Vrouwelijke zzp’ers verdienden in 2024 voor het eerst meer dan mannen. Hun inkomen per uur lag gemiddeld 3,2 procent hoger. Dat is opvallend: in loondienst verdienen vrouwen juist 10,5 procent minder dan mannen.
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Volgens een analyse van hr-dienstverleners HeadFirst en Intelligence Group zijn vrouwelijke zzp’ers al langer bezig met een inhaalslag. Hun inkomen nam sinds 2007 jaarlijks met gemiddeld 4,1 procent toe, terwijl dat van mannen met 2 procent groeide. Daardoor vielen hun verdiensten in 2024 voor het eerst hoger uit: 25,90 euro per uur tegenover 25,10.
Dat is opmerkelijk, want in loondienst verdienen vrouwen gemiddeld nog altijd 10,5 procent minder dan de andere sekse. Hoewel ook hun inkomen afgelopen decennium sterker in de lift zat dan dat van mannen, is het te overbruggen verschil nog fors: per uur verdienen mannen in loondienst 30,32 euro en vrouwen 27,15 euro.
Nederland telt circa 1,3 miljoen zelfstandig ondernemers, van wie 62 procent mannen en 38 procent vrouwen. Voor hun onderzoek analyseerden HeadFirst Group en Intelligence Group de inkomensgegevens die het Centraal Bureau voor de Statistiek van deze zelfstandigen bijhoudt en deelden deze door het aantal gewerkte uren.
Dat vrouwelijke zzp’ers hun achterstand sneller hebben ingelopen dan werknemers, komt volgens Marion van Happen van HeadFirst Group doordat marktwerking bij zzp’ers een grotere rol speelt. ‘In loondienst zijn de salarissen vaak afhankelijk van loonschalen, functiewaarderingen en interne onderhandelingen – die vallen toch nog vaak in het voordeel van mannen uit. Bij zzp’ers bepaalt schaarste de tarieven.’
En laten vrouwelijke zzp’ers nu net werkzaam zijn in beroepen die de laatste jaren te maken kregen met grote tekorten, zoals de zorg en overheid. In de typische ‘mannenberoepen’ in de ICT staan de tarieven juist onder druk door de opkomst van AI. ‘Bovendien speelt ook de opbouw van de zzp-populatie een rol’, zegt Van Happen. ‘Vrouwelijke zzp’ers zijn vaak hoger opgeleid en worden vaker zzp’er als ze iets ouder zijn en op een hogere positie zitten.’
Wanneer het loonverschil zou worden gecorrigeerd voor enkele van die baan- en persoonskenmerken, zou de berekening anders uitpakken. Dan verdienen mannelijke zzp’ers nog zo’n 2 procent meer. Oftewel: voor ongeveer hetzelfde werk krijgen vrouwen 2 procent minder betaald. Bij werknemers is deze zogeheten gecorrigeerde loonkloof in het bedrijfsleven 6,1 procent en bij de overheid 1,7 procent.
Hoogleraar bedrijfskunde Yvonne Benschop van de Radboud Universiteit (niet betrokken bij dit onderzoek) spreekt van ‘verrassende uitkomsten’. ‘Natuurlijk moeten we voorzichtig zijn met het interpreteren ervan, want je kunt pas van een trend spreken als deze cijfers zich bestendigen’, zegt zij. ‘Maar het lijkt erop dat vrouwelijke zzp’ers makkelijker hogere tarieven afdwingen. Blijkbaar hebben werkgevers hun diensten hard nodig en op korte termijn.’
Een van de meest aangehaalde verklaringen voor de loonkloof kan daarmee definitief naar het rijk der fabelen worden verwezen: dat vrouwen nu eenmaal minder verdienen omdat ze niet kunnen en willen onderhandelen. ‘Dat is eerder ook al uit onderzoek gebleken’, zegt Benschop. In 2016 stelden Britse en Amerikaanse onderzoekers vast dat vrouwen even vaak om een hoger loon vragen als mannen, maar dit simpelweg minder vaak krijgen.
De reden? ‘Vrouwen die hard onderhandelen, worden gezien als veeleisend, terwijl mannen worden gezien als capabel omdat het overeenkomt met het stereotype dat we van hen hebben’, aldus Benschop. ‘En de loongebouwen en functiehuizen die werknemers moeten beschermen tegen loondiscriminatie worden toch steeds weer anders uitgelegd voor vrouwen dan voor mannen.’
Dat de zzp’ers nu, ruim vijftig jaar na het invoeren van de Wet gelijke beloning, lijken in te lopen op de andere sekse is volgens Van Happen positief. ‘Maar je contractvorm zou natuurlijk niet moeten uitmaken; als vrouw moet je gewoon gelijk betaald worden.’
Die mening is inmiddels ook het demissionaire kabinet toegedaan. Dat kwam vorig jaar, onder druk van Brussel, met de richtlijn loontransparantie. Vanaf 2027 kunnen werkgevers die zich onvoldoende inspannen om de loonkloof te dichten een boete krijgen.
Zzp’ers, mannen en vrouwen, zijn slechter bestand tegen inkomensverlies dan werknemers. Volgens een woensdag verschenen studie van het Centraal Planbureau kan 70 procent van hen het ten minste twee jaar uitzingen als zij arbeidsongeschikt raken. Bij werknemers is dit 91 procent. Ruim 15 procent van de zzp’ers zakt al na enkele maanden door de bodem. Een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering zou enig soelaas bieden: hierdoor zou 75 procent van de zzp’ers een inkomensschok van langer dan twee jaar kunnen opvangen.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant