De accijns op benzine is per 1 januari met 5,6 cent omhooggegaan. Hoewel de accijnskorting die sinds de energiecrisis wordt gegeven nog niet volledig is teruggedraaid, betaal je nu al meer accijns op benzine dan voor de energiecrisis.
Sinds 1 januari betaal je op elke liter benzine 84,5 cent aan accijns. Dat is 2,1 cent meer dan begin 2022, vlak voor de energiecrisis. Ondanks dat de accijns nu al hoger is dan voor de energiecrisis, is de accijnskorting die tijdens de energiecrisis is ingevoerd nog niet volledig teruggedraaid. Zonder die korting zouden de accijnzen nu nog 15,5 cent hoger zijn.
"Dat komt doordat ons land als enige land in Europa de accijnzen indexeert", zegt ANWB-woordvoerder Jasmijn Dielesen. "Daardoor stijgen de brandstofaccijns automatisch met de inflatie. Dus zelfs als de overheid de accijnzen niet extra verhoogt, gaan ze omhoog door automatische indexatie."
De afgelopen 2,5 jaar hadden de accijnzen op benzine automatisch verhoogd moeten worden met de inflatie. Maar die verhogingen zijn niet doorgevoerd en zijn in de accijnskorting verdwenen. Eigenlijk moesten de accijnzen per 1 januari met 21 cent per liter omhoog.
Nadat Rusland in februari 2022 Oekraïne binnenviel, stegen de energie- en brandstofprijzen wereldwijd explosief. Om brandstoffen in ons land nog enigszins betaalbaar te houden, besloot de regering in april 2022 om een korting toe te passen op de benzineaccijns. Daardoor daalde de accijns op benzine met 17,3 cent naar 65,1 cent per liter.
Over de benzineprijs inclusief accijns wordt ook nog btw geheven. Dat versterkt het effect van een stijging of daling van de accijns. In 2022 daalden de benzineprijzen door de accijnskorting met ruim 20 cent per liter.
Halverwege 2023 werd een deel van de accijnskorting teruggedraaid. In juli van dat jaar gingen de accijnzen op benzine met 13,8 cent omhoog naar 78,9 cent per liter. De btw versterkte dat effect, waardoor de benzineprijzen met zo'n 17 cent omhooggingen.
Oorspronkelijk was het plan om de accijnskorting op benzine en diesel dit jaar te behouden. Maar met het in stand houden daarvan zou de schatkist 1,7 miljard euro aan inkomsten mislopen.
Na Prinsjesdag werd besloten de korting toch deels af te bouwen. De accijns op benzine is per 1 januari met 5,6 cent omhooggegaan. Zoals je in de grafiek hieronder kunt zien, zorgde dat ervoor dat benzine op 1 januari 7 cent duurder werd. Ook de accijns op diesel en lpg zijn met respectievelijk 3,5 en 1,5 cent verhoogd. Dat levert de schatkist dit jaar naar verwachting 448 miljoen euro aan extra accijnsopbrengsten op.
Doordat brandstoffen in Nederland al zo duur zijn, stuit het terugdraaien van de accijnskorting op maatschappelijke weerstand, ziet Arjan Lejour. Hij is hoogleraar belastingen en openbare financiën aan Tilburg University. Dat is volgens hem een belangrijke reden dat de accijnskorting ook nu nog niet volledig is geschrapt.
Daarbij worden volgens Lejour ook de benzineprijzen in omliggende landen in de gaten gehouden. Met elke accijnsverhoging kan het prijsverschil met België en Duitsland groter worden.
Door de accijnsverhoging in januari is het prijsverschil voor een liter benzine tussen Nederland en België opgelopen van gemiddeld 36 cent eind vorig jaar naar 47 cent nu. Daarom tanken Nederlanders nu ook vaker over de grens, ziet Erik de Vries. Hij is directeur van de Nederlandse Organisatie voor de Energiebranche (NOVE) die de belangen van onder andere tankstationhouders behartigt. "Recent onderzoek laat zien dat al zo'n 13 procent van alle tankbeurten in het buitenland plaatsvinden. Daar hebben vooral tankstations in de grensstreek last van."
Brandstofaccijns is volgens De Vries "de Haagse honingpot". De inkomsten uit accijns zijn volgens hem ondertussen zo groot, dat je ze niet meer kunt opvangen met iets anders.
"Tegelijk is de hoeveelheid benzine die afgelopen jaar is getankt met 6 procent gedaald", zegt De Vries. Dat komt deels doordat er meer in het buitenland wordt getankt, maar ook doordat er steeds meer elektrische auto's bij komen.
Het ministerie van Financiën houdt er volgens hoogleraar Lejour rekening mee dat bij een accijnsverhoging vaker over de grens getankt wordt. "Het is niet wanneer de accijns met 5 procent omhooggaat, de opbrengsten ook met 5 procent stijgen. Het ministerie van Financiën houdt er rekening mee dat dat die opbrengst lager is."
"Uiteindelijk levert de accijnsverhoging de Staat altijd meer geld op", reageert De Vries. "Zelfs nu de staat zo'n 50 miljoen euro aan accijnzen misloopt doordat mensen in het buitenland tanken, levert de accijnsverhoging de Staat toch nog zo'n 450 miljoen euro aan extra opbrengsten op. Maar ondernemers met een tankstation in de grensstreek staan met lege handen."
Source: Nu.nl economisch