Het Haagse Bos, in het centrum van Den Haag, werd 450 jaar geleden door Willem van Oranje officieel aan de Hagenaars verkocht. Daarmee is het jarige stadspark het oudste beschermde bos van heel Europa.
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
‘Stel: we sturen naar het WK voetbal een team met alleen maar keepers en spitsen, wat zou er dan gebeuren? Gaan we dan winnen, denk je? Nee, natuurlijk niet! Je hebt ook middenvelders en verdedigers nodig. Dat geldt in een bos dus net zo.’
Boswachter Mark Kras legt bevlogen uit waarom biodiversiteit noodzakelijk is. Daarom worden zomereiken en beuken in dit bos soms gekapt – voor de aanplant van haagbeuken, de zoete kers, linden en de tamme kastanje.
Achter de boswachter strekt zich een tientallen meters lange rij uit van bezoekers die deze zaterdagochtend een gratis boompje komen ophalen. Het is feest, want vandaag bestaat het Haagse Bos, in het hart van Den Haag, op de kop af 450 jaar. Al vierenhalve eeuw mag hier niet worden gekapt of gebouwd, en daarmee is dit het oudste stadspark van Nederland.
Dat komt doordat Willem van Oranje in 1576 de ‘Acte van Redemptie’ ondertekende, waarmee hij de boze inwoners van Den Haag tegemoetkwam. Zij kwamen in opstand tegen de voorgenomen houtkap waarmee de stadhouder zijn oorlogskas wilde spekken om de Spanjaarden te lijf te gaan. Maar de Hagenaars zamelden het astronomische bedrag van zesduizend ponden in en schonken dat aan Willem van Oranje, die hen met de akte het bos teruggaf.
Dat maakt het Haagse Bos tevens het oudste beschermde bos van heel Europa. Maar eigenlijk is dit bos al veel ouder, zegt boswachter Kras. ‘De bosbodem ligt hier al sinds de ijstijd. Den Haag is er pas heel laat omheen gegroeid.’
Het stadspark is het laatste plukje oerbos dat zich ooit langs de Noordzeekust uitstrekte van Hoek van Holland tot Alkmaar. Het omvat nu zo’n 100 hectare, vanaf het Malieveld in het zuidwesten tot de gemeentegrens van Wassenaar.
Veelbezocht is de paarswitte deken in de lente, wanneer de bloeiende sneeuwklokjes, bosanemonen en hyacinten de bosbodem bedekken. Het park is ook beroemd om zijn zeldzame paarse voorjaarshelmbloem, bosgeelster en de gele slanke sleutelbloem.
Behalve bomen en planten huisvest het Haagse Bos ook vossen, dassen, bosuilen en de Nederlandse koning. Naast zijn woning, tussen Paleis Huis ten Bosch en de Grote Vijver, achter het Huttenbos met zijn houten sculpturen, komt binnenkort een herdenkingsbank ter ere van de Acte van Redemptie, vertelt ‘bomendiplomaat’ Peter Akkerman. Hij is oprichter en voorzitter van de stichting ‘Bos dat van zichzelf is’, en medeorganisator van deze feestelijke herdenkingsdag. Hij weet alles van de rijke geschiedenis van dit stadspark.
‘Keizer Napoleon negeerde de Acte van Redemptie en wilde het bos laten kappen voor aardappelgrond’, zegt Akkerman. ‘Maar landmeter Ary van der Spuy zei dat het bos daarvoor eerst moest worden opgemeten. Hij rekte dat meten opzettelijk zo lang op, dat hij de kap wist te traineren totdat Napoleon werd verslagen bij Waterloo.’
Mede dankzij deze ambtenaar recreëren in het Haagse Bos nu ruim vier miljoen bezoekers per jaar. Over het Filosofenpad jogt een vrouw met een lange, felblauw geverfde paardenstaart voorbij. Tussen het voormalige ministerie van Economische Zaken en de plek waar de Utrechtsebaan het bos doorsnijdt, leggen twaalf vrouwen hun yogamatjes in het gras.
Ertegenover staan kinderspeeltoestellen onder de beuken. ‘Hier speelde ik veel met mijn neefjes en nichtjes toen ze nog klein waren’, vertelt buurtbewoner John Hermse, die voor zijn wijkkrant een artikel schrijft over de verjaardag van het bos. ‘Vooral de kabelbaan is heel populair.’
De eekhoornbrug over de Benoordenhoutseweg, die tien jaar geleden door de Amerikaanse ambassade werd aangelegd zodat eekhoorns ongehinderd van Clingendael naar het Haagse Bos en vice versa konden hupsen, was aanvankelijk omstreden ‘omdat er geen eekhoorn te bekennen was’, zegt Akkerman. ‘Maar inmiddels maken ook vossen en steenmarters er gretig gebruik van.’
De lelijke open plekken waar de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog veel bomen kapten ten gunste van de Atlantikwall, zijn door Staatsbosbeheer goeddeels omgetoverd in sloten en lieflijke vijvers met talloze boogbruggen voor de wandelaars.
Op het Malieveld, waar het gras dat de grote tent van Cirque du Soleil niet overleefde opnieuw wordt ingezaaid, delen vrijwilligers van de stichting ‘Meer bomen nu’ gratis boompjes uit aan de lange rij bezoekers. Wietske van Merle ‘uit de Sneeuwklokjesstraat, ja, toepasselijk hè?’ staat geduldig met haar fiets te wachten. Ze krijgt een prikkelstruik, omwikkelt de wortels zorgvuldig met een plastic tas en zet hem in het fietsmandje aan haar stuur.
‘Ik hou van het Haagse Bos en ik hou van tuinieren’, zegt ze. ‘Mijn tuin was ooit helemaal betegeld, maar ik heb hem helemaal groen gemaakt. Dat zou iedereen moeten doen. Dit boompje krijgt er een mooie plek, een mooi eerbetoon aan het bos. Ik hoop dat hij aanslaat.’
Source: Volkskrant