TikTok maakt het kinderen onder de dertien jaar moeilijker om de app te gebruiken. Zij mogen geen account hebben, maar weten de app toch moeiteloos te vinden. Het sociale medium wil dat tegengaan met een nieuwe privacygevoelige techniek. Experts zijn huiverig.
TikTok gaat actief accounts van kinderen onder de dertien jaar verwijderen. Dat gebeurt door profielen te analyseren en geplaatste content en gedrag op de app te monitoren. Als er twijfel bestaat over de leeftijd van een gebruiker, oordeelt een menselijke moderator of het account offline gehaald moet worden.
De maatregelen van TikTok komen niet onverwachts. Nu de nadelen van sociale media steeds zichtbaarder worden, neemt de druk op techbedrijven toe. Europese regelgeving dwingt platforms jonge gebruikers beter te beschermen tegen de gevaren van sociale media. Volgens onderzoeker Ina Koning van de Vrije Universiteit Amsterdam is dat hard nodig. "Kinderen onder de dertien jaar hebben er gewoon niks te zoeken."
Koning doet al jaren onderzoek naar het socialemediagebruik van jongeren en schreef mee aan de richtlijn voor gezond schermgebruik, die in opdracht van de overheid is opgesteld. Die richtlijn adviseert om jongeren vanaf dertien jaar toegang te geven tot interactieplatforms als WhatsApp en Signal, maar pas op latere leeftijd tot sociale media als TikTok.
Hoewel er dus al een TikTok-verbod geldt voor kinderen onder de dertien jaar, weten ze dit gemakkelijk te omzeilen. "Bijna ieder kind op de basisschool heeft een TikTok-account. Je hoeft alleen maar aan te klikken dat je boven de dertien jaar bent, en voilà!", zegt Koning
Ook in Australië, waar sinds december een leeftijdsgrens van zestien jaar geldt, blijken jongeren vindingrijk. Op sociale media circuleren video's waarin ze met overdreven gezichtsuitdrukkingen proberen de leeftijdsverificatie te misleiden. Daarnaast wisselen ze tips uit over het gebruik van VPN-verbindingen, waarmee het lijkt alsof ze vanuit een ander land inloggen.
Dit laat zien hoe lastig handhaving is. "Platforms weten dat er veel jonge kinderen actief zijn, maar deden daar tot nu toe weinig aan", zegt Koning. Volgens haar doet TikTok nu een eerste serieuze poging om daar ook daadwerkelijk op te handhaven.
Toch roept de nieuwe aanpak ook vragen over privacy op. TikTok maakt onder meer gebruik van gezichtsherkenning. De app krijgt dan beschikking over biometrische gegevens van gebruikers. Dat zijn unieke lichaamskenmerken die je niet kunt veranderen.
"Het is belangrijk om te weten waar die data terechtkomen en hoe veilig ze worden opgeslagen", zegt Koning. TikTok lag eerder al onder vuur vanwege zorgen over dataverwerking en naleving van Europese regels, onder meer omdat het platform persoonsgegevens van Europese gebruikers onrechtmatig naar servers buiten de EU stuurde, waaronder China.
Volgens directeur Freek Zwanenberg van Bureau Jeugd & Media is dit geen ideale situatie. "Het is beter om dit meer aan de basis te regelen", zegt hij. "Niet de macht bij één platform leggen, maar bijvoorbeeld via de App Store of Play Store. Dat je daar één systeem hebt voor leeftijdsverificatie."
Op Europees niveau wordt al langer gewerkt aan zo'n centrale oplossing. De Europese Commissie is bezig met een algemene leeftijdsverificatie via een digitale ID, juist om te voorkomen dat gegevens in handen van partijen buiten de EU komen. Die applicatie had eigenlijk afgelopen juli al in Nederland moeten zijn, maar is er nog niet.
Tot die tijd ligt de verantwoordelijkheid bij individuele platforms. Zwanenberg is daarom blij dat TikTok in ieder geval stappen zet. "Het maatschappelijke debat over schermgebruik is de afgelopen twee jaar echt toegenomen, maar eigenlijk zien we al tien jaar dat negatieve effecten zich opstapelen."
Niet alleen ouders maken zich zorgen over de impact van sociale media op hun kind. "Kinderartsen zien extreme vermoeidheid, obesitas en mentale problemen. Sommigen spreken zelfs over 'virtueel autisme'", vertelt Zwanenberg. Daarbij gaat het om jonge kinderen die motorische en sociale vaardigheden missen doordat ze te veel achter een scherm zitten.
Tegelijk wil Zwanenberg niet alleen de negatieve kant van sociale media belichten. "De online wereld brengt kinderen ook zoveel plezier." Het is volgens hem daarom belangrijk om niet alleen maar dingen te verbieden, maar ook het gesprek aan te gaan. "Want anders heb je daar weer een stelletje boomers dat loopt te zeiken."
Koning ziet de nieuwe maatregelen van TikTok vooral als een signaal. "Ik vind dit met name positief richting ouders. Het maakt duidelijk dat het niet de bedoeling is dat je kind van tien jaar op TikTok zit." Ook Zwanenberg ziet dit nieuwe beleid als een stap in de goede richting. "Het is beter dan niets doen. Maar waterdicht wordt het nooit", voegt hij toe. "De online wereld is simpelweg te complex."
Source: Nu.nl algemeen