Diplomatie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De toespraak van de Canadese premier Mark Carney, dinsdag in Davos, stelde haarfijn scherp voor welke keuze staten die hechten aan de internationale rechtsorde op dit moment staan. „We worden er dagelijks van doordrongen dat dit een tijdperk is van rivaliserende grootmachten”, zei Carney. Hij vervolgde dat het lijkt alsof dit de natuurlijke orde zou zijn, die zich aan het herstellen is na een uitzonderlijke periode waarin internationale relaties op regels waren gevestigd. En dat staten, als ze tenminste veilig willen blijven, maar beter kunnen meebewegen met de koers die de grootmachten voor de wereld uitzetten.
Carney wees erop dat er voor kleinere staten wel degelijk een keus is: elkaar beconcurreren om in het gevlij te komen bij de grootmachten óf samenwerken om weerstand te bieden.
Precies dat onderscheid maakt het voorstel van de Amerikaanse president Donald Trump voor een internationale ‘Vredesraad’ zo verraderlijk. Op het eerste gezicht lijkt die raad bedoeld om landen te verenigen en samen gewapende conflicten te voorkomen en beëindigen. Pragmatisch, doelgericht samenwerken voor vrede; wie kan daar op tegen zijn?
De raad is een uitvergrote versie van de Vredesraad voor Gaza, die voortkomt uit het Amerikaanse twintigpuntenplan dat een einde moet maken aan Israëls vernietigingscampagne. Die raad, die wordt voorgezeten door Trump, heeft via goedkeuring van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een internationaal mandaat om te werken aan de wederopbouw van Gaza.
Een universele, permanente Vredesraad is echter een heel ander verhaal. Er bestaat al een raad met dat doel: de Veiligheidsraad. Daarmee zou dit orgaan concurreren. Hoewel er genoeg is aan te merken op de representativiteit en effectiviteit van de Veiligheidsraad – alleen al door het vetorecht van de vijf permanente leden – ziet het er niet naar uit dat Trumps raad die problemen gaat verhelpen.
Lid worden gaat immers op uitnodiging van de Verenigde Staten, zo wordt duidelijk uit de brieven die regeringen ontvangen. Nederland kreeg er een, evenals het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China, Rusland, Oekraïne, Turkije, Egypte en een reeks andere landen. Onbekend is waarop de selectie is gebaseerd. Landen die langer dan drie jaar willen blijven krijgen een permanente plaats als ze een miljard dollar overmaken, waardoor invloed in de raad te koop zal zijn.
Volstrekt onduidelijk nog is welk internationaal mandaat deze raad moet krijgen. De Verenigde Naties ontlenen hun legitimiteit aan het feit dat alle erkende landen ter wereld er lid van zijn. Zolang Trumps Vredesraad geen vergelijkbare steun heeft, zal zij zich met haar bemoeienis moeten beperken tot lidstaten of staten die daar ad hoc toestemming voor geven.
Omdat er nog zoveel onduidelijk is houden veel regeringen hun reactie op Trumps uitnodiging nog in beraad. Een fundamenteel bezwaar is echter nu al evident: deze raad heeft de gedaante van een samenwerkingsorgaan, maar is een vehikel van een grootmacht die de dienst wil uitmaken.
Om die reden heeft Frankrijk de uitnodiging al afgeslagen. Parijs zegt nee tegen de verregaande bevoegdheden van voorzitter Trump. Die reageerde door te dreigen met een invoerheffing van 200 procent op Franse wijn en illustreerde daarmee dat het recht van de sterkste zijn uitgangspunt blijft, ook als het om vrede gaat. Nederland kan hier beter niet aan meewerken. Een Vredesraad die via afpersing zijn leden ronselt, is een farce.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC