Hiam Abbass | actrice De actrice Hiam Abbass, bekend van de serie ‘Succession’, is eregast van IFFR met twee films: ‘Palestine 36’ en ‘The Arab’. „Ik kan niet egoïstisch zijn en het alleen maar over mijn eigen lijden hebben.”
Palestijnse actrice Hiam Abass: 'Weten we niets over ons verleden, dan blijven we fouten herhalen.'
Toen de dochter van actrice Hiam Abbass aan haar moeder vroeg hoe was om eind jaren tachtig uit Palestina te vertrekken om haar droom van een acteercarrière te verwezenlijken, antwoordde ze: „Rijt de wonden van het verleden niet open.” Lina Soualem, die zelf ook werkzaam werd in de filmwereld, verwerkte die anekdote in haar documentaire Bye Bye Tiberias (2023), een intiem portret waarin moeder en dochter hun geschiedenis onderzoeken. Ze voegt er aan toe: ,,Dat is wat haar moeder en grootmoeder ook al zeiden als mijn moeder hen naar het verleden vroeg.”
Toch maakt Hiam Abbass die trauma’s al zo’n kwart eeuw zichtbaar en dus bespreekbaar. Ze is het gezicht van de Palestijnse cinema en speelde een goeie honderd film- en tv-rollen. Op het komende IFFR gaan maar liefst tweefilms waarin zij te zien is in première. Palestine 36 gaat over de opmaat naar de Arabisch-Palestijnse opstand van 1936-1939 tegen de Britse autoriteiten, die landhervormingen doorvoerden om Joodse nieuwkomers landbouwgrond te geven. De gebeurtenissen uit Palestine 36 kregen een nieuwe lading na oktober 2023, de opnames werden eerst uitgesteld en daarna verplaatst naar Jordanië.
The Arab is gebaseerd op Moussa, of de dood van een Arabier (2013), dat de gebeurtenissen uit De vreemdeling (1942) van Albert Camus beschrijft vanuit het perspectief van de broer van de naamloze Arabier die daarin wordt vermoord.
Ze speelde onvergetelijke rollen als de moeder van een zelfmoordterrorist in Hany Abu-Assads voor een Oscar genomineerde Paradise Now (2005); een Palestijnse weduwe die het opneemt tegen haar nieuwe Israëlische buurman die haar citroenboomgaard wil kappen in Lemon Tree (2008); in Insyriated (2017) een van de drie vrouwen die opgesloten zitten in een appartement in Damascus terwijl om hen heen de oorlog woedt. Wereldster werd ze door haar rol van de raadselachtige echtgenote van patriarch Logan Roy in tv-serie Succession (2018-2023).
Dat was niet haar eerste Amerikaanse productie, Steven Spielbergs Munich (2005) is waarschijnlijk het meest memorabel. Ze heeft maar een kleine rol in deze op historische feiten gebaseerde thriller over het Mossad-team dat wraak moet nemen voor de moord op Israëlische sporters tijdens de Olympische Spelen van 1972 door een Palestijnse terreurgroep. Spielberg huurde haar ook in als dialectcoach en in interviews vertelde ze dat ze het belangrijk vond om er zorg voor te dragen dat de Palestijnse personages zo genuanceerd mogelijk werden afgebeeld.
Ze voelt, vertelt ze ook nu tijdens een video-interview voorafgaand aan het IFFR, een grote verantwoordelijkheid om Palestijnse verhalen en personages neer te zetten. ,,We hebben nooit genoeg verleden gehad om een heden te maken van waaruit we ons een toekomst kunnen voorstellen. Dat is een vicieuze cirkel. Weten we niets over ons verleden, dan blijven we fouten herhalen.”
Zijn naast al haar rollen ook de Algerijnse moeder uit The Arab en de grootmoeder uit Palestine 36 dan manieren om de trauma’s van haar moeder en oma bespreekbaar te maken? „Ik kies deze rollen omdat we in een tijd leven waarin het belangrijk is om deze verhalen in het bewustzijn van het publiek te etsen. Het zijn rollen die me aan het hart gaan, over het verdriet van vrouwen in de Arabische wereld. In Palestine 36 heb ik maar een kleine rol, maar ik kan daardoor wel een bijdrage leveren aan het herstellen van een archief dat is uitgewist.”
„Ik hou niet van het woord activist, maar natuurlijk is mijn rol als actrice de afgelopen 25 jaar veranderd.” Acteurs, en kunstenaars in het algemeen werken met hun emoties, denkt ze: „Mijn geest wordt gevoed door mijn gevoelens en mijn herinneringen. En die zijn door de tijd heen opgebouwd. Dat ik Palestijns ben, speelt daarin ook een rol. Dat is de bron is van waaruit ik acteer, werk, me verbind met een onderwerp.”
„Hoe langer de genocide in Gaza duurt, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat de mens net zoveel slechte kanten heeft als het vermogen om nee te zeggen”, vervolgt ze. „De genocide is maar een van de vele op dit moment in de wereld. Er is overal oorlog. Het gemak waarmee mensen maar met oorlog dreigen of er eentje beginnen is weerzinwekkend. Ik heb het privilege In Parijs te wonen en internationaal te werken. Ik kan naar de dokter, ik verhonger niet, ik kan mijn werk doen. Dat maakt me juist meer ontvankelijk voor het lijden van anderen, niet alleen van Palestijnen. En ik voel de plicht om erover te praten.”
Dat gaat verder dan alleen Gaza of de geschiedenis van Palestina, vindt ze. „Als actrice neem ik steeds nieuwe identiteiten aan. Ik kan niet egoïstisch zijn en het alleen maar over mijn eigen lijden hebben.” Dan relativeert ze: „Maar misschien heb ik dat dan toch meegekregen met de melk van mijn moeder.”
‘The Arab’ en ‘Palestine 36’ zijn te zien op het IFFR en zullen later dit jaar uitkomen in de Nederlandse bioscopen. Op zondag 1 februari is er een zogeheten Big Talk met Hiam Abbass en Valeria Golino over acteren.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC