Rijzende sterren Fotograaf Bebe Blanco Agterberg is geïntrigeerd door wat ‘echt’ is en wat niet, wat ‘de waarheid’ is en wat fictie. In maart heeft ze een solopresentatie op fotobeurs Unseen in Rotterdam. Een portret in vijf foto’s.
Fotograaf Bebe Blanco Agterberg
‘The Burial’, uit de serie ‘A mal tiempo, buena cara’ (2020).
‘Bij slecht weer, een goed gezicht’, dat is de letterlijke vertaling van A mal tiempo, buena cara, het werk waarmee de Amsterdamse fotograaf Bebe Blanco Agterberg in 2020 cum laude afstudeerde aan de KABK in Den Haag. Het betekent: in moeilijke tijden positief blijven, maar in Agterbergs werk krijgt het ook een kritische lading: het verwijst naar het ‘pact van vergeten’, het collectief verzwijgen, wegstoppen en vernietigen van de pijnlijke geschiedenis van het Franco-regime om als land weer vooruit te kunnen, zoals in Spanje gebeurde in de jaren zeventig.
Naam: Bebe Blanco Agterberg
Leeftijd: 31
Beroep: Fotograaf en beeldredacteur bij De Correspondent
Agterberg komt uit een creatieve familie, vertelt ze in een Zoomgesprek; haar moeder Pia Blanco is creative producer van soap Goede Tijden Slechte Tijden, haar vader is acteur en kunstenaar Toon Agterberg. Toen Bebe Blanco Agterberg in haar laatste academiejaar op zoek ging naar het verhaal van haar moeder, die in de jaren zestig in Spanje geboren werd en later werd geadopteerd, begon ze in Madrid. „Daar zit een groot archief. Maar ik vond helemaal niks over die periode. Zo leerde ik over het Spaanse pacto del olvido.” Ze verdiepte zich in de geschiedenis, fotografeerde relieken uit het fascistische tijdperk en ensceneerde foto’s op basis van interviews en historische informatie: „The Burial is gebaseerd op het verhaal over de buste van marxist en socialist Pablo Iglesias Posse (1850-1925). Het beeld werd, om het te behoeden voor vernietiging door Franco’s troepen, begraven in het Retiro-park in Madrid, waar het in 1979 weer werd teruggevonden. Ik fotografeerde deze scène in de stijl van archiefbeelden, het is echt zo gebeurd en archiefbeelden hebben dat aura van ‘de waarheid’. Daarmee wil ik bevragen hoe ‘waarheid’ wordt geconstrueerd, maar ook welke verhalen er ontbreken in de geschiedenis.”
Het project leverde haar veel exposure op: onder andere een nominatie voor het Steenbergen Stipendium (2020), de derde prijs voor Storytelling bij de Zilveren Camera (2021) en een tentoonstelling in Foam (2023), waar ze het in een video „extreem gevaarlijk” noemt hoe regeringen geschiedenis inzetten als wapen, zoals de Spaanse regering deed na het overlijden van Franco. „Mensen begonnen te twijfelen aan hun herinneringen.”
‘Letter number 5; Lady in the Hudson River’ uit de serie ‘Dear Mr. Welles’ (2023).
„Dit is de eerste serie die ik volledig heb geënsceneerd”, vertelt Agterberg. „Wat echt is en wat niet, ‘de waarheid’ of niet – ik ben erdoor geïntrigeerd. Ik ging op zoek naar de vroegste voorbeelden van nepnieuws. Daarbij stuitte ik op The War of the Worlds uit 1938, een hoorspel van Orson Welles, dat paniek veroorzaakte omdat veel mensen dachten dat de nieuwsberichten over een invasie door marsmannetjes echt waren. In het archief van Welles aan de University of Michigan ontdekte ik brieven die in de dagen na de uitzending aan hem waren geschreven. Sommige mensen waren woedend, anderen prezen hem omdat hij hen had doen geloven dat het echt was.”
Agterberg besloot de verhalen uit de brieven in scène te zetten – met een analoge camera, om de stijl van de jaren dertig zo goed mogelijk te benaderen. „De vrouw op de foto schreef dat ze in de Hudson-rivier was gesprongen, omdat ze meende dat ze daar veilig zou zijn voor de giftige rook die de buitenaardse indringers verspreidden. Ik wilde laten zien welke impact fictieve verhalen kunnen hebben op de werkelijkheid.”
Dear Mr. Welles was in 2023 onder andere te zien op fotofestival Photoville in New York, in haar presentatie werd op een oude radio The War of the Worlds uitgezonden.
‘Tableau IV’, uit de serie ‘The New Waterworks’ (2024/25).
Nadat op 2 november 2023 de zware storm Ciarán over Nederland raasde en Amsterdam maar net ontsnapte aan overstromingen, bevreemdde het Agterberg dat kort erna alles en iedereen weer gewoon z’n gang ging. „Alsof we niet net aan een ramp waren ontsnapt.” Het was het startpunt voor The New Waterworks, waarvoor ze de beeldvorming rondom water op heroïsche schilderijen en tegeltableaus in het Rijksmuseum bestudeerde en besloot een nieuwe interpretatie te maken van die tableaus.
„Ik had werk gemaakt over het verleden, in Spanje en Amerika, en wilde iets over nu, en over Nederland maken. Daarnaast was er een hyperpersoonlijk motief: ik kon maar moeilijk contact maken met mijn vader, en hij was al een paar jaar bezig een grote boot te bouwen. Die is nog steeds niet af trouwens, het is zijn grote droom en tegelijkertijd bijna een obsessie voor hem. Het klinkt gek, maar soms was ik een beetje jaloers. Omdat hij daar bij het water zijn plek kon vinden, maar niet met mij. Ik denk dat dat ook meespeelde bij mijn keuze voor dit thema.”
Agterberg maakte vijf tableaus met watermotieven, op deze foto zien we de dijken bij Yerseke, waar door het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) kwelders en schorren zijn aangelegd. De natuurlijke landschappen dempen de golfslag, vangen sediment op en laten het land meegroeien met de stijgende zeespiegel, waardoor ze een beschermende buffer vormen tussen zee en dijk.
„Ik besteed veel aandacht aan de presentatie van mijn werk. Zelden is dat simpelweg een foto in een lijstje aan de muur. De ervaring van een werk, hoe je een ruimte binnenkomt en hoe je je daarin beweegt, is essentieel. De vorm is voor mij geen drager, maar een integraal onderdeel van het werk. De foto’s van dit project drukte ik af op Harlinger tegels” – de Friese tegels waarop je veel schepen, vissen, vuurtorens en ankers vindt. „Dit soort tableaus hingen vaak rondom de schouw of waren geïntegreerd in muren van huizen, ze zijn letterlijk verankerd in de Nederlandse cultuur. Ik verbind zo hedendaags beeld aan een bestaande visuele traditie.”
‘Marja en haar afwateringssysteem’, uit de serie ‘Geography of Risk'(2025).
In opdracht van het Stadsarchief Amsterdam werkte Agterberg in 2025 een jaar lang aan een serie over klimaatongelijkheid in de stad Amsterdam. Ze fotografeerde in verschillende risicowijken: buurten die extra kwetsbaar zijn voor wateroverlast, droogte of extreme hitte, en legde bewoners vast die uit noodzaak zelf oplossingen bedachten om zich beter te wapenen tegen extreem weer. Op deze foto zien we Marja uit Tuttifruttidorp, een buurt in Amsterdam-Noord, die in haar eigen tuintje een afwateringsysteem maakte van regenpijpen en plexiglas.
„Ik ben voor deze serie uit m’n comfortzone gestapt en in plaats van alleen maar te observeren of te ensceneren en te regisseren, heb ik geprobeerd meer samen te werken met de mensen die ik fotografeerde. Ik heb lang met ze gesproken en gevraagd wat zij graag vastgelegd wilden hebben. Sommige quotes schreef ik dan weer op de afgedrukte foto’s. Ik zag hoe mensen zich voor elkaar inzetten. Iedereen heeft het maar over een noodpakket voor zichzelf. Het lijkt me beter als iedereen eens een keer met z’n buren gaat praten.”
Uit de serie ‘Pretend There Is Water’ (2026).
Pretend There is Water, is een vervolg op The New Waterworks en is gemaakt op Schokland, een voormalig eiland dat nu deel uitmaakt van de Noordoostpolder en waar de sporen van het water nog duidelijk aanwezig zijn. Agterberg: „Met dit werk wil ik zichtbaar maken hoe diep water verankerd is in de Nederlandse identiteit, zelfs in een droog en gecontroleerd landschap. Tegelijkertijd roept het werk een toekomst op waarin die controle niet vanzelfsprekend is. Schokland, als UNESCO-Werelderfgoed, belichaamt de spanning tussen verleden, heden en een onzekere toekomst.”
„Ik probeer altijd zo veel mogelijk informatie te verzamelen, praat met mensen van NIOZ, of op de Radboud Universiteit Nijmegen met de onderzoekers van ‘Future Dikes’. Hoe meer ik te weten kom, hoe beter ik begrijp hoe enorm het is wat er op ons afkomt, door de klimaatverandering. Ja, dat vind ik wel beangstigend. Door mijn projecten probeer ik grip te krijgen op die zorgen over de toekomst. En ontstaat er ook hoop – als ik zie hoe wetenschappers zich inzetten om ons voor rampen te behoeden.
„Tegelijkertijd is dat een valkuil, dat burgers en politici denken: ach het wordt wel opgelost. Hebben we niet altijd al gewonnen van het water? Er wordt te weinig geld voor vrijgemaakt. Ik heb geleerd dat er een heel laag ‘waterbewustzijn’ is, de verhalen uit de geschiedenis die we nog steeds blijven vertellen, beïnvloeden onze toekomst en staan soms vooruitgang in de weg. Met mijn werk wil ik mensen aanzetten om kritisch na te denken over de verhalen die zij doorgeven en over de keuzes die daarop zijn gebaseerd. Misschien dat we met elkaar dan beter klaar staan voor tegenslagen in de toekomst.”
Het werk van Bebe Blanco Agterberg is te zien in een solopresentatie op fotobeurs Unseen, als onderdeel van Art Rotterdam, 27 t/m 29 maart in Rotterdam Ahoy. Info: artrotterdam.com
De mooiste fotografie en de beste tips geselecteerd door de fotoredactie
Source: NRC