De donderdag gepresenteerde Vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump leidt tot veel ophef. De raad, die moet gaan toezien op wereldwijde vrede en stabiliteit, is volgens deskundigen een dekmantel voor Trump om meer macht naar zich toe te trekken.
Trump heeft de Vredesraad in het leven geroepen als onderdeel van de tweede fase van het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas. Het doel van de raad zou zijn om toe te zien op de wederopbouw in de Gazastrook, die na twee jaar oorlog bijna volledig in puin ligt. Zo is het plan voor de raad in november goedgekeurd door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN).
In de maanden erna heeft Trump flink aan zijn plan gesleuteld, blijkt uit de conceptversie van het handvest die naar tientallen wereldleiders is verstuurd en door verschillende Amerikaanse media is ingezien. Zo komt Gaza niet eens in het document voor.
In plaats daarvan wordt het comité omschreven als een "internationale organisatie" die zorgt voor stabiliteit, vrede en goed bestuur "in gebieden die getroffen of bedreigd worden door conflicten". Ook uit Trumps eigen woorden valt op te maken dat hij grootse plannen heeft met het orgaan. Zo noemde hij het de "grootste en prestigieuste raad ooit".
Volgens critici lijkt het op een poging om een nieuwe VN op te richten, maar dan met Trump stevig in het zadel. Hij staat volgens het concept permanent aan het hoofd van de raad en heeft vetorecht over alle beslissingen. Ook mag Trump als enige kiezen wie toetreedt en kan hij zijn eigen opvolger benoemen. "Het is een speeltje van Trump om zo veel mogelijk invloed uit te oefenen", zegt Amerikakenner Kirsten Verdel tegen NU.nl.
Ze kijkt met "extreem grote terughoudendheid" naar de Vredesraad. Trump is immers niet bepaald het beste voorbeeld voor vrede en stabiliteit, benadrukt Verdel. Ze doelt op verschillende ontwikkelingen van de afgelopen weken, waaronder de ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, Amerikaanse luchtaanvallen op Nigeria en Syrië en de dreigementen over de inname van Groenland.
Ook volgens hoogleraar internationale betrekkingen Annette Freyberg-Inan is het "heel duidelijk" dat de raad niet is opgericht voor vrede en veiligheid. "Het is geen internationaal samenwerkingsverband, maar het moet de lange arm van Trump worden. Het is een manier om zijn macht te vergroten."
Bij de lancering van de raad donderdag op het World Economic Forum in Davos zei Trump te willen samenwerken met onder meer de VN. Tegelijkertijd maakt Trump er geen geheim van dat hij de VN als een blok aan zijn been ziet. Hij noemt de organisatie regelmatig inefficiënt en partijdig.
"Hij zou ook kunnen werken aan de versteviging van de VN, maar daar heeft hij geen baat bij", zegt Verdel. "Hij is bezig met een totale herschikking van de wereldorde, waarbij het om macht en het recht van de sterkste gaat." Ook Freyberg-Inan vreest dat de VN opzij wordt geschoven als machtige landen, zoals China en Rusland, toetreden tot de Vredesraad.
Beide landen zijn uitgenodigd, maar hebben nog geen definitief antwoord gegeven. "De VN is natuurlijk niet perfect, maar het is wel het beste en grootste samenwerkingsverband dat we hebben. Als dat wordt ondermijnd, valt het hele systeem dat na de Tweede Wereldoorlog is opgesteld in elkaar."
De landen die Trumps uitnodiging accepteren mogen standaard drie jaar in de raad zitten. Voor een permanent lidmaatschap vraagt de Amerikaanse president een eenmalige bijdrage van 1 miljard dollar (zo'n 850 miljoen euro).
"Dit past in zijn wereldbeeld dat alles te koop is", zegt Laurien Crump. Zij is defensie- en buitenlandexpert bij het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis aan de Radboud Universiteit. "Hij probeert er direct een zakendeal uit te slepen."
Bijna alle 35 aangesloten landen, waaronder Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte, Turkije, Israël en Belarus, waren bij de oprichtingsceremonie in Davos aanwezig. Hongarije is vooralsnog het enige EU-land dat deelneemt. Meerdere andere Europese landen, waaronder Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, hebben de uitnodiging afgeslagen.
"Dat autocratische en dictatoriale regimes willen toetreden en veel westerse landen niet, zegt veel over hoe er naar de raad wordt gekeken", gaat Crump verder. "Het wordt een soort maffia-achtige versie van de VN, waarbij Trump een dekmantel van vredesonderhandelingen gebruikt om ondertussen druk op deelnemende landen uit te oefenen om zijn zin te krijgen."
Waarom Trump naar eigen zeggen "controversiële landen" voor een Vredesraad heeft uitgenodigd, blijft gissen. Volgens hem moeten die landen juist goed in de gaten gehouden worden. Maar volgens Verdel kan het ook zijn omdat hij weet dat die landen hem willen paaien en bereid zijn om geld op tafel te leggen.
Freyberg-Inan denkt dat het mogelijk ook een test kan zijn om te zien wie met Trump bevriend wil zijn. "En het maakt hem niet uit of een land democratisch wordt bestuurd of niet, zolang ze maar naar hem luisteren."
Mocht de raad doorgang vinden, dan is dat slecht nieuws voor de wereldvrede, denkt Crump. "Vrede wordt dan een subjectief begrip, dat niet in wetten en statuten meer is vastgelegd. En waar het internationaal recht niet meer is verankerd in de wet. Met kleinere landen kan dan de vloer worden aangeveegd."
Maar hoe belangrijk en machtig het comité van Trump zal worden, is volgens het drietal lastig te voorspellen. Dat hangt vooral af van welke landen nog zullen toetreden en hoelang Trump zijn interesse in de raad weet vast te houden. "Hij is wat wispelturig", zegt Freyberg-Inan. Mocht het niet uitpakken zoals hij wil, dan zal zijn aandacht ervoor langzaam wegebben.
Source: Nu.nl algemeen