De EU zet komende dagen alles op alles om een totale handelsoorlog en een militair conflict met de VS te vermijden maar bereidt zich voor op het ergste. De Europese regeringsleiders bepalen naar verwachting donderdag tijdens een ingelaste EU-top welke acties tegen president Donald Trump mogelijk en wenselijk zijn.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Alle opties liggen op tafel, inclusief economische sancties van vele tientallen miljarden euro’s. EU-president António Costa liet zondagavond weten dat de EU bereidheid is zich ‘tegen elke vorm van dwang’ te verdedigen. Trump ontmoet deze week in Davos tijdens het Wereld Economisch Forum een aantal Europese leiders. De EU wil als een gesloten front tegen de VS optrekken.
Zondagavond bespraken de EU-ambassadeurs van de EU-landen de ontstane crisissituatie nadat president Donald Trump zaterdagmiddag importheffingen als straf had aangekondigd tegen landen die militairen naar Groenland hebben gestuurd. Nederland, Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Finland en Zweden, alsook de niet-EU-landen het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen, krijgen een extra heffing van 10 procent op hun export naar de VS vanaf 1 februari. Deze heffing loopt op naar 25 procent vanaf 1 juni als tegen die tijd Groenland – onderdeel van het koninkrijk Denemarken – nog niet in Amerikaanse handen is.
In een verklaring benadrukten de regeringsleiders van de acht door Trump geviseerde landen dat de (uiterst bescheiden) militaire steun voor Denemarken in Groenland bedoeld is om de veiligheid van het poolgebied te verzekeren, iets waar Trump om vraagt. De leiders willen graag overleg met het Witte Huis maar wel op basis van respect voor de soevereiniteit van de landen. ‘Dreigen met importheffingen ondermijnt de trans-Atlantische betrekkingen en leidt tot het risico van een gevaarlijke neerwaartse spiraal’, aldus de acht leiders, onder wie demissionair premier Dick Schoof.
De Franse president Emmanuel Macron was het scherpst: ‘Geen enkele intimidatie of bedreiging zal ons beïnvloeden – noch in Oekraïne, noch in Groenland, noch waar ook ter wereld wanneer wij met dergelijke situaties worden geconfronteerd.’
De EU loopt evenwel op eieren. Ze is niet uit op een handelsoorlog met de VS, die werd vorige zomer met een nieuw handelsakkoord juist bezworen. Een militair conflict met de VS geldt in de EU helemaal als doemscenario: het zou het einde van de Navo betekenen. Daarnaast heeft de EU de VS nodig om een duurzame vrede in Oekraïne te bereiken.
Diplomaten voorzien dan ook een ‘vloedgolf’ aan contacten met het Witte Huis om uit te leggen dat de hulp voor Groenland geen aanval op de VS is. Verder hoopt de EU dat Trump in eigen land met verzet te maken krijgt tegen de voorgestelde importheffingen. Die zijn praktisch gezien volgens douane-experts nauwelijks uitvoerbaar. Verder raakt een eventuele handelsoorlog ook de VS hard - de EU en de VS zijn de grootste handelspartners ter wereld - en daar zitten Republikeinen niet op te wachten met de tussentijdse verkiezingen dit najaar in het vooruitzicht.
Tegelijk bereidt de EU zich voor op tegenacties. De eerste stap zet het Europees Parlement deze week: de Europarlementariërs stoppen het voor Amerika voordelige handelsakkoord met de EU in de ijskast. Een tweede stap kan zijn dat de EU importheffingen oplegt aan de VS. De lijsten met gevoelige Amerikaanse producten (tot een waarde van 93 miljard euro) liggen nog klaar van vorige zomer.
De zwaarste is de activering van het anti-dwanginstrument. Deze wet bepaalt dat de EU kan ingrijpen als een derde land via economische sancties het beleid van de Unie of een lidstaat probeert te veranderen. De EU kan dan de import van goederen, diensten en investeringen uit dat land compleet blokkeren. Deze ‘bazooka’ geldt als uiterste drukmiddel. Minister David van Weel (Buitenlandse Zaken) noemde Trumps heffingen in het weekeinde ‘chantage’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant