In het jaar na zijn terugkeer in het Witte Huis heeft president Donald Trump op autocratische wijze de Amerikaanse democratie naar zijn hand gezet. Zijn beleid in zes grafieken en twee kaarten.
zijn onderzoek- en datajournalist van de Volkskrant.
Van gratie aan de Capitoolbestormers tot het terugdraaien van klimaatbeleid en van het verlengen van de ban op TikTok tot het invoeren van torenhoge importheffingen. President Donald Trump regeert deze termijn voornamelijk per decreet. In het eerste jaar van zijn tweede termijn heeft Trump al meer van deze schriftelijke bevelen afgekondigd dan veel van zijn voorgangers (inclusief hijzelf) tijdens een vierjarig presidentschap.
In totaal zette Trump deze termijn al 228 keer zijn handtekening onder een presidentieel decreet. Hoewel de Republikeinen zowel in het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat een meerderheid hebben, zet Trump zo keer op keer het Congres buitenspel. Tijdens zijn eerste termijn stond de teller na een jaar op 58 decreten en uiteindelijk op 220. Jimmy Carter (1977-1981) is in de recente geschiedenis met 320 decreten recordhouder.
Tegelijkertijd heeft het Congres uitzonderlijk weinig werk om handen. Het afgelopen jaar heeft het Congres 69 nieuwe wetten goedgekeurd, twee tot drie keer zo weinig als gebruikelijk.
Via Elon Musks dienst voor ‘overheidsefficiëntie’ (Doge) heeft Trump het Amerikaanse ambtenarenapparaat flink uitgedund. In totaal heeft ruwweg een op de tien federale ambtenaren het veld geruimd.
Bij sommige overheidsonderdelen zijn de vertrekcijfers nog veel hoger. Het Instituut voor Onderwijswetenschappen zag 87 procent van zijn werknemers gaan, het Agentschap voor Internationale Ontwikkeling zelfs 92 procent. Trump sneed niet in álle overheidsdiensten: het personeelsbestand van immigratiedienst ICE is juist met 30 procent gegroeid.
‘We gaan miljoenen en miljoenen ongedocumenteerde criminelen terugsturen naar waar ze vandaan komen’, zei Trump in zijn inaugurele rede, begin 2025. Een jaar later is zichtbaar hoe die belofte in de praktijk uitpakt.
Immigratiedienst ICE zet steeds meer mensen uit, en de arrestaties die daaraan voorafgaan lijken hardhandiger te worden. Trump verhoogde het budget van de dienst, zodat die haar personeelsbestand kon uitbreiden. Ondertussen steken steeds minder ongedocumenteerde immigranten vanuit Mexico de grens over.
Hoewel Trump met zijn America First-campagne vurig beloofde alleen oorlogen te beëindigen en geen nieuwe te beginnen, heeft hij dit jaar meerdere militaire interventies in het buitenland op zijn naam staan. In zeven landen kwamen vorig jaar Amerikaanse bommen neer.
Inmiddels vindt een meerderheid van de Amerikaanse volwassenen dat Trump zijn hand overspeelt met de militaire interventies, blijkt uit een recente enquête van Associated Press en de universiteit van Chicago.
Volgens Trump waren de importheffingen het beste wat de VS ooit had kunnen overkomen. Het klopt dat de importheffingen leidden tot extra inkomsten voor de staatskas (190 miljard dollar in 2025). Wat niet klopt – maar wat Trump wel beweert – is dat de regering met dit geld tal van plannen en ideeën kan financieren. Alleen al een beoogde verhoging van het defensiebudget kost met 500 miljard dollar het veelvoudige.
Als íemand tot dusver van Trumps presidentschap geprofiteerd heeft, dan wel hijzelf. Tijdens zijn tweede termijn verdubbelde zijn vermogen bijna. In 2024 telden Trumps bezittingen volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes op tot een waarde van 3,9 miljard dollar. In september 2025 was dat opgelopen tot 7,3 miljard dollar. Het meeste extra geld trok Trump uit de cryptomarkt: alleen al zijn eigen $Trump-munt leverde volgens Forbes honderden miljoenen op.
In hun pogingen tot verzet tegen Trump komen politieke tegenstanders en andere critici al gauw in de rechtszaal terecht. Het afgelopen jaar zijn zeker 570 zaken aangespannen tegen Trumps regering, blijkt uit een overzicht van non-profitorganisatie Lawfare.
Zeker honderd daarvan eindigden in een gerechtelijk bevel of tijdelijke inperking van Trumps beleid. Dat wil niet zeggen dat de president zich door de rechter laat vertellen wat hij moet doen: in weerwil van het bevel van een federale rechter, deporteerde hij in maart verschillende Venezolanen.
De zichtbaarste vorm van protest vindt nog altijd plaats op straat. Sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis gingen zeker zestienduizend keer ergens in het land Amerikanen de straat op om hun onvrede te uiten, telden de Harvard Kennedy School en de Universiteit van Connecticut.
Het gaat om ruim veertig protesten per dag, variërend van enkele tientallen tot meer dan honderdduizend demonstranten. Dat is een ruime verdubbeling van het aantal protesten tijdens Bidens eerste jaar als president. Vooral in van oudsher Democratische staten, zoals Californië en Illinois, laaiden de demonstraties op, net als in grote steden.
De omvangrijkste protesten vonden plaats onder de noemer ‘No Kings’, op de dag dat Trump zijn verjaardag vierde met een militaire parade door Washington (14 juni). Vier maanden later, op 18 oktober, werd deze protestgolf nog eens dunnetjes overgedaan. Ook waren er veel protesten tegen immigratiedienst ICE en Trumps politieke bondgenootschap met techmiljardair Elon Musk.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant