Israël voelt zich gepasseerd door Donald Trump. In de organen die de wederopbouw van Gaza gaan overzien, is tot nu toe niet één Israëlische functionaris opgenomen. Ook is Israël ‘niet geraadpleegd’ bij de samenstelling van de raden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zijn minister van Buitenlandse Zaken opdracht gegeven meteen te gaan praten met diens Amerikaanse evenknie Marco Rubio. De Israëlische oppositieleider Yair Lapid verwijt de regering-Netanyahu een ‘enorme diplomatieke misser’.
De Israëlische regering is op geen enkele manier vertegenwoordigd in de nieuwe organen die het vredesproces in Gaza gaan overzien: de ‘Raad voor Vrede’ en de twee ondersteunende raden daaronder. Tot woede van Netanyahu zitten wel de Qatarese bestuurder Ali al-Thawadi en de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan in een van die ondersteunende raden.
Bovendien heeft Trump de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, en niet Netanyahu, per brief uitgenodigd om zitting te nemen in zijn Raad voor de Vrede. Erdogan heeft Netanyahu ooit vergeleken met Adolf Hitler en in Israëlische ogen is Turkije een steunpilaar van het Palestijnse Hamas. Netanyahu’s woordvoerder laat weten dat dit ‘niet met Israël is gecoördineerd’, en ‘dat het niet in overeenstemming is met onze politiek’.
De Raad voor de Vrede, waarvan Trump de voorzitter is, wordt bijgestaan door twee ondersteunende raden. De eerste, de ‘founding executive board’, rapporteert rechtstreeks aan de Raad voor Vrede. Die bestaat vrijwel helemaal uit mensen uit Trumps inner circle, onder wie zijn schoonzoon Jared Kushner, minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de speciale gezant Steve Witkoff. De voormalige Britse premier Tony Blair is in die raad de enige niet-Amerikaan.
De tweede ondersteunende raad, de ‘Gaza executive board’, zal bestaan uit een ‘aantal functionarissen uit Europa en het Midden-Oosten’, onder wie Sigrid Kaag. Voordat zij minister werd in Nederland, werkte ze in diverse functies in het Midden-Oosten. Kaag wilde dit weekeinde nog niet reageren op haar benoeming.
In deze tweede raad nemen Kushner, Rubio, Witkoff en Blair ook zitting. Bovendien bevat die de enige Israëliër van alle bestuurlijke organen voor Gaza: de Israëlisch-Cypriotische onroerendgoedmiljardair Yakir Gabay.
Behalve de raden komt er ook een internationale vredesmacht, die verantwoordelijk wordt voor de veiligheid in Gaza. Trump heeft de Amerikaanse generaal Jasper Jeffers benoemd tot het hoofd daarvan.
De Raad voor de Vrede staat boven de beide ondersteunende raden en wordt een elitair gezelschap van wereldleiders. Trump heeft zichzelf tot voorzitter benoemd én tot de man die de ballotage in handen heeft. Hij bepaalt persoonlijk wie een uitnodiging krijgt: tot dusver is bekendgeworden dat de regeringsleiders van Egypte, Turkije, Canada en Argentinië zo’n uitnodiging hebben ontvangen. De Argentijnse president Javier Milei liet zaterdag via sociale media weten de uitnodiging te accepteren.
Leiders kunnen in plaats van een driejarig lidmaatschap (dat door Trump zelf kan worden vernieuwd) een ‘permanente’ zetel kopen door 1 miljard dollar (860 miljoen euro) te storten op de rekening van de raad. Wat er met het geld gaat gebeuren, is nog onduidelijk.
Ook is niet duidelijk wat Trumps plannen met de raad van regeringsleiders zijn. De VN heeft Trumps vredesplan goedgekeurd, maar in dat plan zou de raad na voltooiing van het vredesproces in Gaza ophouden te bestaan.
Het bericht waarin melding wordt gemaakt van een ‘permanent’ lidmaatschap en de storting van 1 miljard dollar, suggereert echter dat Trumps ambities veel verder reiken. In de jongste berichten wordt het woord ‘Gaza’ niet eens genoemd. Volgens het tijdschrift The Atlantic en The Financial Times wil Trump van de raad ‘een rivaal voor de Verenigde Naties’ maken, die niet alleen over Gaza zal gaan, maar over kwesties in de hele wereld – maar ‘zonder de inefficiëntie van de huidige VN’ waarover Trump voortdurend klaagt.
De regering-Trump zegt ‘de komende dagen en weken’ verdere namen van deelnemers aan de ondersteunende raden bekend te maken.
Naast de de drie internationale raden komt er nog een vierde orgaan. Palestijnse technocraten krijgen daarin de leiding over de dagelijkse gang van zaken in de enclave.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant