In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: na twintig jaar zijn de waarschuwingen van An Inconvenient Truth nog altijd relevant. Sterker nog, we zitten we nu nog dieper in de penarie.
Het blijft een bizar gegeven: de Oscar voor beste documentaire ging in 2007 naar een film over een ex-politicus die een Powerpointpresentatie geeft. Wereldwijd gaat er voor meer dan 40 miljoen euro aan tickets over de toonbank.
Raar, maar waar. Zaterdag was het twintig jaar geleden dat An Inconvenient Truth in première ging op het filmfestival Sundance en dat de klimaatdocumentaire met Al Gore op stormachtige wijze de wereld veroverde.
Aan actualiteit heeft de film twintig jaar later niet veel ingeboet. Ik keek hem deze week en begon me bijna te ergeren aan de waarschuwingen van Gore. Niet omdat ze niet kloppen, maar omdat het precies dezelfde waarschuwingen zijn die ik als klimaatverslaggever nog steeds regelmatig aan het opschrijven ben. Over stormen die sterker worden, het smelten van de poolkappen en verlies aan biodiversiteit.
Zelfs het instorten van de Golfstroom in de Atlantische Oceaan komt voorbij. Een mogelijkheid die toen nog behoorlijk speculatief was - een Britse rechter noemde dit zelfs een van negen 'fouten' in de documentaire - maar die wetenschappelijk steeds meer geaccepteerd wordt. Helaas, zeg ik erbij, want de gevolgen zouden ontwrichtend zijn.
Maar An Inconvenient Truth is twintig jaar later niet alleen nog een nuttige opsomming van het wereldwijde klimaatprobleem. Wie de documentaire anno 2026 bekijkt, ziet vooral hoe snel de klimaatverandering sinds de première is doorgezet.
Gore laat bijvoorbeeld een grafiek zien met de wereldwijde opwarming destijds: ongeveer 0,7 graden boven de gemiddelde temperatuur voor de industriële revolutie. Twintig jaar later benadert de opwarming al de 1,5 graden.
Dat is ook niet zo gek, want van een echte koersverandering is in die twintig jaar geen sprake geweest. Sinds An Inconvenient Truth verscheen, is meer dan een derde van de opgetelde wereldwijde CO2 uitgestoten.
Nog even in de herhaling, omdat ik dit altijd zo'n bizarre statistiek vind: als je nu twintig jaar oud bent, heeft een derde van alle fossiele uitstoot in de geschiedenis van de mensheid tijdens jouw leven plaatsgevonden. Als je dertig bent, is dat zelfs de helft, zoals je hieronder kunt zien:
De film van Gore was succesvol en invloedrijk. Regelmatig hoor ik mensen hem nog citeren als reden dat ze professioneel iets met duurzaamheid zijn gaan doen. Maar de treurige CO2-statistieken benadrukken ook dat de wereld uiteindelijk niet écht naar de waarschuwingen van Gore heeft geluisterd.
Ja, de wereld is veranderd. Voor veel mensen was de documentaire van Gore een eerste echte kennismaking met het klimaatprobleem. Inmiddels weten de meeste mensen die het willen horen al wel een tijdje dat het menens is.
En ja, in de afgelopen twintig jaar zijn er stappen gezet. Het klimaatakkoord van Parijs is gesloten, de zonnepaneelrevolutie is op gang gekomen en de elektrische auto is aan de winnende hand. De Chinese uitstoot lijkt te gaan dalen en het zou best kunnen dat de wereldwijde uitstoot volgt.
Maar in die twintig jaar is de uitstoot dus nog wel blijven stijgen. De gigatanker waarvan het in 2006 al duidelijk was dat hij gekeerd moest worden, vaart nog altijd richting een waterval. De kans dat we hem kunnen draaien zonder grote schade te lijden, is inmiddels nihil.
Dat heeft dan weer alles te maken met de Verenigde Staten van Gore zelf. Het land dat veel van de belangrijkste klimaatwetenschap heeft geproduceerd, maar dat ook de grootste historische uitstoter van broeikasgassen is. De VS is goed voor bijna een kwart van alle CO2 die in de lucht kwam sinds we zijn begonnen met de winning van kolen en olie.
Wat heeft dat land met die grote historische verantwoordelijkheid gepresteerd op klimaatgebied? Helaas is het antwoord: bijzonder weinig. Dat geldt natuurlijk zeker nu er een klimaatpyromaan in het Witte Huis zit, maar was ook daarvoor al het geval.
Barack Obama wilde naar Europees model de uitstoot beperken met een systeem van CO2-rechten. Helaas kreeg hij dit zelfs met een Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en in de Senaat niet voor elkaar.
Joe Biden was met afstand de klimaatvriendelijkste president die het land ooit heeft gehad, vooral dankzij zijn pakket met honderden miljarden aan duurzame subsidies. Toch kon de fossiele industrie ook onder Biden grotendeels zijn gang gaan.
De Amerikaanse olie- en gaswinning steeg onder zijn toeziend oog tot een recordniveau en ook in Europa kunnen we niet zonder Amerikaans gas. Dat is pas echt een ongemakkelijke waarheid.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch