het vertrek van vier rechts-extremistische militairen resulteerde.
De MIVD besloot in 2020 om rechts-extremisme nadrukkelijker te onderzoeken. De aanleiding daartoe was een rel binnen de Duitse krijgsmacht. Daar was een rechts-extremistisch netwerk binnen een elite-eenheid aan het licht gekomen. Ook in 2025 was rechts-extremisme weer een aandachtspunt van de MIVD, blijkt uit een brief van demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans.
Op basis van onderzoeken kon in 2021 worden voorkomen dat "enkele onderkende rechts-extremisten hun loopbaan bij Defensie konden starten of voortzetten".
In 2022 en in 2024 moest de MIVD aan de bel trekken bij belanghebbenden vanwege mogelijke dreiging van individuele rechts-extremisten en vanwege twijfels over de betrouwbaarheid van sommige medewerkers.
In het jaarverslag 2023 wordt alleen een algemeen beeld geschetst, terwijl het verslag van het achterliggende jaar nog niet is gepubliceerd.
Dat er binnen Defensie personen werkzaam zijn met rechts-extremistisch gedachtegoed verbaast de plaatsvervangend Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) Wieke Vink niet. "Defensie is een hele grote werkgever. Elk fenomeen dat je in de samenleving treft, zal je ook in zo'n grote organisatie tegenkomen."
Dat Defensie een magneetwerking heeft op personen met rechts-extremistisch gedachtegoed "heeft onder meer te maken met discipline, masculiniteit en militaire trainingen", stelt de NCTV.
Er gaat volgens de NCTV "zeer waarschijnlijk geen geweldsdreiging uit" van de personen binnen Defensie die rechts-extremistisch gedachtegoed aanhangen. Wel is het "zorgelijk" dat deze personen wapentraining krijgen en toegang hebben tot vuurwapens.
Defensie deelt die vrees. Een woordvoerder wijst daarom op "een stelsel van beveiligingsmaatregelen en rechtspositionele maatregelen". Dit pakket aan maatregelen is gericht op het "weren van personen die een risico vormen voor de nationale veiligheid of de veiligheid van de krijgsmacht".
Daarnaast onderstreept de woordvoerder dat alle signalen van mogelijk rechts-extremisme binnen de krijgsmacht serieus worden genomen en waar nodig nader worden onderzocht.
Een klein deel van de medewerkers die bij de MIVD in beeld zijn, neemt buiten Defensie om deel aan rechts-extremistische activiteiten en bijeenkomsten. "Hierbij is er een risico dat zij anderen wapenvaardigheden bijbrengen", stelt de NCTV.
"Dat is absoluut onwenselijk", zegt de Defensie-woordvoerder hierover. Het ministerie is zich "zeer wel bewust" van dit veiligheidsrisico.
"Van Defensie-medewerkers wordt verlangd dat ze in hun vrije tijd bepaalde gelegenheden of personen mijden, wanneer dat risicovol kan zijn voor de samenleving, Defensie en de medewerkers zelf." Dat staat ook in de voor alle Defensie-medewerkers geldende gedragscode en gedragsregels.
Actief onderzoek door de MIVD moet de risico's verder indammen. Uit het volgende jaarverslag van de inlichtingendienst zal moeten blijken in hoeverre dat is gelukt. Dat verslag wordt komend voorjaar verwacht.
Source: Nu.nl algemeen