Toen Donald Trump aantrad als president van de VS, zagen radicaal-rechtse partijen in Europa hem als een bondgenoot. Maar sinds de Amerikaanse inval in Venezuela, en vooral sinds de aanspraken op Groenland, zwelt de kritiek op Trump uit die kringen aan.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Trump zelf is expliciet over zijn steun aan Europees radicaal-rechts. In de nationale veiligheidsstrategie van de VS, die eind vorig jaar het licht zag, staat onomwonden dat ‘de groeiende invloed van patriottische Europese partijen reden is voor groot optimisme’.
Andersom is de verhouding gecompliceerder. Aanvankelijk wreven radicaal-rechtse partijen in Europa zich in de handen om de verkiezingsoverwinning van Trump. Ze zagen hun legitimiteit groeien. Ineens zat er iemand in het Witte Huis die hun standpunten over immigratie, klimaatbeleid en emancipatie deelde. Iemand met wie ze gezien wilden worden.
Maar inmiddels is het oppassen: onder de Europese bevolking maakt Trump zich steeds impopulairder, vooral sinds hij Groenland besloot op te eisen.
Tekenend is de reactie van de AfD, een partij die in Duitsland als extreemrechts te boek staat. Een jaar geleden, rond de Duitse verkiezingen, profiteerde deze partij volop van de aanprijzingen uit de entourage van Trump. Vicepresident JD Vance moedigde andere partijen aan de samenwerking te zoeken met de AfD, miljardair Elon Musk promootte partijleider Alice Weidel op zijn platform X.
Maar nu lijkt een te hechte relatie met Trump niet per se meer in het voordeel te werken: uit recente opiniepeilingen blijkt dat 71 procent van de Duitsers de VS niet meer als bondgenoot zien, maar als tegenstander.
En dus reageerde zowel Weidel als co-partijleider Tino Chrupalla vorige week kritisch op Trumps dreigementen richting Groenland. ‘Donald Trump heeft een cruciale verkiezingsbelofte geschonden – namelijk, dat hij zich niet zou mengen in andere landen’, zei Weidel. En Chrupalla wees de ‘wildwestmethodes’ van Trump af.
In Groot-Brittannië nam Nigel Farage, leider van Reform UK, zijn teleurstelling over Trump openlijk blijken. ‘Om economische dreigementen te gebruiken tegen een land dat meer dan honderd jaar lang je grootste bondgenoot was, dat verwachten wij niet’, zei hij maandag. ‘Dat is verkeerd, dat is slecht, en het zou heel pijnlijk zijn voor ons.’
Trump kondigde verhoogde handelstarieven aan voor de landen die militairen naar Groenland hadden gestuurd, om het eiland op verzoek van Denemarken te helpen verdedigen. Die tarieven zijn sinds de bemiddeling van Navo-chef Mark Rutte, woensdag in Davos, weer van de baan.
De leider van het uiterst rechtse Rassemblement National, Jordan Bardella, riep afgelopen week op tot een ‘ferm’ optreden van de EU. Hij toonde zich – net als de Franse regering – voorstander van het gebruiken van het ‘anti-dwanginstrument’, alias de ‘handelsbazooka’, bedoeld om krachtig te reageren wanneer andere landen de EU onder druk trachten te zetten. ‘Onze onderwerping zou een historische fout zijn’, aldus Bardella.
Noemenswaardig is verder de reactie van Mattias Karlsson, die geldt als de partij-ideoloog van de radicaal-rechtse Zweden Democraten. ‘Trump lijkt steeds meer op een omgekeerde koning Midas’, schreef hij op X. ‘Alles wat hij aanraakt, verandert in stront.’
Niet alle Europese radicaal-rechtse partijen waren zo kritisch. In Nederland liet PVV-leider Geert Wilders zich positief uit over het afzetten van de Venezolaanse, illegitieme president Nicolás Maduro – maar hield hij zich stil over de dreigementen richting Groenland. Hetzelfde gold voor de Spaanse leider van Vox, Santiago Abascal.
De radicaal-rechtse regeringsleiders in Europa – Orbán, Babis, Meloni – sloegen een vergoelijkende toon aan. Zo verkondigde de Hongaarse premier Viktor Orbán dat de kwestie-Groenland iets is tussen de VS en Denemarken. De nieuwe Tsjechische premier Andrej Babis, die onlangs de aandacht trok door een globe te kopen ‘om beter te kunnen zien waar Groenland ligt’, pleitte voor een oplossing via de ‘normale diplomatieke kanalen’. En de Italiaanse premier Giorgia Meloni zei dat de tarieven die Trump wilde invoeren een ‘vergissing’ waren, ‘een probleem in de communicatie’.
Volgens Italiaanse media was Meloni geen voorstander van een krachtige Europese tegenreactie richting de VS. Ook zij zou willen inzetten op gesprekken, om op die manier de crisis te bezweren. Het laat, alleen al op dit moment, zien hoe betekenisvol zijn Europese bondgenoten zijn voor Donald Trump.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant