Door de afbouw van Russisch aardgas heeft Europa zich in rap tempo afhankelijk gemaakt van Amerikaans vloeibaar gas. Dat maakt ons kwetsbaarder voor grillen van de Verenigde Staten. Snelle inzet op schone energie kan het verschil maken, zien experts.
De hoogopgelopen geopolitieke spanningen over Groenland, de inval in Venezuela of de herhaaldelijke dreiging met importheffingen voor Europese producten. Het zijn allemaal voorbeelden van een wereldtoneel dat sterk beïnvloed wordt door de Amerikaanse president Donald Trump. Die lijkt de touwtjes in handen te hebben.
En dat is precies waar experts voor waarschuwen in nieuw onderzoek genaamd Europa's selectieve blindheid voor gas. Het onderzoek van Clingendael in samenwerking met een Duitse en Noorse denktank focust op de Europese energievoorziening. Die is op dit moment erg afhankelijk van de VS; zelfs meer dan het ooit geweest is.
Dat komt doordat Europa na de Russische inval in Oekraïne en energiecrisis snel wilde stoppen met Russisch aardgas en een diverser aanbod wilde. In december namen Europese lidstaten wetgeving aan die dat besluit juridisch bindend maakte. Sindsdien heeft de Europese Commissie ingezet op de import van vloeibaar gas (lng) uit de VS, dat wordt gebruikt in de industrie en om huizen te verwarmen.
Zo steeg de import van Amerikaans lng in 2025 in Europa met 61 procent, vergeleken met 2024. Sinds 2019 is dat verzesvoudigd. Het vloeibare gas is goed voor 59 procent van de lng-invoer van de Europese Unie. Nederland is de grootste importeur van alle EU-landen, maar dat heeft vooral te maken met het feit dat we een doorvoerland zijn.
Maar in de tussentijd heeft de EU uit het oog verloren dat Europa wat energie betreft steeds meer is gaan leunen op die andere grootmacht: de VS. Energiedenktank IEEFA berekende dat de EU in 2030 tot wel 40 procent van al het gas uit de VS zou kunnen halen, als de vraag niet daalt.
Volgens gasexpert René Peters van onderzoeksinstituut TNO is dat deels een gevolg van marktwerking. "Als je het aan de markt overlaat, kies je altijd voor de goedkoopste aanbieder."
Dat terwijl het niet meer ondenkbaar is dat Trump energie als drukmiddel inzet, bijvoorbeeld door de prijzen aanzienlijk te verhogen, waarschuwen de onderzoekers van Clingendael. Dat komt doordat de politieke context met 180 graden is gedraaid én de VS hofleverancier is van het vloeibare gas.
De onderzoekers begrijpen het EU-besluit om de gasvoorziening diverser te maken, maar zijn wel kritisch op de uitwerking. "Dat moet niet 'alles behalve Rusland' betekenen", zegt Louise van Schaik, afdelingshoofd EU & Global Affairs bij Clingendael en een van de auteurs van het onderzoek.
"We hebben al een keer meegemaakt dat Rusland energie als wapen gebruikte. Dat wil je niet nog een keer", zegt ze, doelend op de VS. "We kunnen niet uitsluiten dat een ander land dat ook doet." Energie is geen neutrale markt meer en de VS is daardoor volgens de onderzoekers geen betrouwbare leverancier.
Nu het Groningenveld is gesloten, zou Europa in het beste geval uitsluitend Noors pijplijngas importeren. Dat gas is schoner dan lng en niet onderhevig aan politieke druk. Maar Noorwegen kan niet meer produceren dan het al doet.
Hoewel gas voorlopig onderdeel van de energiemix blijft, is Amerikaans lng volgens deskundigen niet de meest logische keus. Het is duur en slechter voor het klimaat dan pijpleidinggas, door de winning, transport en bewerking.
De experts zijn het erover eens dat de echte oplossing ligt in een snelle groene transitie, weg van gas. Oftewel: meer investeren in schone energiebronnen en in opslagtechnologie, en tegelijkertijd inzetten op energiebesparing.
Het geld dat nu in lng‑contracten met de VS zit, is goed voor de installatie van meer dan 500 gigawatt aan wind- en zonne-energie, berekende de denktank. Daarnaast bieden warmtepompen, waterstof en groen gas uitkomst, zegt Peters.
"Investeringen in de energietransitie zijn keihard in ons eigen belang van strategische autonomie", concludeert Van Schaik. "De afgelopen twee jaar is er op dit onderwerp echt te weinig doorgepakt."
Source: Nu.nl algemeen