Als de Groenlandcrisis tussen de Navo-bondgenoten bezworen wordt, is dat een enorme opsteker voor Oekraïne – dat de steun van Europa én Amerika nodig blijft houden.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Terwijl Oekraïne in Davos van de agenda verdrongen leek door de crisis inzake Groenland, beschuldigde burgemeester Vitali Klytsjko Rusland ervan te proberen een ‘humanitaire catastrofe’ te veroorzaken in zijn stad Kyiv. Nachtelijke temperaturen tot min 18 graden in combinatie met verwoestende luchtaanvallen op de energie-infrastructuur en civiele doelen leiden ertoe dat veel Oekraïners langere tijd zonder warmte, elektriciteit en water zitten.
‘De situatie rond basisvoorzieningen is kritiek’, zei Klytsjko, die bewoners opnieuw opriep de hoofdstad tijdelijk te verlaten. Volgens de burgemeester hebben 600 duizend mensen dat de afgelopen weken al gedaan. Na een nieuwe Russische barrage maandagnacht zat woensdag nog 60 procent van de stad, inclusief vierduizend woonblokken, zonder water, licht en warmte. Scholen en kinderopvangplaatsen zijn vanwege deze omstandigheden nog steeds dicht.
‘Ik weet niet hoe ik het kan uithouden als ik thuis niet eens het toilet kan gebruiken en mijn 3-jarige kind niet warm kan houden’, zei de 30-jarige Oles tegen de Kyiv Post.
Maar de Groenlandcrisis, de grootste trans-Atlantische crisis in vele jaren (eerder kwamen in de Suezcrisis in 1956, de Turkse invasie van Cyprus in 1974 en de Irakoorlog in 2003 bondgenoten ook diametraal tegenover elkaar te staan), dreigde de diplomatieke en militaire steun voor Oekraïne te ondermijnen. Russische commentatoren kraaiden de afgelopen dagen dan ook van plezier bij zo veel westerse verdeeldheid.
De Financial Times berichtte woensdag dat een ‘welvaartsplan’ ter grootte van 800 miljard dollar voor Oekraïne, dat op het World Economic Forum in Davos zou worden bezegeld tussen de VS, Oekraïne en andere Europeanen, is uitgesteld. Hetzelfde geldt voor de veiligheidsgaranties voor Oekraïne na een eventueel akkoord.
Europese landen hoopten president Donald Trump in Davos eindelijk vast te pinnen op solide ondersteuning van hun toekomstige militaire aanwezigheid in Oekraïne. Maar die hingen weer in het luchtledige door het ‘fundamentele meningsverschil’ over Groenland.
Nadat president Volodymyr Zelensky aanvankelijk zijn komst naar Davos had afgezegd, komt hij donderdag waarschijnlijk alsnog om Trump te ontmoeten. Terwijl Trumps gezanten weer afreizen naar Moskou, wil Zelensky zo dicht mogelijk bij het vuur zitten.
Navo-chef Mark Rutte zei in Davos dat ‘de aandacht primair op Oekraïne gericht moet blijven’, en slaagde er in zijn woorden waar te maken door in een gesprek met Trump zodanige vooruitgang te boeken over een gezamenlijke oplossing inzake Groenland dat de Amerikaanse president zijn dreigement over handelssancties introk.
Dat nieuws zal in Kyiv met grote opluchting worden onthaald. De Europeanen hebben al de financiële en militaire steun aan Oekraïne overgenomen, maar nog altijd krijgt Kyiv ook zeer wezenlijke inlichtingensteun uit Amerika én, via Europese aankopen, Amerikaanse raketten en munitie voor de luchtverdediging.
Zelensky zei vorige week dat zijn land een nieuw militair steunpakket had ontvangen, inclusief de cruciale raketten van het Patriot-luchtverdedigingssysteem, het enige waarmee Russische ballistische raketten goed kunnen worden uitgeschakeld. Maar hij erkende dat de voorraden laag zijn geweest, terwijl de Russische productie van ballistische raketten (die het moeilijkst te onderscheppen zijn) is gestegen. Dat verklaart, samen met aangepaste Russische raketten die de Patriots kunnen omzeilen, waarom de schade aan de Oekraïense infrastructuur deze winter zo groot is.
Bij de Navo heet het dat de steun onverminderd richting Oekraïne vloeit, óók de cruciale Patriot-raketten en F-16-munitie (die ook wordt gebruikt voor luchtverdediging). Die wordt door de Amerikanen geleverd, door Europese landen gekocht en doorgeleverd aan Oekraïne. Of dat zo zou blijven bij een verder escalerende Groenlandcrisis tussen de bondgenoten, was een open vraag.
Escalatie van de Groenlandcrisis zou ook de discussie kunnen beïnvloeden over welk deel van de 60 miljard aan militaire steun die de EU de komende twee jaar aan Oekraïne verstrekt, mag worden uitgegeven aan wapens of munitie van buiten de EU. Volgens Oekraïense documenten die de Kyiv Independent inzag, is er dit jaar behoefte aan Amerikaanse wapens en munitie ter waarde van 23 miljard euro. Hoe dan ook blijft de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse technologie en wapens dus groot – ook om Oekraïne te ondersteunen.
President Zelensky hoopt dat de crisis tussen westerse bondgenoten wél zijn vorig jaar gelanceerde idee van een gezamenlijk Europees leger populairder kan maken. Zeker is dat de samenwerking tussen Oekraïense en andere Europese legers het afgelopen jaar danig is geïntensiveerd. Conceptueel worden er ook barrières doorbroken. Op de vraag of Europa zichzelf kan verdedigen zonder de Amerikanen, antwoordde de Finse president Alexander Stubb in Davos met een ‘ondubbelzinnig ja’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant