In deze rubriek schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Deze week: De vier (of vijf) schaakborden van D66-leider Rob Jetten.
Jetten houdt niet van bordspelletjes. Toch zal de D66-leider de komende tijd op minimaal vier borden tegelijk moeten schaken.
Het eerste schaakbord is dicht bij huis: de minderheidscoalitie met CDA en VVD. Hoe hou je iedereen binnenboord? De wekelijkse coalitieoverleggen op de maandag onder de kabinetten-Rutte waren er natuurlijk niet voor niets. De horloges moesten voor de rest van de week gelijk worden gezet. Je verrast elkaar niet, was het motto.
Tussen Jetten en CDA'er Henri Bontenbal zit het wel goed. Ook met VVD-leider Dilan Yesilgöz kunnen zij goed overweg, hoewel die relatie in de campagne een krasje opliep. Bontenbal verweet Yesilgöz "politieke spelletjes" en die was hij "spuug- en spuugzat".
De irritatie kwam uit zijn tenen en was gemeend. Binnen het CDA werd gezegd dat Bontenbal dat veel eerder had moeten doen. Op dit schaakbord moet Jetten dus goed opletten.
Op het tweede schaakbord staan de stukken van de oppositie. Niemand wil gedogen of zijn of haar steun op voorhand geven. Praten kan natuurlijk altijd, maar iedereen heeft een prijs.
Het zou makkelijk zijn als Jetten per onderdeel afspraken kan maken. Maar onderwerpen worden met elkaar verknoopt. Zo benut je je machtspositie namelijk optimaal. Steun voor de onderwijsbegroting? Dan ook extra geld voor stikstofbeleid. Ik noem nu maar wat, maar zo wordt het spel gespeeld.
Jetten moet een getergde Jesse Klaver (GL-PvdA) en een teleurgestelde Joost Eerdmans (JA21) tevreden houden. Als hij vervolgens Klaver tevredenstelt, moet hij weer opletten dat Yesilgöz daar geen last van heeft.
De puzzel in de Tweede Kamer is nog betrekkelijk eenvoudig vergeleken met die in de Eerste Kamer - het derde schaakbord. Daar zijn 'per kant' minimaal twee partijen extra nodig voor een meerderheid.
Dus GL-PvdA en ChristenUnie op links. Of BBB en PVV op rechts. Dat zijn dan nog de overzichtelijke bondjes. Tal van onderwerpen houden zich niet aan deze ietwat gedateerde en gemankeerde hokjes.
Jetten moet deze meerderheden al in de Tweede Kamer voor zich winnen. Wouter Koolmees wees hier als verkenner al op. Als oppositielid van D66 onderhandelde hij jarenlang met het kabinet-Rutte II (VVD, PvdA) vanwege de D66-zetels in de senaat.
Daar moeten aan het einde van het jaar alle begrotingswetten en het alomvattende belastingplan worden goedgekeurd. "Wil je iets voor elkaar krijgen, zul je toch ook iets met geld moeten", benadrukte Koolmees. "En ik weet dat het best wat werk kost om die meerderheden te vinden."
Het vierde schaakbord staat in Brussel. Met welk mandaat reist Jetten als premier straks af naar de EU-toppen? Europa staat in de geopolitieke chaos al zwak door een gebrek aan daadkracht. Steun uit het eigen parlement is dan het minste wat je moet meenemen uit Den Haag.
Ik vrees voor Jetten dat er nog een vijfde schaakbord voor hem klaarstaat. Namelijk dat op het partijbureau van D66.
De gemoederen binnen de eigen club kunnen ook hoog oplopen, of misschien júíst. Het vlagvertoon en de rechtsere koers op het gebied van migratie in de campagne leidden her en der tot opgetrokken wenkbrauwen.
Vooralsnog heerst de euforie. Maar in eigen kring is het eigenlijk zelden rustig, ondanks al het lawaai van buiten. Of zoals Rutte het ooit zei: "Uiteindelijk heeft iedereen de grootste problemen in zijn eigen partij."
Eigenlijk kan Jetten het zich niet permitteren om ook maar één bord uit het oog te verliezen. Misschien moet hij toch maar leren een spelletjesman te worden.
"Er is natuurlijk vanuit de VVD wel echt iets kapotgemaakt richting GroenLinks-PvdA."
Paul Rosenmöller, fractievoorzitter GroenLinks-PvdA in Eerste Kamer, bij Nieuwsuur.
"Jetten wordt vooralsnog premier. Als hij daarop terugkomt, dan hoor ik het. Dat is de grap die ik altijd bij hem maak."
VVD-leider Dilan Yesilgöz bij WNL Op Zondag.
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen