World Economic Forum Een dag nadat de Canadese premier in Davos verklaarde dat „we voor een scheuring in de wereldorde staan”, maakte Donald Trump in dezelfde zaal nogmaals duidelijk dat hij Groenland absoluut in bezit moet krijgen. De reactie van de zaal was veel ingetogener dan bij de Canadees.
President Donald Trump spreekt op het podium van de 56ste bijeenkomst van het World Economic Forum.
In een zeventig minuten bijna muisstille zaal vol regeringsleiders en captains of industry zei Donald Trump op het World Economic Forum in Davos dat hij over Groenland verder wil praten en er niet met troepen zal binnenvallen. Maar zonder omwegen maakt hij duidelijk dat hij het ‘grote brok ijs’, zoals hij Groenland bij voorkeur aanduidde, absoluut in bezit wil krijgen.
„Mensen dachten dat ik militaire macht zou gebruiken. Ik hoef die militaire macht niet te gebruiken. Ik wil die militaire macht niet gebruiken. Ik zal die militaire macht niet gebruiken”, zei hij in de speech waar lang naar uit was gekeken. Al anderhalf uur voor aanvang stond een parade van stropdassen op de trap voor de zaal te wachten. Een flink deel kwam de zaal niet binnen.
De Amerikaanse president zei „onmiddellijke onderhandelingen” te verlangen om de aankoop van Groenland te regelen met Denemarken, „zoals we in het verleden veel andere gebieden hebben gekregen”. Maar die onderhandelingen kunnen wat hem betreft maar één uitkomst hebben.
„Ze kunnen ‘ja’ zeggen, en dat zullen we waarderen. En ze kunnen ‘nee’ zeggen, en dat zullen we zeker niet vergeten”, dreigde hij de regeringen van zeven landen. Die had hij dit weekend gedreigd nieuwe heffingen op te leggen omdat ze troepen voor een verkenningsmissie naar Groenland hadden gestuurd. Een aantal van die regeringsleiders zat in een vak voorin de zaal, onder wie de Franse president Emmanuel Macron en de Canadese premier Mark Carney, samen met secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte – die door Trump als grote vriend werd begroet.
Opvallend genoeg herhaalde de Amerikaanse president zijn dreigement niet dat de VS heffingen zal opleggen als hij zijn zin niet krijgt. Eerder deze week hadden sommige Europese regeringsleiders in aanloop naar een ingelaste top donderdag in Brussel aangegeven te overwegen dat de EU zou moeten terugslaan met heffingen op Amerikaanse goederen en ook de ‘bazooka’ van het antidwang-instrument zou moeten inzetten.
Trump benadrukte nogmaals dat hij Groenland, dat hij een paar keer IJsland noemde, om veiligheidsredenen wil hebben en niet vanwege de grondstoffen. Hij verweet Denemarken nogmaals veel te weinig aan de militaire bescherming van Groenland uit te geven. Maar bovenal kwam hij steeds terug op de ondankbaarheid van Denemarken en andere NAVO-landen dat ze Groenland niet aan de VS gunnen, terwijl de Amerikanen altijd voor hun defensie heeft betaald en voor hun verdediging is opgekomen. Sommige mensen in het publiek zuchtten toen hij zei dat hij twijfelde of andere landen de VS te hulp zou schieten als het werd aangevallen, terwijl de VS altijd andere landen te hulp is geschoten.
Een paar uur na de speech kondigde Trump overigens aan dat de dit weekend aangekondigde heffingen toch niet doorgaan. Hij claimde dat met NAVO-baas Mark Rutte „de basis heeft gelegd” voor een overeenkomst over Groenland.
In zijn rede die bijna een half uur langer duurde dan was gepland, gebruikte hij het podium van het WEF – dat dialoog en samenwerking voorstaat – om Europese regeringsleiders op de eerste rij te schofferen en te kleineren. Zo schamperde hij over de zonnebril die de Franse president Macron een dag eerder tijdens zijn speech had gedragen vanwege medische problemen.
Vervolgens schetste Trump hoe hij door het dreigen met heffingen Europese regeringsleiders in telefoongesprekken steeds opnieuw op de knieën had gekregen. Onder meer door van ze gedaan te krijgen dat ze medicijnprijzen zouden verhogen, claimt hij, zodat ze in de VS omlaag zouden kunnen.
Hij hekelde het energiebeleid van Europese landen. Zo noemde hij het ongelooflijk dat het Verenigd Koninkrijk olie en gas onder de Noordzee niet wil winnen, terwijl oliemaatschappijen volgens Trump in de rij staan. Hij maakte windmolens opnieuw belachelijk door te zeggen dat alle landen die ze gebruiken ‘losers’ zijn, die er alleen maar geld op verliezen. China zou zich volgens hem rotlachen door de windmolens te verkopen, maar niet zelf te gebruiken. Onwaar, want windparken zorgen voor 10 procent van de energievraag in China, net zoveel als in de VS.
Trump schetste het beeld dat de wereld voor welvaart en vrede geheel afhankelijk is van de VS. „Zonder ons zouden de meeste landen niet eens werken”, zei hij, om vervolgens te klagen de VS daar nooit erkenning voor krijgen.
De verwachting was dat Trump het decor van Davos zou gebruiken om belangrijke stappen te zetten voor een vredesdeal tussen Oekraïne en Rusland. En dat hij verdere aankondigingen zou doen over Trumps zogenoemde ‘Vredesraad’ voor Gaza. Over beide was hij kort, net als over de ‘affordability crisis’ in eigen land. Eerder hadden regeringsfunctionarissen aangekondigd dat hij in Davos met een plan zou komen om de koopkracht van Amerikanen te vergroten, maar dat bleef achterwege.
Trump kondigde aan na zijn speech een onderhoud met de Oekraïense president Zelensky te hebben, tot verbazing van Oekraïners omdat Zelensky woensdag in Kyiv is gebleven. In de avond zal Trump een receptie houden voor de ceo’s van bedrijven, die zich tot woensdagochtend nog bij de Amerikaanse delegatie inspanden om een uitnodiging te verkrijgen.
Het applaus van het WEF-publiek voor Trump was kort en ingetogen. Heel anders dan de staande ovatie die de Canadese premier Mark Carney een dag eerder op hetzelfde podium had gekregen voor zijn speech waarin hij zei dat „we voor een scheuring in de wereldorde staan, niet voor een grote verandering”. Carney waarschuwde voor een wereld waarin één macht zonder zich in te houden zijn wil oplegt, zonder de VS te noemen.
Reden voor Trump om ook Carney een veeg uit de pan te geven. „Canada kan bestaan dankzij de VS”, beweerde Trump. „Herinner je dat volgende keer, Mark, voordat je weer van deze beweringen doet.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC