Rijzende sterren 2016 Tien jaar geleden selecteerde NRC ‘de 16 van 2016’, talentvolle kunstenaars voor het nieuwe culturele jaar. Waar staan ze tien jaar later? Een blik op de loopbaan van de tien Nederlandse Rijzende Sterren van dat jaar.
Diewertje Dir in 2016.
Diewertje Dir (1989) is misschien niet uitgegroeid tot een ster, maar ze heeft sinds 2016 wel een mooie carrière. Ze speelde de afgelopen jaren meerdere malen met veel elan in voorstellingen van theatermagiër Steef de Jong, in 2020 koos Eline Arbo haar als een van de Drie Zusters in haar Tsjechov-bewerking, nadat ze ook al een hoofdrol in Arbo’s Goethe-bewerking van Het lijden van de jonge Werther had. Ook vrije producenten wisten haar te vinden, zoals voor een van de Hendrik Groen-theaterbewerkingen. In 2018 speelde ze de hoofdrol in jeugdfilm Superjuffie! en noemde de filmrecensent van NRC haar „een ontdekking”.
Ron Rijghard
Eva Crutzen in 2016.
Eva Crutzen (1987) is uitgegroeid tot een spraakmakend en vooraanstaand tv-maker. In 2016 was ze nog de cabaretière van de toekomst, en dat bewees ze in 2018 met haar derde cabaretprogramma, Opslaan Als (5 ballen in NRC). Maar dankzij de tv-serie Bodem, door haar geschreven en geregisseerd, terwijl ze er ook de hoofdrol in speelt, is ze een grote ster in een heel ander vakgebied. Daarbij won ze ook nog een Gouden Kalf voor haar acteren in het eerste seizoen van Bodem en prijzen voor haar scripts. Eerder maakte ze op tv al furore door haar prominente rol in cultserie Promenade en haar deelname aan sketchshow Klikbeet.
Ron Rijghard
Nina Gantz in 2016.
Tien jaar geleden won Nina Gantz voor haar afstudeerfilm Edmond een Bafta, vorig jaar was ze rond deze tijd in Los Angeles omdat haar tweede film Wander to Wonder was genomineerd voor een Oscar voor beste korte animatiefilm. Het duurde acht jaar voordat ze de financiering rond had en twee jaar voordat ze de stop motion-film met vilten poppen had gemaakt. Animatie is nu eenmaal tijdrovend. Het was een mooie bekroning geweest, maar met de meer dan veertig prijzen die de film sinds z’n première op het filmfestival van Venetië kreeg, is ze ook best tevreden. Momenteel werkt ze aan maar liefst twee lange animatiefilms tegelijk: een musical stop-motion familiefilm die Amsterdam laat zien door de ogen van de stadsduif en een film voor volwassenen die stop-motion met live-action combineert. Dat verhaal speelt zich af op een cruiseschip en volgt de passagiers, de crew, huisdieren, ongedierte en zelfs de microscopische leefwereld.
Dana Linssen
Robin de Puy in 2016.
29 was ze, in 2016, en een jaar daarvoor had fotograaf Robin de Puy drie maanden in haar eentje op een Harley door Amerika gereden. De portretten die ze onderweg maakte, toonde ze in 2016 in Fotomuseum Den Haag. De Puy (1986) was toen al zes jaar bezig, haar werk werd gepubliceerd in (internationale) kranten en magazines, ze won al meerdere prijzen. De documentaire over haar roadtrip werd in 2017 genomineerd voor een Emmy Award. De serie American, die ze maakte met haar partner Maarten van Rossem, werd in 2023 genomineerd voor ‘De Tegel – Storimans’. De Puy keerde vele malen terug naar het land en vooral naar de mensen die ze op die eerste reis tegenkwam – ze werkt nu aan een boek en een expositie. Met name met Randy, een jongen uit het mijnstadje Ely, Nevada, ontwikkelde De Puy een bijzondere vriendschap – ze maakte eerder al een boek over hem, dit jaar maakt ze samen met Randy een nieuwe roadtrip: „Hij wil heel graag New York zien. Geen idee of we daar belanden maar we gaan in ieder geval samen door Amerika reizen.” Randy is nu 24 en fotografeert inmiddels ook.
Rianne van Dijck
Deirdre Angenent in 2016.
In 2016 was mezzosopraan Deirdre Angenent 32. Ze had prijzen gewonnen, combineerde een ontluikende internationale operacarrière met een jong gezin in Nederland en droomde van grote rollen. Die kwamen er ook – zo zong ze onder andere Sieglinde en Venus, Marie in Bergs Wozzeck en Judith in Blauwbaards Burcht (onder andere Opera Zuid). Maar zoals ze in 2016 al zei: waar het pad heen voert, is voor een zanger nooit helemaal helder. In 2025 werd ze óók BABS (trouwambtenaar), via de website deirdretrouwt.nl kun je haar inhuren. En ze spreekt ook op uitvaarten. „Het zangersleven is eenzaam en vermoeiend”, zeg ze . „Op de bühne vertel ik door het zingen van een rol een verhaal, datzelfde doe ik als ik een liefdes- of levensverhaal vertel op een huwelijk of afscheid. De combinatie van deze drie vakken is geweldig.” Haar mooiste droom? „Je kinderen zien opgroeien en daar onderdeel van zijn.”
Mischa Spel
Frank Zielhorst in 2016.
Tien jaar geleden was Frank Zielhorst ‘Young Conductor in Association’ bij Bournemouth Symphony Orchestra en droomde hij van een positie bij een operahuis. Het liep anders: hij ontdekte, in Bournemouth en later bij Sinfonia Viva, zijn passie voor onderwijs en talentontwikkeling, én hij stichtte een gezin. Zielhorst bleef in Engeland en is inmiddels als ‘Head of Music Engagement’ verantwoordelijk voor alle muziek aan de Londense universiteit Queen Mary. Daarnaast is hij gastdocent aan het Royal College of Music en doceert hij aan de Yehudi Menuhin School voor jong muziektalent.
Zielhorst: „Tien jaar geleden zag ik echt een dirigentencarrière voor me, elke week bij een ander orkest. Tot ik ontdekte hoe graag ik met jonge mensen werk. Dirigenten leven bovendien uit een koffer en voor nu wil ik niet vijfenveertig weken per jaar weg zijn van mijn gezin. Gelukkig denken ze hier niet in hokjes en zijn er volop mogelijkheden om onderwijs en dirigeren te combineren.”
Joep Stapel
Yannick Dangre in 2016.
Soms bestaat er rechtvaardigheid in de literatuur. Dus moest 2016 het jaar worden waarin de in Amsterdam wonende 27-jarige Vlaamse schrijver Yannick Dangre („een kleine Proust”) niet langer alleen door de critici op het schild gehesen zou worden, maar ook een groot publiek zou bereiken. Zo liep het niet. Zijn derde roman De idioot en de tederheid – over een kruideniersgezin waar men elkaar de tent uit vecht – bracht die doorbraak niet. Dangre verkrampte vervolgens, vertelde hij een jaar geleden aan Het Parool: „Ik verloor het plezier […] Ik besefte dat ik een pauze nodig had; afstand tot de literaire wereld, zelfs tot de literatuur zelf. Ik verhuisde terug naar Antwerpen, heb een tijdje bij een bank en een advocatenkantoor gewerkt, wat journalistiek gedaan.” De aanleiding voor dat vraaggesprek was de verschijning van Dangres vierde roman, Tussenjaren, die gemengde recensies kreeg.
Arjen Fortuin
Felix Burger in 2016.
Tien jaar geleden zei Felix Burger, de onbetwiste ster op de open ateliers van de Rijksakademie in Amsterdam in 2014, dat hij slechts één installatie per jaar kon maken. „Dat komt omdat kunst mij ongelooflijk veel kracht kost. Wat maak ik? Waarom maak ik wat ik maak? Als ik dit soort lastige vragen stel, kom ik altijd op Daseinsfragen uit.”
Sindsdien zijn Burgers installaties met films, bewegende poppen, theatrale decors en muziek te zien geweest in talrijke institutionele tentoonstellingen en musea, waaronder een retrospectief in 2024 in het Rotterdamse Brutus. Dit jaar maakt hij voor de Opera Festspiele in Bayreuth een lange film in combinatie met mechanische draken, die vertoond wordt in het Richard Wagner Museum. Het is het „meest ambitieuze project tot op heden”, zegt Burger desgevraagd vanuit zijn woonplaats München.
Het plotselinge overlijden van zijn moeder, een paar jaar geleden, heeft zijn leven „fundamenteel veranderd.” De mantelzorg voor zijn vader ligt nu bij hem. „De vrijheid van mijn jaren aan de Rijksakademie in Amsterdam, waarin alles om de kunst draaide, is voorbij.”
Lucette ter Borg
Jan Martens in 2016
Sinds 2016 is het de Vlaamse choreograaf Jan Martens voor de wind gegaan. Hij creëerde gestaag nieuw werk dat doorgaans zeer positief is ontvangen. In tien jaar tijd een graag geziene gast op internationale podia. De strakke voorstellingsconcepten zijn in de loop der tijd verder uitgekristalliseerd, waarbij Martens’ fascinatie voor getallen, geometrie en patronen nooit het menselijk aspect overschaduwt. Na de sprong, uitgangspunt voor doorbraakchoreografie The Dog Days Are Over (2014), maakte hij voorstellingen rond telkens andere thema’s: de kalme live ontmoeting op het toneel van gewone mensen of juist een schets van de overprikkelde mens in het technologietijdperk, een viering van de protesterende burger (beste dansvoorstelling van 2021), een kijkje in zijn eigen creatieve proces enzovoort. Inmiddels reikt zijn bekendheid niet alleen tot ver buiten Europa, maar ook over de grenzen van zijn eigen discipline: regelmatig werkt hij samen met musici en acteurs, en Ivo van Hove vroeg hem voor de choreografie van zijn zeer succesvolle enscenering van Jesus Christ Superstar. Momenteel werkt hij aan zijn debuutchoreografie voor het Nederlands Dans Theater.
Francine van der Wiel
Saskia Noor van Imhoff in 2016.
‘Kijk, dat vinden musea fijn: dat Saskia Noor van Imhoff hun werk serieus neemt’, schreef NRC in 2016. Met depotonderzoek en architecturale ingrepen legt Van Imhoff (1982) de museale mechanismen bloot die normaal onzichtbaar blijven. Een maand later gingen twee bepalende exposities open in de Amsterdamse kunstruimte De Appel en het Stedelijk Museum. In de jaren die volgden had ze via haar galerie Grimm exposities in onder meer New York en Londen en was haar werk te zien in tal van Nederlandse musea. Internationaal toonde ze haar werk onder meer in Frankrijk, Oostenrijk en Korea. Ze was genomineerd voor de Prix de Rome (2017) en won de ABN Amro ArtPrize (2017). Met haar partner, ontwerper Arnout Meijer, verhuisde ze enkele jaren geleden naar een eeuwenoude boerderij in Friesland. Daar begonnen ze collectief REST, een experimentele werkplaats voor artistiek onderzoek naar de structuren die het landschap vormen.
Thomas van Huut
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC