Het westerse verhaal over de internationale rechtsorde was altijd ‘gedeeltelijk onwaar’, zei de Canadese premier Mark Carney in zijn speech op het World Economic Forum in Davos. Die oude wereldorde is volgens hem voorbij. ‘We vermeden het gapende gat tussen retoriek en realiteit.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Laat ik duidelijk zijn’, zei Carney tegenover zijn gehoor van politieke leiders en zakenlui die zich in Davos hadden verzameld. ‘We zitten midden in een scheuring, niet een transitie.’ In klinkklare taal verklaarde hij de pax Americana, de wereldorde die onder leiding van de VS werd opgetuigd na de Tweede Wereldoorlog, voorbij.
‘We weten dat de oude wereldorde niet terugkomt. Daar zouden we niet om moeten treuren.’ Het leverde hem een staande ovatie op van zijn toehoorders.
Volgens Carney worden ‘we er iedere dag aan herinnerd dat we leven in een tijdperk van rivaliteit tussen grootmachten, dat de op regels gebaseerde orde aan het vervagen is, dat de sterken hun eigen gang gaan en dat de zwakken dat moeten ondergaan’.
Hoewel hij president Donald Trump niet bij naam noemde, wees hij onder meer op het Amerikaanse gebruik van importheffingen om landen onder druk te zetten als bewijs voor zijn stelling.
Twitter bericht wordt geladen...
Carneys toespraak volgde op uitspraken van Trump dat ‘er geen weg terug is’ in zijn annexatieplannen voor Groenland. Bovendien plaatste de Amerikaanse leider dinsdag een door AI gegenereerde afbeelding op sociale media, met daarop een landkaart waarop niet alleen Groenland, maar ook Canada en Venezuela door de VS zijn ingelijfd. Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat Canada de 51ste Amerikaanse staat moet worden.
Het heeft volgens Carney geen zin om nog langer om de hete brij heen te draaien. Waar Navo-chef Mark Rutte Trump met lof overlaadt om hem binnenboord te houden – een strategie die critici enigszins minachtend ‘daddy-diplomatie’ noemen – is het voor middelgrote machten als Canada belangrijk om ‘eerlijk over de wereld zoals die nu is’.
Opvallend is dat Carney uitsprak dat het westerse verhaal over de op regels gebaseerde rechtsorde altijd al ‘gedeeltelijk onwaar’ was. ‘We wisten dat internationaal recht niet voor iedereen even sterk gold, afhankelijk van wie werd beschuldigd en wie het slachtoffer was.’
Landen als Canada waren volgens Carney bereid om ‘in een leugen te leven’, omdat ze ervan konden profiteren. Hij noemde onder meer open zeeroutes, een stabiel financieel systeem, en internationale organisaties om geschillen te beslechten als producten van Amerikaanse hegemonie.
Daarom deed het Westen mee aan ‘de rituelen’, aldus Carney. ‘En we vermeden het gat dat gaapte tussen retoriek en realiteit.’
Twitter bericht wordt geladen...
Nu Carney afscheid neemt van het idee dat Trump ingekapseld kan worden, roept hij andere middelgrote machten op om samen hun eigen koers te varen. Anders staan ze volgens hem zelf ‘op het menu’. Hij pleitte voor een ‘principiële en pragmatische’ aanpak. Dat houdt onder meer respect voor soevereiniteit en mensenrechten in, maar ook het zoeken naar ‘verschillende coalities voor uiteenlopende vraagstukken, gebaseerd op gedeelde waarden en belangen’.
Dat die twee doelstellingen op gespannen voet met elkaar kunnen staan, blijkt onder meer uit het bezoek van Carney afgelopen week aan China, als eerste Canadese premier in jaren. Daar sloot hij met president Xi Jinping een deal over de export van Chinese elektrische auto’s naar Canada, in ruil voor het verlagen van Chinese tarieven op Canadese landbouwproducten als koolzaadolie.
In Davos haalde Carney de ‘nieuwe strategische partnerschappen’ met China , en ook die met Qatar, evenwel aan als voorbeelden van waar zijn nieuwe strategie om vraagt. ‘De machtigen hebben hun macht. Maar wij hebben ook iets: het vermogen om niet langer te doen alsof, de realiteit te benoemen, onszelf sterker te maken, en samen op te trekken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant