Bij EenVandaag kwam garnalenvisser Ton Hoebeke aan het woord. Van tweehonderd gedupeerde garnalenvissers is hij de eerste die, samen met de Vissersbond, chemiebedrijf 3M voor de rechter sleept. Met jarenlange PFAS-lozingen wist de chemiereus de Westerschelde zodanig te vergiftigen dat de overheid in 2022 een negatief eetadvies uitgaf voor al wat daar uit het water werd gehaald.
Vanaf een kade was Ton, compleet met kotter, de hoofdrolspeler in het item over kleine vissers die het tegen het grote 3M opnamen. Mijn sympathie schoof al naar de vissers, maar kwam piepend tot stilstand toen, in een tussenshot, een grijze plastic bak in beeld kwam. In de bak lag een vis op zijn rug. Een rog of een vleet. De spierwitte buik ging half bedekt onder een hoopje ijs. Net als garnalen leven roggen en vleten op de zeebodem. Deze jongen was voor een garnalenvisser waarschijnlijk bijvangst. Ik noemde hem Fred. Fred Rog. Hij zag eruit of hij ook wat te zeggen had. Of de microfoon ook even naar hem toe kon. Helaas was de camera alweer naar de visser. Die vertelde over de economische en emotionele schade die zijn familiebedrijf was toegebracht.
De advocaat van de Nederlandse Vissersbond werkt aan een eis van 40 miljoen euro, geld dat dan verdeeld wordt onder de vissers, niet onder het zeeleven. Een nieuw tussenshot toonde honderden garnalen in plastic zakken.
„Ik wil dat ze verantwoordelijkheid nemen”, zei Ton. „Dat ze afgerekend worden. Dat ze schade vergoeden aan ons en aan anderen.”
„Ja!” hoorde ik Fred vanuit de plastic bak roepen. „Emotionele schadevergoeding! Voor roggen en voor garnalen!” Allemaal lagen ze uit het leven gerukt, tussen familie en dierbaren, te stikken in plastic: Fred in die bak en de garnalen in zakken.
De garnalenvisser vond het extra erg dat 3M al die jaren wist hoe giftig de geloosde PFAS was. En toch gingen ze door „Dan ben je toch een crimineel?” zei hij.
„Mensen weten ook al jaren dat de zeeën zwaar overbevist zijn!” riep Fred. Hij was het hele item aan het verpesten, maar hij had wel gelijk.
Pinguïnpopulaties storten ineen omdat pinguïns te ondervoed zijn om hun eigen rui te overleven. Tijdens het ruien kunnen ze niet zwemmen, daarom moeten ze vooraf veel ansjovis en sardientjes eten, maar die liggen allemaal in supermarkten. Soorten verdwijnen in alarmerend tempo en tijdens dat verdwijnen worden ze nog steeds bevist. Vleten waren bijna uitgestorven. Roggenpopulaties zijn sinds 1970 gehalveerd. De spooknetten die de visserij in zee achterlaat, vormen het dodelijkste plastic afval voor zeeleven.
Op een planeet met stervende zeeën, is duurzame visserij onmogelijk. Duurzame visserij bestaat alleen in de vorm van kletskoek, gebakken door belanghebbenden in dat verdienmodel. Maar terug naar 3M.
Of de schade die de Nederlandse Visserij het zeeleven berokkent in verhouding staat tot die toegebracht door de chemiereus, is even niet het punt. Het gaat erom dat een bedrijfstak die het zeeleven de vernieling in helpt, schadevergoeding eist bij de andere die dat ook doet, puur omdat de schade die de ene berokkent de opbrengst van de ander in de weg staat. Dat is alsof de inbreker schadevergoeding eist bij de pyromaan.
Zeeleven en water kunnen zich geen advocaten veroorloven. Fredje Rog al helemaal niet. Zonder tussenkomst van de Nederlandse visserij had hij nog in de Westerschelde-PFAS gezwommen. Wellicht met kanker, onvruchtbaar of beide, maar toch. Nu ligt hij waarschijnlijk in een ijskast. Fredje Rog. Niet de pyromaan, maar de inbreker werd hem fataal.
Source: NRC