nieuwsbriefNRC Voorkennis
NRC Voorkennis Ook na Donald Trumps terugtrekkende beweging in Davos blijft de vraag: hoe zou Europa kunnen terugslaan in een handelsoorlog met de VS? Eén optie die deze week de ronde deed: Amerikaanse staatsleningen dumpen.
Het scenario van een handelsoorlog met de Verenigde Staten, die aloude bondgenoot: het is echt even wennen. Ik zelf groeide in de nadagen van de Koude Oorlog op in de buurt van vliegbasis Soesterberg, waar de Amerikaanse F15’s – en de eerste McDrive van Nederland! – mij als kind al een vertrouwd, veilig gevoel gaven over dat grote land aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Maar na de dreiging van Donald Trump om Groenland in te nemen, en zijn gezwaai met importheffingen tegen Europese landen die het wagen daar vraagtekens bij te plaatsen, dacht Europa de voorbije dagen druk na over contramaatregelen tegen de VS. Trump krabbelde woensdagavond terug na een gesprek in Davos met NAVO-chef Mark Rutte, maar de schrik blijft groot in Europa.
Dit is een ingekorte versie van de NRC Voorkennis-nieuwsbrief. Twee keer per week schrijft de economieredactie van NRC daarin over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Voorkennis
Een ongekende sanctie tegen de Amerikanen die deze week door financiële experts werd besproken, op sociale media en in artikelen, is het ‘dumpen’ van Amerikaanse staatsobligaties. Wat zou dit inhouden en wat zijn de risico’s?
De VS zijn een schuldenland: de staatsschuld, die almaar groeit, bedraagt nu zo’n 125 procent van het bbp, het begrotingstekort 8 procent van het bbp (eurozone gemiddeld: 87 respectievelijk 3 procent). Die Amerikaanse schuld wordt gefinancierd met staatsleningen (Treasuries), die deels in handen zijn van buitenlandse investeerders. Investeerders die die dat Amerikaanse schuldpapier ook weer van de hand kunnen doen. En guess what: Europese investeerders hebben heel wat Amerikaanse obligaties op hun balansen staan.
Europese NAVO-landen hebben 2.800 miljard dollar aan Amerikaanse staatsleningen als beleggingen, zo berekende Alphaville, een financieel blog van de Financial Times. Dat is een stuk minder dan wat er in de VS geparkeerd staat (29.000 miljard), maar méér dan China heeft (939 miljard). Al langer wordt er over gespeculeerd over wat er zou gebeuren als China, de grote geopolitieke rivaal van de VS, ineens grootscheeps Amerikaanse schuld zou gaan verkopen. Maar Europa kan dat natuurlijk ook. Er vallen nu grote termen als „kapitaaloorlog” (investeerder Ray Dalio) en „financiële oorlog” (onderzoeker Benjamin Braun).
Treasuries „dumpen” klinkt lekker, maar makkelijk is het niet. Een deel van de Treasuries in Europa staat bij (formeel onafhankelijke) centrale banken, die ze als dollarreserves aanhouden. Maar het grootste deel is in bezit van pensioenfondsen, verzekeraars, banken en privébeleggers. Die maken hun eigen beslissingen over hun beleggingen.
Institutionele beleggers (zoals pensioenfondsen) kúnnen besluiten hun Amerikaanse schuldpapier te verkopen. Deze week kondigde het Deense pensioenfonds AkademikerPension aan dat het zijn volledige portefeuille van 100 miljoen dollar aan Amerikaanse staatsleningen voor het einde van de maand van de hand te doen. Maar: dat is niet om politieke redenen, zo legde het pensioenfonds uit aan Amerikaanse media. Het is simpelweg vanwege de „gebrekkige overheidsfinanciën” in de VS. Oftewel: het risico op Amerikaanse obligaties – traditioneel een niet-riskante belegging – wordt door Trumps roekeloze beleid te hoog voor het Deense fonds.
Om die reden zijn er ook Amerikaanse partijen die hun Amerikaanse obligatiebeleggingen (een beetje) afbouwen. Laatst kondigde ’s werelds grootste obligatiebelegger, Pimco, aan dat het zijn beleggingen „enigszins weg van de VS diversificeert”, vanwege het „onvoorspelbare” beleid daar. De waardedaling van de Amerikaanse dollar in één jaar Trump (zo’n 14 procent ten opzichte van de euro) heeft te maken met deze ‘diversificatie’-trend.
Iets heel anders zou het dumpen van Amerikaanse staatsschuld zijn met als doel om de VS te treffen, dus als geopolitiek wapen. Dat is bepaald niet de core business van particuliere investeerders, dus die zouden dan wel een duwtje nodig hebben van Europese overheden. Tobias Gehrke van denktank European Council on Foreign Relations opperde vorig jaar dat Europese toezichthouders van bijvoorbeeld pensioenfondsen en banken kunnen eisen dat ze meer kapitaal aanhouden als ze Amerikaanse staatsobligaties in bezit hebben. Dat maakt het deze obligaties minder aantrekkelijk. Of Europese autoriteiten kunnen van pensioenfondsen eisen dat een minimumpercentage van hun staatsobligaties uit de EU komt.
Zo’n strategie, laten we het inderdaad maar een „kapitaaloorlog” noemen, is op zijn zachtst genoeg riskant. De VS zijn, met hun dollar als dé internationale reserve-en betaalmunt, een financiële supermacht, die een heel arsenaal aan internationaal gevreesde financiële sancties tot hun beschikking hebben. De Amerikanen kunnen hard terugslaan.
Dat niet iedereen in de Europese financiële sector zit te wachten op een conflict met de Amerikanen, blijkt uit een akkefietje deze week. Analist George Saravelos van Deutsche Bank had zondag in een analyse gesuggereerd dat Europa de „rol” van grootbezitter van Amerikaanse staatsschuld misschien niet meer wil spelen, nu de VS de westerse alliantie ondermijnen.
Ouch. Niet echt iets waar de Trump-regering blij van wordt. Prompt belde Deutsche Bank-chef Christian Sewing met Scott Bessent, de Amerikaanse minister van Financiën, om de lucht te klaren, zei Bessent woensdag in Davos. Sewing zou afstand hebben genomen van Saravelos. De bank wilde tegenover de Financial Times niet ingaan op het telefoontje.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC