Hij gedroeg zich al jaren als een beest. Steve Stephenson, de steenrijke topman van de Ku Klux Klan in de Amerikaanse staat Indiana was een narcistische bruut, een con man (zwendelaar), verkrachter en dronkenlap. Het stond zijn succes niet in de weg. Maar toen hij zich vergreep aan een jonge witte vrouw, die daarna uit wanhoop zelfmoord pleegde, ging hij te ver. Dát werd een nationaal schandaal.
De ophef luidde in 1925 de neergang in van de puntmutsen-organisatie, die tot dan toe openlijk door de straten van dorpen en steden had kunnen paraderen en feestelijke braderieën hield voor het hele (witte) gezin. Een fascistoïde volksbeweging, geënt op anti-zwart racisme en antisemitisme, die laat zien dat het trumpisme in de VS niet uit de lucht komt vallen. Maar nu stroomden de leden weg. De opperpuntmuts in Indiana verdween in de bak.
In Amerika wordt nu gespeculeerd dat het doodschieten van Renee Good door een ICE-agent in Minneapolis eenzelfde effect zal hebben. Zwarte Amerikanen wisten allang dat wie een agent tegenspreekt met zijn leven speelt – witte burgers konden nog het naïeve idee koesteren dat het hen niet zou gebeuren. „Rustig, gozer, ik ben niet boos op je”, glimlachte Good – vlak voor ze probeerde weg te rijden, de ICE-agent al dan niet schampte en hij haar in het hoofd schoot.
Glijdt het Trump-regime af naar regelrecht fascisme? Voor wie er nog aan twijfelt, het proces ontvouwt zich snel. De megalomane persoonscultus. Het afdwingen van een culturele revolutie. De mythe van nationale teloorgang en wedergeboorte. Intimideren van universiteiten en media. Decreten en loyaliteit boven recht en procedures. Demoniseren van protest als landverraad. Buitenlandse annexatiedrift. Een paramilitaire organisatie die geweld gebruikt tegen de eigen bevolking (en rekruten werft met symboliek van witte suprematie: de poster van een cowboy met de tekst „We zullen ons huis terug hebben„). De verheerlijking van masculiene kracht en het ‘natuurlijke’ recht van de sterkste. En, niet te vergeten, de openlijke wreedheid en harteloosheid.
Of die facistoïde golf doorrolt dan wel het hoogste punt al is genaderd en in het tweede jaar zal breken, staat te bezien. De achtbaan-intensiteit van het eerste jaar was ijzingwekkend, aangejaagd door fanatici in het Witte Huis als Trumps machtige adviseur Stephen Miller.
Tegelijk flakkert hier en daar nog de hoop dat van de Sturm und Drang weinig zal beklijven. Trump is een ‘performatieve’ president, een man die leeft van voltijdse aandacht maar nul belangstelling heeft voor politiek handwerk – zoals wetgeving – laat staan voor wat er na hem komt. Extremisten als Miller hebben die wél, maar hun hatelijke cynisme en oorlogszucht zal de meeste Amerikanen uiteindelijk afschrikken, hopen critici. Zie het verzet van burgers, instituties en rechtbanken – waar Trump nederlaag op nederlaag lijdt – en nu zelfs van zijn eigen Republikeinen. Of doet dat er al niet meer toe?
Ook Ezra Klein van The New York Times probeert in een gesprek met Ruslandkenner Masha Gessen optimistisch te blijven. Hij wijst erop dat Trumps populariteit op een dieptepunt is beland door de kosten van levensonderhoud en de voortdurende chaos. Gessen, die de Poetin-dictatuur van nabij beleefde, is niet overtuigd. De steun voor Poetin schoot juist omhoog toen het de Russen slechter ging: hij gaf ze namelijk het gevoel, hoe beroerd hun leven ook was, dat ze deel uitmaakten van een grootse historische omwenteling. Dat is wat Trump nu zijn aanhang voorspiegelt – zoals Hitler ooit de Duitsers.
In 1925 luidde de ontvoering, verkrachting en dood van de 28-jarige Madge Oberholtzer in Indiana het einde in van de Ku Klux Klan als sociale beweging. De puntmutsen gingen ondergronds. Maar ze hadden toen al flink resultaat geboekt: de immigratiewetten werden spijkerhard, segregatie bleef tot in de jaren zestig schering en inslag, de staat Indiana nam een eugenetische sterilisatie-wet aan (ook een stokpaardje van de Klan) die pas in 1974 werd herroepen.
Of het met con man Trump anders loopt, is nu de vraag.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC