Handelsverdrag Het Europees Parlement wil de invoering uitstellen van het Mercosur-verdrag, waarover 25 jaar onderhandeld is. De vraag is of de Europese Commissie de beslissing van het parlement accepteert of omzeilt.
Met een verschil van tien stemmen stemde het Europees Parlement woensdag voor het uitstellen van het Mercosur-verdrag.
Het Europees Parlement staat op de rem bij de invoering van het Mercosur-verdrag. In het zicht van de finish besloot een meerderheid van de Europarlementariërs woensdag voorlopig niet in te stemmen met het handelsakkoord tussen de Europese Unie en Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay, maar de tekst eerst voor te leggen aan het Europese Hof van Justitie.
Die gang naar de rechter zal tijd kosten, tot wel twee jaar. De EU kan de afspraken uit het verdrag in de tussentijd alvast op tijdelijke basis invoeren, als de Europese Commissie onder aanvoering van Ursula von der Leyen dat wil. De Commissie stemde namelijk eind 2024 al in met de voorwaarden, net als het Mercosur-blok. Deze maand ging ook een ruime meerderheid van de nationale regeringen in de EU akkoord.
Bij de voorstanders is het geduld op. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz riep woensdag na de stemming direct op tot zo’n provisorische invoering. „Geen vertraging meer”, aldus Merz. Een woordvoerder van de Europese Commissie liet na afloop in het midden of de Commissie bereid is dat te doen. Een harde confrontatie met het parlement is in zo’n scenario gegarandeerd.
Vooraf was duidelijk dat het spannend zou worden in Straatsburg. Terwijl buiten op straat de tractoren van protesterende boeren loeiden, sprak het parlement zich binnen uit voor de doorverwijzing naar het Hof, met een minimaal verschil van tien stemmen (334 voor, 324 tegen, 11 onthoudingen).
Welke vervolgstap ze ook kiest, de uitkomst is hoe dan ook een grote tegenvaller voor de Europese Commissie. Maandag had voorzitter Ursula von der Leyen bij een toespraak in Davos het verdrag nog geprezen als het antwoord van Europa op een tijdperk vol geopolitieke turbulentie.
„Met dit verdrag sturen we een krachtig signaal de wereld in. Dat we eerlijke handel verkiezen boven tarieven. Partnerschappen boven een isolement. Duurzaamheid boven uitbuiting”, zei Von der Leyen bij het World Economic Forum. „En we laten zien dat het ons menens is met het terugdringen van risico’s voor onze economie en het verbreden van onze handelsketens.”
Woensdagochtend deed Von der Leyen nog een laatste poging om het parlement te overtuigen. Zonder succes.
Aan de Mercosur-handelsovereenkomst wordt al 25 jaar gewerkt. Met het verdrag willen de EU en het Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur wederzijdse importheffingen verlagen en douaneregels versoepelen. De 450 miljoen Europeanen krijgen makkelijker en goedkoper toegang tot Mercosur-producten en omgekeerd zullen de 270 miljoen Mercosur-inwoners voordeel halen uit lagere heffingen op Europese producten.
In absolute aantallen valt de omvang van de economische banden mee. Van de totale handel in goederen die Europa met de rest van de wereld bedrijft, nemen de Mercosur-landen 2 procent voor hun rekening. Maar dan tel je de geopolitieke voordelen niet mee, zeggen voorstanders. Europa heeft dringend nieuwe partners nodig, of het nu gaat om de toegang tot zeldzame aardmetalen en andere grondstoffen (volop aanwezig in Brazilië) of om samenwerking bij klimaat en mensenrechten.
Veel kritiek op het verdrag kwam van Europese boeren, die bang zijn dat ze worden weggeconcurreerd door Zuid-Amerikaanse landbouwproducenten, en van milieuorganisaties. De afgelopen jaren – en zelfs tot in de laatste weken – bouwde de Commissie tal van waarborgen in om aan hun bezwaren tegemoet te komen.
Daarmee werd onder regeringen voldoende steun veilig gesteld. Bij enkele landen, waaronder Frankrijk en Polen, en ook in het parlement hield de onrust aan, bij zowel linkse als rechtse fracties. Deze tegenstanders wezen erop dat de Commissie een route heeft gekozen waarvoor geen instemming wordt gevraagd van alle nationale parlementen in de EU. Of dat wel mag bij een handelsverdrag, daar moet de rechter volgens de nu aangenomen resolutie over oordelen.
Critici van het verdrag, zoals BBB en de Partij voor de Dieren (PvdD), zijn uiterst tevreden met de uitslag van de stemming. „We rekenen nu op een uitstel van minstens anderhalf jaar”, aldus BBB-Europarlementariër Jessika van Leeuwen. „Als Von der Leyen enig respect heeft voor rechtsstaat en democratie, wacht ze met het in laten gaan van Mercosur totdat de rechter uitspraak heeft gedaan,” aldus Europarlementariër Anja Hazekamp (PvdD).”
Bij de voorstanders overheerst ontgoocheling. „Het is bijna niet te geloven dat mijn collega’s zichzelf in de voet willen schieten op zo’n moment als dit”, aldus Europarlementariër Bart Groothuis (VVD). „Dit is pure sabotage”, zegt Gerben-Jan Gerbrandy (D66). En volgens Reinier van Lanschot (Volt) toont de EU zich „een minder geloofwaardige partner op het wereldtoneel, terwijl dat juist nu hard nodig is”.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC