De groep ex-PVV’ers rondom Gidi Markuszower zegt open te staan voor samenwerking met het kabinet-Jetten. Toch zullen de toekomstige coalitiepartijen zich weinig illusies maken.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Gidi Markuszower is altijd een PVV-hardliner geweest. Hij bezigde namens de PVV jarenlang extreme anti-asielretoriek in de Tweede Kamer. ‘Het is walgelijk dat Nederlanders in eigen land door de eigen overheid worden vertrapt, maar dat gelukszoekers uit Afrika en achterlijke Midden-Oosterse zandbaklanden door diezelfde overheid worden vertroeteld’, verkondigde hij bijvoorbeeld in 2021. ‘Zij die dit zelfhatende beleid niet stoppen, zouden allemaal voor een tribunaal gedaagd moeten worden.’
In 2022 zei hij over toenmalig VVD-staatssecretaris van Asiel en huidig Kamerlid Eric van der Burg: ‘Hij propt heel Nederland vol met Arabische en Afrikaanse asielzoekers. Daarom wordt de gewone Nederlander vreemde in eigen landen en worden wij vervangen.’
Het roept de vraag op wat de aanstaande coalitie aan moet met de aankondiging van de nieuwbakken fractievoorzitter van Groep Markuszower dat hij openstaat voor samenwerking met het toekomstige minderheidskabinet. D66-leider Rob Jetten toonde zich niet meteen afwijzend en VVD-leider Dilan Yesilgöz klonk zelfs positief: ‘Hoe meer Kamerleden een stabiel landsbestuur willen, hoe beter.’
Krijgt het minderheidskabinet nu inderdaad meer ruimte om deals over rechts te sluiten? Dan zal er nog heel wat moeten gebeuren. In de talkshow Pauw & De Wit zei Markuszower dinsdag dat het PVV-verkiezingsprogramma voorlopig de basis blijft voor de nieuwe fractie. Een andere afsplitser verklaarde eveneens dat de nieuwe fractie zich ‘conformeert’ aan het oude programma.
Dat betekent dat de ex-PVV’ers nog steeds achter de asielplannen staan die het vorige kabinet ten val brachten, remigratie willen bevorderen, hoofddoekjes in de Tweede Kamer en andere gebouwen willen verbieden en de onderwijsvrijheid voor islamitische scholen willen beperken.
Op sociaal-economisch terrein zijn er evenmin aanknopingspunten te vinden met de plannen die Jetten en CDA-leider Henri Bontenbal eerder deze formatie uit de doeken deden. Bezuinigingen op de zorg en sociale zekerheid zijn uit den boze volgens het PVV-programma waar de afsplitsers zich aan committeren. Het stikstof- en klimaatprobleem bestaat niet eens.
Het idee dat de zeven afsplitsers het minderheidskabinet van Jetten op cruciale dossiers aan extra stemmen gaan helpen, lijkt zo een illusie zolang het programma van Wilders als leidraad dient. Tegelijkertijd kunnen de ex-PVV’ers moeilijk afstand nemen van plannen die drie maanden geleden nog de basis vormden voor hun uitverkiezing in de Tweede Kamer.
Hun eigen politieke profiel biedt evenmin veel bewegingsruimte. Net als Markuszower stond ook Hidde Heutink, die PVV-campagneleider was bij de laatste verkiezingen, bekend als een hardliner. Tubantia omschreef de Enschedeër ooit als ‘een man van verontwaardiging en uitroeptekens, idolaat van Geert Wilders’.
Heutink werkte enkele jaren als fractiemedewerker in de Tweede Kamer in de hoop ooit zelf parlementariër te worden, maar in 2023 werd hij op plek 36 gezet, wat onverkiesbaar leek. In een inmiddels verwijderd bericht had Heutink al aangekondigd terug te keren naar Overijssel om meer tijd aan zijn gezin te besteden. Toen de PVV onverwacht een monsterzege boekte, kwam hij alsnog in de Kamer. Daarna klom Heutink langzaam op in de pikorde.
Hetzelfde geldt voor René Claassen, een Limburgse ex-verpleger die bij zijn entree in de Tweede Kamer in 2023 wel benadrukte dat hij meer ziet in een politiek van samenwerking. Tegelijkertijd was Claassen bereid om de eigen PVV-zorgminister Fleur Agema hard aan te pakken en als PVV-Statenlid blies hij in 2021 in opdracht van Wilders het destijds door de PVV gesteunde extraparlementaire college in Limburg op. Voor de afgelopen verkiezingen hielp Claassen de PVV-leider bij het samenstellen van de PVV-lijst.
Ongewis is vooral hoe de fractie van afgesplitste PVV’ers zich op de langere termijn gaat ontwikkelen. Markuszower liet bij Pauw & De Wit doorschemeren dat hij vooraf niet wist hoeveel PVV’ers zijn kant zouden kiezen. Uiteindelijk stemden naast Claassen en Heutink ook vier net aangetreden Kamerleden mee met Markuszowers voorstel om Wilders tijdelijk te vervangen als fractievoorzitter. Daarmee bezegelden ze na amper drie maanden hun lot bij de PVV.
Over die vier laatste PVV’ers is weinig bekend, behalve dat hun politieke ervaring minimaal is. Shanna Schilder was zelf totaal verrast dat ze op plek drie van de PVV-lijst terecht kwam en moest halsoverkop uit Curaçao vertrekken, waar ze als ambtenaar werkzaam was. Jurist en ex-IND-ambtenaar Annelotte Lammers werd door Wilders uit het niets op plek vier gezet.
Nicole Moinat (plek 17), ex-PVV-gemeenteraadslid in Purmerend, was de afgelopen periode politiek assistent van voormalig PVV-zorgstaatssecretaris Vicky Maeijer. De zevende afsplitser, Tamara ten Hove, werkte pas sinds 2023 als medewerker voor de fractie en kwam vervolgens op plek 20 van de lijst terecht.
Markuszower sloot dinsdag niet uit dat er op termijn toch nog een aansluiting komt bij een andere partij. Volgens hem is dat nu moeilijk omdat andere fracties niet zomaar zeven ex-PVV’ers kunnen opnemen. Met zoveel nieuwkomers zou het karakter van zo’n adopterende partij in een klap veranderen.
Het suggereert dat de afgesplitste PVV’ers na verloop van tijd ook nog hun eigen weg kunnen zoeken. Van Markuszower zelf is bekend dat hij contacten heeft bij JA21.
Buitenstaanders zullen het stemgedrag van de Groep Markuszower de komende maanden hoe dan ook met argusogen volgen. Als er vaak wordt meegestemd met partijen als JA21, FVD of BBB kan dat een aanwijzing zijn voor de toekomstplannen.
Dat stemgedrag pakte in het verleden echter niet altijd goed uit voor ex-PVV’ers: zo stemde voormalig PVV-Kamerlid Roland van Vliet na zijn afsplitsing in 2014 bijna altijd mee met de VVD. Het was een publiek geheim dat hij zich bij de volgende verkiezingen graag wilde aansluiten bij de liberalen. De VVD was blij met zijn stem in de Kamer, maar gaf Van Vliet uiteindelijk geen plek op de lijst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant