De dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump storten de EU weer in onzekerheid. Nu blijkt hij zelfs bereid NAVO-bondgenoten die Groenland steunen onder druk te zetten met invoerheffingen. De EU overweegt hard terug te slaan, maar zou daarmee ook zichzelf pijn doen.
"Wat we eigenlijk zien, is een vermenging van politieke doeleinden en de strijd met importheffingen", zegt econoom Jan-Paul van de Kerke van ABN AMRO. Trump heeft vaker met importheffingen gedreigd, maar deze situatie is van een andere orde.
Trump dreigde in 2025 met hoge importheffingen op goederen uit de Europese Unie. Na intensief onderhandelen werden de partijen het in augustus eens over lagere tarieven. De VS zou een maximumtarief van 15 procent instellen. De EU zou bijvoorbeeld afzien van alle invoerheffingen op Amerikaanse industriële goederen. Dat was geen geweldige deal voor de EU, maar het leek een antwoord op de onzekerheid. De inzet was toen vooral economisch.
Nu gaat het om grondgebied. Trump wil Groenland en is bereid acht NAVO-bondgenoten, waaronder Nederland, onder druk te zetten met importheffingen. "Trump is dus bereid om importheffingen te gebruiken om geopolitieke doelen te bereiken", zegt Van de Kerke. "Dat is een belangrijke les."
Het maakt volgens Van de Kerke ook duidelijk hoeveel een handelsakkoord met Trump waard is. "Het akkoord van de EU en de VS over de importheffingen is nog geen zes maanden oud of Trump komt er alweer van terug."
De EU wil bijvoorbeeld terugslaan door alsnog een pakket invoerheffingen in te voeren dat ze voor het akkoord van augustus al overwoog, maar toen niet invoerde. Die zouden dan op 6 februari alsnog ingaan. Ze zouden goederen ter waarde van 93 miljard euro treffen.
"Uiteindelijk is het een politieke afweging, maar uit eerdere situaties is gebleken dat je het onderspit delft als je de conflictmijdende aanpak kiest", zegt Van de Kerke. "China en Canada kozen juist voor de harde lijn. Op korte termijn escaleerde het, maar daarna keerde de rust terug."
Tegelijkertijd is Europa heel afhankelijk van de VS, benadrukt Van de Kerke. Maar hij ziet aan de reacties dat er voor een harde lijn wordt gekozen. Zo zeggen de Duitse en Franse ministers van Financiën dat Europa zich "niet zal laten chanteren".
"Ik zeg niet dat je keihard moet terugslaan, maar het is goed dat er een hardere lijn wordt gekozen", zegt Van de Kerke. "Of dat betekent dat je je hardste maatregel moet inzetten, weet ik niet."
Met de hardste maatregel bedoelt hij de maatregel van de EU die ook wel de 'bazooka' wordt genoemd. Hiermee kan de EU behalve extra heffingen op Amerikaanse producten invoeren ook Amerikaanse bedrijven de toegang tot overheidsprojecten ontzeggen en uitsluiten van de Europese markt. In juli overwoog de EU deze zware maatregel ook.
"Het probleem met deze maatregel is dat je jezelf in de voet schiet", zegt Steven Brakman, hoogleraar internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Het is vervelend voor Amerikaanse bedrijven, maar vooral ook vervelend voor Europese burgers en bedrijven dat producten duurder worden."
Brakman denkt dat er een betere methode is: druk vanuit eigen land. "Trump lijkt niet gevoelig voor het buitenland, maar wel voor kritiek uit de VS zelf. Denk aan wat er met Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell gebeurde." De president zette de voorzitter van de Amerikaanse bank onder druk, door hem in feite aan te klagen. Daar kwam ook vanuit Trumps eigen partij veel kritiek op.
Trump zei vervolgens dat hij geen plannen had om Powell te ontslaan. "Hij paste zijn toon aan. Die was gelijk veel minder scherp. Misschien ziet hij de tussentijdse verkiezingen in november in gevaar komen", zegt Brakman. "Die weg werkt beter: niet zozeer Trump zelf aanspreken, maar ervoor zorgen dat er kritiek komt vanuit zijn eigen partij."
De vraag is of Trump de importheffingen wel mag invoeren. Volgens Brakman gaat Trump zijn boekje te buiten. "Als Amerikaanse president heb je best veel vrijheid. Wanneer er een economische noodsituatie is, mag hij ingrijpen. Dat heeft Trump vorig jaar gedaan met de heffingen. Het Amerikaanse hooggerechtshof moet nog beslissen of dat terecht was."
"Wat niet mag, is een heffing invoeren om buitenlands eigendom toe te eigenen. Het Congres moet dat heel duidelijk laten merken. Dit is meer een oorlogshandeling."
Source: Nu.nl algemeen