Jesse Klaver heeft zijn gebaar gemaakt, in de wetenschap dat Rob Jetten straks bijna niet om hem heen kan.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Jesse Klaver blijft dicht bij zichzelf. In 2019 al, toen hij alleen GroenLinks nog maar aanvoerde, verraste hij het derde kabinet-Rutte met de aankondiging van zijn politieke bekering. Hij zou constructieve oppositie gaan voeren. Hij wilde af van de ‘scorebordpolitiek’, minder ‘vliegen afvangen’, minder vaak strategisch tegenstemmen: ‘Dat is niet de manier waarop we Nederland verder krijgen.’
Zeven jaar later heeft hij meer reden dan toen om zijn politieke gram te willen halen, nu hij door de VVD is weggezet als de leider van een radicaal-linkse beweging waarmee niet valt samen te werken. Wie zou het Klaver kwalijk nemen als hij eerst eens een tijdje achterover zou gaan zitten? In zijn eigen woorden: ‘Wat is het verleidelijk om te zeggen: zak er maar in.’
Toch zet hij nu een stap vooruit, met woorden die doen denken aan die van toen: ‘Wij kunnen ons in dit land geen maanden van stilstand, afleidingsmanoeuvres en politieke spelletjes veroorloven. Wij willen vooruitgang mogelijk maken.’
Zonder risico is dat niet. Een deel van zijn achterban zal er niet automatisch in meegaan. In 2019 kreeg hij op zijn eigen flank het deksel op de neus van toenmalig PvdA-leider Lodewijk Asscher, die zich niet bij hem aansloot: ‘Ik wil wel degelijk winnen. Niet voor mezelf, maar voor de mensen in de samenleving die zo vaak niet winnen.’
Deels is het ook gewoon politiek pragmatisme. De marges in de Nederlandse politiek zijn veel kleiner dan vaak door het veelkleurige oppositiekoor wordt gesuggereerd. Het CDA kreeg van het kabinet Rutte II (2012-2017) het verwijt met ‘verantwoordelijkheidsvakantie’ te zijn, maar had na drie jaar voor meer dan 90 procent van de voorstellen van de ministerraad gestemd. Ook Klaver weet dat het kabinet-Jetten straks veel departementale begrotingen gaat afleveren die hij niet kan blokkeren zonder in gewetensnood te komen.
Toch is het ook te cynisch om zijn geste helemaal terug te brengen tot politiek eigenbelang. Nederland heeft verkiezingen achter de rug die in het teken stonden van het doorbreken van de apathie die het Binnenhof al veel te lang in z’n greep heeft. Minister-president Jetten treedt aan in een nu-of-nooit-situatie: als het opnieuw niet lukt om de grote dossiers met zichtbaar resultaat in beweging te krijgen, zijn de mogelijkheden wel zo’n beetje uitgeput.
Klaver voelt dat uitstekend aan. De voorwaarden die hij stelt in ruil voor zijn medewerking (eerlijker delen, bescherming van de verzorgingsstaat) kunnen de formerende partijen bovendien niet verrassen – het zijn de grondbeginselen van de roodgroene beweging.
Eind deze week ziet een nieuw regeerakkoord het licht. Klaver heeft zijn gebaar gemaakt. En Jetten zal het wel moeten beantwoorden, want met twintig zetels in de Tweede en veertien in de Eerste Kamer is GL-PvdA een potentiële hindermacht die de aspirant-premier niet van zich kan vervreemden. Tenzij hij zich volledig afhankelijk wil maken van partijen als JA21 en de BBB, die ideologisch veel verder van D66 verwijderd zijn.
In de formatie heeft Jetten de slag om Klavers steun verloren van de VVD. Dit wordt zijn tweede kans.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant