Europa is veel te afhankelijk van de VS voor zijn gasvoorziening. Als de Amerikanen willen, kunnen ze de EU hard raken door de export van vloeibaar aardgas te staken. Onderzoekers van Instituut Clingendael waarschuwen daarvoor, samen met collega’s uit Noorwegen en Duitsland.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Nadat Rusland de gaskraan vier jaar geleden als strategisch wapen inzette, wist de EU razendsnel over te stappen op vloeibaar aardgas (lng). ‘De nieuwe afhankelijkheden die daardoor zijn ontstaan, lijkt Europa amper te zien’, zegt hoofdonderzoeker Louise van Schaik van Clingendael. Samen met collega’s stelde zij er een rapport over op. ‘In het ergste geval dreigen tekorten en gaat de prijs van gas weer heel hard omhoog.’
Is dat echt zo’n groot risico? Afgelopen jaren werd lng juist neergezet als een energiebron die veel minder kwetsbaar is dan het Russische pijplijngas, omdat het met schepen wordt aangeleverd. Varen de boten uit één land niet meer, dan komen ze gewoon uit een ander werelddeel.
‘Dat is waar, maar Europa is een grote afnemer van lng. Als één leverancier stopt met het leveren van gas aan de EU, gaat de prijs hard omhoog. De VS levert nu ongeveer 40 procent van al het gas aan de EU; 60 procent van alle lng is afkomstig uit Amerika.
‘Bovendien krijgen landen die overblijven als Amerikaanse lng zou wegvallen op hun beurt extra strategische macht over de EU. En bedenk dat die andere landen onder meer Qatar en Azerbeidzjan zijn. Daar wil je echt niet afhankelijk van zijn.’
Toch relativeert energiedeskundige Jilles van den Beukel dat risico enigszins. Trump heeft volgens hem niet de macht om de lng-exporteurs van de ene op de andere dag te dwingen niet meer aan de EU te leveren. Voor zover Trump die export wel kan beïnvloeden, zal dat misschien een zeker prijsopdrijvend effect hebben, maar er blijft op de wereldmarkt nog steeds lng te koop.
‘Dat gaat ervan uit dat alles heel economisch rationeel is. Maar is het dat ook? Er dreigt op dit moment een opleving van de handelsoorlog tussen de VS en de EU. Daarin is alles dat als wapen aangewend kan worden een risico. Dit dus ook.’
Jullie beschrijven dat Europa zichzelf ook een beetje voor de gek houdt door Noorwegen te zien als ‘buitenland’. Wat maakt dat uit?
‘Noorwegen is geen lid van de EU, maar verder wel volledig met ons geïntegreerd. Via pijpleidingen levert het land zo’n beetje al het gas dat het produceert aan de EU. Daar zit dus helemaal geen speelruimte voor extra import als de VS stopt met leveren. Als je Noorwegen wegstreept, is Europa voor gas zeer afhankelijk van de VS, Rusland, Qatar en Azerbeidzjan.’
Er kleeft aan Amerikaans lng ook een ander nadeel: het is heel slecht voor het klimaat. Slechter nog dan steenkool.
‘Ja, daar waarschuwen wij al langer voor. Methaan (aardgas) is een heel sterk broeikasgas. Het komt in grote hoeveelheden vrij bij de winning en het vervoer van lng. Het grote plaatje is dat de Amerikanen de EU als woke willen neerzetten wat betreft het klimaat en veel gas aan ons willen verkopen om ons afhankelijk te houden.’
Wat moet Europa doen om minder afhankelijk te worden?
‘De energietransitie is het belangrijkste antwoord. Het is daarom heel jammer dat die in Nederland juist stagneert. Subsidies voor elektrische auto’s en warmtepompen lopen terug, er zijn nog bijna geen maatwerkafspraken met de energie-intensieve industrie en de bouw van windmolens op zee loopt vertraging op door te weinig subsidie. De afgelopen kabinetsperiode is er daardoor dus ook te weinig gedaan om het geopolitieke risico van energie-afhankelijkheid te verkleinen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant