Norbert Röttgen | CDU-politicus Europa, inclusief Duitsland, moet leren macht te gebruiken op het internationale toneel, zegt CDU-Bondsdaglid Norbert Röttgen. Decennialang was dat, met dank aan de Amerikanen, niet nodig. Door Trump en Poetin is dat veranderd. „Het is een nieuwe geopolitieke realiteit.”
CDU-Bondsdaglid Norbert Röttgen.
Net voor het weekend zei het vooraanstaande Bondsdaglid Norbert Röttgen in een gesprek met NRC dat de EU bereid moet zijn om een „wil tot macht” te tonen. Een paar dagen later was er direct een nieuwe aanleiding voor: het dreigement van de Amerikaanse president Trump van extra heffingen voor de Europese landen die militairen naar Groenland stuurden.
„Amerikaanse importheffingen in reactie op Europese solidariteit met Groenland en Denemarken zouden volstrekt inacceptabel zijn. Ons doel is om een handelsconflict met de VS te vermijden,” aldus Röttgen (1965), een van de invloedrijkste buitenlandpolitici van de CDU van bondskanselier Friedrich Merz. „Juist daarom mag er geen twijfel over bestaan dat de EU zo nodig bereid is om tegenmaatregelen te nemen die voor de Amerikaanse president Donald Trump economisch en politiek voelbare gevolgen hebben. De EU moet haar wil tot macht laten zien, niet alleen door woorden, maar ook door daden,” stelt Röttgen maandag.
Röttgen, die sinds begin jaren negentig in de Bondsdag zit, verwoordt een sentiment dat in Berlijn deze dagen breed wordt gedeeld door politici van regering en oppositie, namelijk dat Duitsland en Europa zich meer bewust moeten zijn van de eigen kracht en die ook duidelijk moeten laten blijken. Kanselier Merz zei maandag dat de Amerikaanse regering „zeer offensief voor haar belangen opkomt – maar dat zullen wij ook doen.”
Over het belang dat president Trump heeft om Groenland bij de VS in te lijven zegt Röttgen tijdens een gesprek in zijn kantoor, met uitzicht over de Spree: „Volgens mij wil Trump de geschiedenis in gaan als de president die het land niet zozeer ‘weer groot’ maakte, maar als de president die de VS ‘groter dan ooit tevoren’ maakte. Hij wil zijn historische prestige vergroten door het grondgebied van de VS uit te breiden.”
Dat het president Trump om de veiligheid van het arctische noorden gaat, noemt Röttgen een „voorwendsel”. Röttgen: „Toch moet Europa laten zien dat de VS zien dat de VS alle ruimte krijgen om de veiligheid van Groenland te garanderen, en alle ruimte om grondstoffen te delven. Zodat duidelijk wordt dat Trump geen échte reden heeft voor annexatie.
„Ik denk dat onze belangrijkste bondgenoot het Amerikaanse Congres is. Trump heeft openlijk gezegd dat deze kwestie uiteindelijk een keus zou kunnen betekenen tussen ‘Groenland’ en ‘NAVO’. En ik ben ervan overtuigd, na al die jaren met veel contact met mensen in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden, dat een meerderheid van het Congres voor ‘NAVO’ kiest.”
„We maken een historische breuk mee. In de laatste tachtig jaar, sinds de VS in 1941 besloten zich in de Tweede Wereldoorlog te mengen, zagen de VS veiligheid, vrede en vrijheid in Europa als een wezenlijk Amerikaans belang. De VS stonden tachtig jaar aan de zijde van de Europeanen en waren dé beschermende macht. Onder Donald Trump bestaat deze zienswijze niet meer. In de nationale veiligheidsstrategie staat dat Europa niet meer van belang is voor de VS en dat zelfs de vijanden van de liberale democratie versterkt moeten worden.”
„Toen de oorlog eindigde, werd Duitsland geconfronteerd met morele zelfdestructie. De toekomst van het land lag volledig open. Maar die toekomst kreeg richting toen de VS erkenden dat een welvarend, democratisch Duitsland nodig was om communistische invloeden in Europa terug te dringen. Daarom moest Duitsland volgens de Amerikanen worden geïntegreerd in de internationale gemeenschap, daarom kwam er economische hulp. Zo werd de Bondsrepubliek Duitsland de eerste succesvolle Duitse democratie, er was het Wirtschaftswunder en veiligheid, allemaal dankzij de Amerikaanse Europa-strategie.
„Die culmineerde in 1989 en 1990 met de hereniging, die erg sceptisch werd bezien door Margaret Thatcher in Londen en François Mitterrand in Parijs, maar doorslaggevende steun kreeg van de Amerikaanse president. Dus de trans-Atlantische betrekkingen waren altijd onderdeel van de Duitse politieke en culturele identiteit. En nu zien we dat wat tachtig jaar bescherming was, plotsklaps afhankelijkheid is geworden. Het is een nieuwe geopolitieke realiteit.”
„Ja, Biden gaf Scholz de mogelijkheid zich achter hem te verstoppen. Dat zag je vaker in de afgelopen decennia: als het een Duitse kanselier aan moed ontbrak, kon die zich achter de Amerikanen verschuilen.”
„Ik zou zeggen dat Duitsland sinds februari 2022, sinds de Russische invasie in Oekraïne, enorm is veranderd. In politiek en maatschappij heeft een paradigmawisseling plaatsgevonden wat betreft defensie en veiligheid. Het Duitse defensiebudget is verdubbeld en zal verdrievoudigen. In 2022 zaten we op 50 miljard euro, binnenkort zijn we bij 100 miljard euro, en over een paar jaar is het 150 miljard euro.
„En we hebben een opdracht, waarvan ik vind dat we die nog niet genoeg hebben erkend, namelijk dat de Europeanen een wil tot macht moeten laten zien. Die hadden we decennialang niet nodig, omdat machtsvragen in Washington werden beslist en wij tot de beschermelingen behoorden. Maar in de huidige geopolitieke situatie, waarin allianties oplossen en internationaal recht aan praktische betekenis verliest, is het voor ons Europeanen niet genoeg dat we een op regels gebaseerde internationale orde nastreven. We hebben de instrumenten nodig om die principes door te zetten.”
„De gelegenheden waarbij je die wil tot macht kunt laten zien zijn dun gezaaid. Daarom is het bijzonder spijtig dat de Europese Raad in december niet heeft besloten de Russische tegoeden te gebruiken. Dat had Moskou en Washington laten zien: ‘De Europeanen durven iets’. Nu bleek: de Europeanen durven helemaal niet.
„Maar inderdaad, de wil tot macht heeft vanzelfsprekend ook machtsinstrumenten nodig, dat zijn economische en militaire kracht, en wat dat betreft staat Europa er niet goed voor. In Duitsland gebeurt er op defensiegebied veel, op economisch gebied heel weinig.”
„Het vlottrekken van de economie is niet zo makkelijk in Duitsland omdat we veel structurele problemen hebben. Een probleem is demografie; net als elders in Europa zijn we een vergrijzende samenleving. Er ontbreekt in Europa een goed functionerende kapitaalmarkt. Energie en arbeid zijn erg duur. Afgezien daarvan is het natuurlijk moeilijk om naar buiten toe de wil tot macht te laten zien, als veel landen in Europa worden geregeerd door fragiele meerderheden die onder druk staan door binnenlandse crises.”
„Ik denk dat Duitsland onder de regering-Merz wel inziet dat die wil of de ambitie er moet zijn. Merz nam ook het initiatief in Brussel om de bevroren Russische tegoeden te gebruiken.”
„Nou ja, hij had geen succes. Het geld van de agressor blijft ongemoeid, en dat vind ik een Europese mislukking. In plaats daarvan worden 90 miljard euro schulden opgenomen ten koste van de volgende generatie. Voor de Oekraïense defensie is 90 miljard euro vrijgekomen – dat is natuurlijk positief.”
„Ik zet me al geruime tijd in voor de levering van de Taurus en blijf vasthouden aan dat standpunt. Levering is gerechtvaardigd, omdat een wapen als de Taurus de Russische aanvalscapaciteiten kan verzwakken en zo de verdediging van Oekraïne versterkt.”
„Ja, Europa moet die ambitie hebben. Maar ja, Duitsland is daar onderdeel van. Dat laat zien hoe enorm de politieke verandering is in Duitsland.”
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC