Protesten Iran
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wederom ziet het ernaar uit dat het Iraanse regime erin is geslaagd om een volksopstand neer te slaan. En wederom zagen Iraniërs en de buitenwereld met schok en afgrijzen toe hoeveel geweld het regime – uit overlevingsdrang – bereid is los te laten op de eigen bevolking. Met vermoedelijk veel meer dan 3.000 slachtoffers is dit de dodelijkste repressiegolf sinds de revolutie van 1979 die de ayatollahs aan de macht bracht.
Hoe het zover heeft kunnen komen moet nog in detail worden gereconstrueerd. En dat is moeilijk, want ook nu het moorden in de straten lijkt te zijn gestopt wil de rook maar slecht optrekken. Door de internetblokkade die werd ingesteld toen de Revolutionaire Garde met scherp begon te schieten is de volle omvang van het leed nog onbekend.
Beelden en getuigenissen die sporadisch naar buiten komen wijzen volgens mensenrechtenorganisaties op excessief geweld: overvolle mortuaria, stapels lijken in vrachtwagens en aanhoudende geruchten dat nabestaanden worden afgeperst als zij het lichaam van hun zoon of dochter willen ophalen. Vele duizenden betogers zouden zijn verwond.
Daarnaast is het de vraag of het laatste dodelijke slachtoffer wel is gevallen. De vorige week aangekondigde executie van arrestanten, zonder voorafgaand eerlijk proces, zou zijn opgeschort nadat Donald Trump met militair ingrijpen dreigde. Maar het is onduidelijk of het regime zich daaraan heeft gehouden en of de executies definitief van de baan zijn. Wat wel een gegeven is: in Iraanse gevangenissen wordt stelselmatig gemarteld.
Wie nu weet wat wijsheid is verdient bij wijze van spreken de Nobelprijs voor de Vrede. Eén man heeft zich daar met zijn optreden uitdrukkelijk niet voor gekandideerd, en dat is Donald Trump. De Amerikaanse president handelde volstrekt onverantwoordelijk toen hij verklaarde dat de Verenigde Staten „locked and loaded” waren voor een militaire interventie, dat „hulp onderweg” was en hij de Iraniërs aanmoedigde om overheidsinstituties over te nemen.
Wie dit aankondigt en het vervolgens niet waarmaakt, misleidt Iraniërs die moeten afwegen of ze hun leven op het spel durven te zetten door de straat op te gaan. De hulp was niet onderweg, vermoedelijk mede omdat de VS te krap in de middelen zaten en de president voorbarig is geweest, melden Amerikaanse media.
Bij een aanval op Iran – welk doel in Iran is overigens de vraag – moet een tegenaanval op Amerikaanse troepen verwacht worden en om die te pareren is de nabijheid van een Amerikaans vliegdekschip vereist. Dat was echter niet voorhanden omdat een van deze vliegdekschepen naar Latijns-Amerika was verplaatst voor de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro.
Ook Reza Pahlavi, zoon van de in 1979 gevluchte sjah, heeft reden om zijn strategie te heroverwegen. Vanuit de Verenigde Staten echoode hij Trumps belofte dat hulp onderweg was en instrueerde hij de demonstranten om instituties van het regime aan te vallen. Pahlavi is niet onomstreden, maar een aanzienlijk deel van de bevolking ziet hem als een potentiële toekomstige leider en wil graag geloven wat hij zegt. Dat betekent dat hij de verantwoordelijkheid heeft om zeker te weten dat wat hij zegt, waar is.
Het Iraanse regime laat zich niet zomaar breken. Dat bleek al tijdens protestgolven in 2009, 2018, 2019 en 2022. Een verenigde oppositie is een eerste vereiste voor verandering. Die oppositie moet kunnen vertrouwen op doordachte hulp van buitenaf. Daar heeft het in dit geval aan ontbroken.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC