De Amerikaanse president Donald Trump botst met de Britten over het afstaan van de eilandengroep Chagos aan Mauritius. Op sociale media schampert hij over de ‘totale zwakte’ van het Verenigd Koninkrijk, en voert hij het aan als reden om Groenland in te nemen.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Wat zijn de Chagos-eilanden en waarom zijn ze belangrijk?
De Chagos-eilanden zijn een archipel in de Indische Oceaan die onderdeel uitmaken van de Britse overzeese gebieden. Londen verkreeg de archipel in 1965 voor 3 miljoen pond van Mauritius, als onderdeel van het onafhankelijkheidsverdrag met deze voormalige kolonie.
Op het grootste eiland Diego Garcia bevindt zich sinds de jaren zeventig de gelijknamige Brits-Amerikaanse luchtmachtbasis. In de jaren daaraan voorafgaand hadden de Britten op Amerikaans verzoek de eilanden ontvolkt; de Chagossians vertrokken naar Mauritius, de Seychellen en naar Groot-Brittannië.
Waarom gaan de Britten de eilanden nu alsnog overdragen?
Daarmee volgen ze een niet-bindende uitspraak van het Internationaal Gerechtshof. Mauritius, dat op 2.000 kilometer van de eilanden het dichtstbijzijnde land is, stelt dat de deal van 1965 onwettig was en kreeg daarin gelijk van de rechters in Den Haag. De Britse premier Keir Starmer besloot deze uitspraak te volgen, en kwam tot een overeenkomst met Mauritius waarin staat dat de Britten het eiland met de luchtmachtbasis 99 jaar lang zullen pachten, een deal die Londen 35 miljard euro kost.
Opvallend detail is dat het juridische team van Mauritius werd aangevoerd door Philippe Sands, een goede vriend van Starmer en onderdeel van diens campagneteam.
Wat heeft de Amerikaanse president nu gezegd?
Op Truth Social noemde Trump de Britse beslissing een reden waarom Amerika de controle over Groenland zou moeten overnemen, terwijl hij eerder toestemming nog had gegeven voor de overdracht. ‘Schokkend genoeg is onze ‘briljante’ Navo-bondgenoot – het Verenigd Koninkrijk – van plan het eiland Diego Garcia, waar een belangrijke Amerikaanse militaire basis is gevestigd, aan Mauritius af te staan’, zo luidde het, ‘het lijdt geen twijfel dat China en Rusland deze daad van totale zwakte hebben opgemerkt’. Trump noemde het weggeven van de Chagos-eilanden ‘een daad van grote domheid’. De Britse ‘zwakte’ geeft volgens Trump aan waarom Groenland moet worden verworven.
Wat zijn de grootste bezwaren tegen de deal?
Er leven zorgen over de spionage bij de basis en de groeiende invloed van China in deze regio. Beijing had de Chagos-deal van Starmer omschreven als een ‘enorme prestatie’. Mauritius zal, zo stelde de Chinese ambassadeur ter plekke, deel gaan uitmaken van het zogeheten Belt and Road Initiative (BRI), een economisch-strategisch samenwerkingsverband dat wordt gezien als een moderne zijderoute. Er ontstond ook ophef over de vicepresident van het ICJ in deze zaak, Xue Hanqin. Deze Chinese rechter, een oud-topdiplomaat, had in 2022 de zijde van Rusland gekozen in een juridisch geschil over Oekraïne.
Wat is de status van de overeenkomst?
Voor Starmer is de reactie van Trump een tegenvaller, temeer omdat de Amerikaanse president eerder zijn fiat had gegeven.
Trumps ommekeer valt samen met het Chagos-debat in het Hogerhuis. Leden van het Hogerhuis hebben tal van bezwaren geuit. Zo is de regering verweten geen stem te hebben gegeven aan de Chagossische diaspora. Tegenstanders van Chagossiaanse komaf zijn tegen de deal, omdat met de overhandiging aan Mauritius de kans verdwijnt dat ze ooit terug kunnen keren naar het land van herkomst. Tevens klonken in het Hogerhuis zorgen over de hoge kosten voor de Britse belastingbetaler en over de onzekere toekomst van de luchtmachtbasis.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant