Oliehandel Trump dreigt met extra heffingen voor Europese landen. India heeft die al een half jaar, maar weigert te doen wat de VS willen: stoppen met de import van Russische olie. ,,India is aan het koorddansen.”
De Russische president Vladimir Poetin en de Indiasie premier Narendra Modi schudden elkaar de hand in New Delhi op 5 december.
„We moeten Rusland verpletteren – niet militair maar economisch. En India kan hier een doorslaggevende rol in spelen.” Dit zei het Republikeinse congreslid Rich McCormick deze week in een debat bij de Amerikaanse denktank CSIS. Hij kreeg bijval van het Indiaas-Amerikaanse congreslid Ami Bera. Hij benadrukte dat India in een unieke positie zit „om de oorlog in Oekraïne te beïnvloeden”.
Het is niet voor het eerst dat een beroep wordt gedaan op India om de banden met Rusland te verbreken. Het land met 1,4 miljard inwoners importeert al decennia Russische ruwe olie. Dat is na de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022 alleen maar toegenomen, omdat Rusland sindsdien meer kortingen biedt. Een deel van de olie wordt in India geraffineerd en doorverkocht aan andere, ook Europese, landen.
In augustus legde Trump een strafheffing op van 25 procent aan India vanwege de aankoop van Russische olie, omdat het daarmee volgens hem ‘indirect de oorlog in Oekraïne financiert’. Die strafheffing kwam bovenop de al opgelegde heffing van 25 procent. Maar India wijkt niet, in ieder geval niet openlijk.
Licht triomfantelijk vertelde Trump in oktober 2025 aan verslaggevers dat de Indiase premier Modi hem in een telefoongesprek had bezworen „niet veel” olie meer te zullen kopen van Rusland. Want ook hij zou volgens Trump willen dat de oorlog in Oekraïne stopt. Een Indiase bevestiging van deze toezegging bleef uit. Modi meldde op X alleen dat Trump hem had gebeld om hem een mooie viering van Diwali (lichtjesfeest) te wensen.
Het onafhankelijke internationale handels-onderzoeksbureau Kpler zag in zijn cijfers geen significante afname van de Russische olie-import door India. Die schommelde tot het einde van het afgelopen jaar tussen de 30en 35 procent van de totale olie-import door India. De rest haalt het onder meer uit Irak, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten.
Uit Rusland werden in oktober 1,8 miljoen vaten per dag geïmporteerd, 250 duizend vaten per dag méér dan in september. Wel waren staatsbedrijven minder olie gaan importeren, maar een aantal private bedrijven juist meer. Een serieuzere daling kwam er in december nadat het private Indiase bedrijf Reliance had laten weten zich aan de sancties te zullen onderwerpen en geen Russische olie meer af te nemen. Daardoor daalde India van tweede naar derde importeur – China en Turkije importeren meer.
Er zijn sinds augustus „pieken en dalen” geweest in de aankoop van Russische olie door India, zegt olie-expert Sergej Vakoelenko telefonisch vanuit Bonn. Hij is onderzoeker bij de Carnegie Russia Eurasia-denktank. Maar India heeft de olie-import uit Rusland „niet drastisch verminderd zoals Trump wil”. Vakoelenko benadrukt dat India voor de energiebehoefte van de eigen bevolking wél zonder Russische olie kan. „Het zou ten koste gaan van een deel van de recent gebouwde, op export gerichte raffinagecapaciteit en de bijbehorende inkomsten.”
Intussen ontving Modi de Russische president Poetin op 5 december warm in New Delhi. Hij ging persoonlijk naar de luchthaven om hem voor het oog van de camera’s te omhelzeni. Hoewel belangrijke nieuwe deals tussen beide landen uitbleven, benadrukte Poetin na afloop dat hij India „ongehinderde brandstofleveringen” had gegarandeerd.
Sergej Vakoelenko verwacht dat Rusland nieuwe manieren zal vinden om olie te kunnen blijven leveren, ondanks de Amerikaanse en Europese sancties voor bedrijven als Lukoil en Rosneft. „We hebben eerder gezien dat zolang specifieke bedrijven gesanctioneerd worden en er geen totaalverbod komt op import van Russische olie, nieuwe wegen worden gevonden om de olie af te leveren.”
India stelt zich publiekelijk op als sfynx als het over Russische olie gaat. In officiële verklaringen stelt het steevast dat het „diversificatie” van het energie-aanbod nastreeft. De minister van Buitenlandse Zaken, Jaishankar, betoogde al in maart dat India als één van de vijf grote grote economieën ter wereld, zijn toekomstige brandstofbehoefte veilig moet stellen door diversiteit in aanbieders en brandstoffen te zoeken. India blijft benadrukken dat het een Aziatisch alternatief kan zijn voor China.
„India is aan het koorddansen”, ziet Ritanjan Das, universitair docent hedendaagse politiek in Zuid-Azië aan de Universiteit Leiden. „Het probeert de indruk te geven dat het bereid is olie-aankoop te verminderen, maar dat wil het liever niet. Daarvoor zijn de economische belangen te groot. En India is voor wapens sterk afhankelijk van Rusland”. Zo gebruikte India volgens eigen verklaringen Russisch materieel toen er in mei vier dagen werd gevochten met buurland Pakistan.
Los van de economische en militaire belangen zou het volgens Das in eigen land „niet goed vallen als de indruk ontstaat dat een groot en belangrijk land als India zich door de VS laat dicteren”. Modi heeft zich in zijn campagnes geprofileerd als sterke leider, zegt Das. „In de twaalf jaar dat hij aan de macht is, heeft hij voor zijn Indiase achterban geprobeerd het land neer te zetten als sterk en onbevreesd. Als hij zwicht voor de VS kan dat electorale gevolgen hebben.”
Maar Trump verhoogt de druk op India steeds verder. Bijvoorbeeld door te dreigen met wat de Russia law wordt genoemd: heffingen tot 500 procent voor landen die nog Russische olie importeren. Die maatregel bestaat nog niet, maar vorige week maakte Trump wel bekend dat handelspartners van Iran nog eens 25 procent heffingen opgelegd krijgen. Dat treft ook India, als één van Irans vijf belangrijkste handelspartners.
Daarnaast heeft India belangen in de Iraanse Chabahar-haven die van grote strategische waarde is. Alleen al omdat die India een handelsroute biedt die Pakistan omzeilt. Het nieuwe Amerikaanse dreigement leidde ertoe dat een commentator van India Today verzuchtte: „Of het nou gaat over Oekraïne of Iran: Het lijkt wel of Trump altijd een reden zoekt om India te straffen.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC