De Groenlandcrisis leidt de aandacht af van Oekraïne op het World Economic Forum in Davos. Dat kan gevolgen hebben voor de toekomstige steun aan Kyiv.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Terwijl Oekraïne in Davos deels van de agenda is verdrongen door de crisis inzake Groenland, beschuldigt burgemeester Vitali Klytsjko Rusland ervan te proberen een ‘humanitaire catastrofe’ te veroorzaken in zijn stad Kyiv. Nachtelijke temperaturen tot min 18 graden in combinatie met verwoestende luchtaanvallen op de energie-infrastructuur en civiele doelen leiden ertoe dat veel Oekraïners langere tijd zonder warmte, elektriciteit en water zitten.
‘De situatie rond basisvoorzieningen is kritiek’, zei Klytsjko, die bewoners opnieuw opriep de hoofdstad tijdelijk te verlaten. Volgens de burgemeester hebben zeshonderdduizend mensen dat de afgelopen weken al gedaan. Na een nieuwe Russische barrage maandagnacht zat woensdag nog 60 procent van de stad, inclusief vierduizend woonblokken, zonder water, licht en warmte. Scholen en kinderopvangplaatsen zijn vanwege deze omstandigheden nog steeds dicht.
‘Ik weet niet hoe ik het kan uithouden als ik thuis niet eens het toilet kan gebruiken en mijn 3-jarige kind niet warm kan houden’, zei de 30-jarige Oles tegen de Kyiv Post.
Maar nu dreigt de Groenlandcrisis, de grootste trans-Atlantische crisis in vele jaren, de diplomatieke en militaire steun voor Oekraïne te ondermijnen. Russische commentatoren kraaien van plezier bij zo veel westerse verdeeldheid.
De Financial Times berichtte woensdag dat een ‘welvaartsplan’ ter grootte van 800 miljard dollar voor Oekraïne, dat op het World Economic Forum in Davos zou worden bezegeld tussen de VS, Oekraïne en andere Europeanen, is uitgesteld. Hetzelfde geldt voor de veiligheidsgaranties voor Oekraïne na een eventueel akkoord.
Europese landen hoopten president Donald Trump in Davos eindelijk vast te pinnen op solide ondersteuning van hun toekomstige militaire aanwezigheid in Oekraïne. Maar die hangen weer in het luchtledige zolang het ‘fundamentele meningsverschil’ over Groenland bestaat.
Nadat president Volodymyr Zelensky aanvankelijk zijn komst naar Davos had afgezegd, komt hij donderdag waarschijnlijk alsnog om Trump te ontmoeten. Terwijl Trumps gezanten weer afreizen naar Moskou, wil Zelensky zo dicht mogelijk bij het vuur zitten.
Navo-chef Mark Rutte zei in Davos dat ‘de aandacht primair op Oekraïne gericht moet blijven’, maar wat zijn de gevolgen als de Groenlandcrisis escaleert? De Europeanen hebben al de financiële en militaire steun aan Oekraïne overgenomen, dat scheelt. Maar nog altijd krijgt Kyiv zeer wezenlijke inlichtingensteun uit Amerika én, via Europese aankopen, Amerikaanse raketten en munitie voor de luchtverdediging.
Zelensky zei vorige week dat zijn land een nieuw militair steunpakket had ontvangen, inclusief de cruciale raketten van het Patriot-luchtverdedigingssysteem, het enige waarmee Russische ballistische raketten goed kunnen worden uitgeschakeld. Maar hij erkende dat de voorraden laag zijn geweest, terwijl de Russische productie van ballistische raketten (die het moeilijkst te onderscheppen zijn) is gestegen. Dat verklaart, samen met aangepaste Russische raketten die de Patriots kunnen omzeilen, waarom de schade aan de Oekraïense infrastructuur deze winter zo groot is.
Bij de Navo heet het dat de steun onverminderd richting Oekraïne vloeit, óók de cruciale Patriot-munitie en F-16-munitie (die ook wordt gebruikt voor luchtverdediging). Die wordt door de Amerikanen geleverd, door Europese landen gekocht en doorgeleverd aan Oekraïne. Of dat zo blijft als de Groenlandcrisis tussen de bondgenoten verder escaleert, is een open vraag. Op zich verdient Trump nu aan deze steun aan Oekraïne, dus waarom zou hij ermee stoppen?
De Groenlandcrisis zou ook de discussie kunnen beïnvloeden over welk deel van de 60 miljard aan militaire steun die de EU de komende twee jaar aan Oekraïne verstrekt, mag worden uitgegeven aan wapens of munitie van buiten de EU. Volgens Oekraïense documenten die de Kyiv Independent inzag, is er dit jaar behoefte aan Amerikaanse wapens en munitie ter waarde van 23 miljard euro. Hoe dan ook blijft de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse technologie en wapens dus groot.
President Zelensky hoopt dat de crisis tussen westerse bondgenoten wél zijn vorig jaar gelanceerde idee van een gezamenlijk Europees leger populairder kan maken. Zeker is dat de samenwerking tussen Oekraïense en andere Europese legers het afgelopen jaar danig is geïntensiveerd. Conceptueel worden er ook barrières doorbroken. Op de vraag of Europa zichzelf kan verdedigen zonder de Amerikanen, antwoordde de Finse president Alexander Stubb in Davos met een ‘ondubbelzinnig ja’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant