Wekelijks vertelt de hoofdredactie van NU.nl over wat zich op de redactie afspeelt. Deze week: Europa kan niet rekenen op de Verenigde Staten. Dat zou je terug moeten zien in onze berichtgeving.
De tweede termijn van president Donald Trump is een jaar onderweg. De afgelopen periode is duidelijk geworden dat het land in rap tempo afglijdt naar een autocratisch regime en dat dit niet vanzelf overwaait.
De onder Trump enorm uitgebreide overheidsinstantie ICE, bedoeld voor het opsporen van immigranten, gebruikt bijzonder veel geweld. De dienst vertoont volgens deskundigen steeds meer kenmerken van een paramilitaire knokploeg.
ICE lijkt de 37-jarige Renee Good zonder goede reden te hebben doodgeschoten. En we zien alsmaar berichten over mensen die zonder proces verdwijnen.
Journalisten met kritische vragen worden weggezet als activisten (of zelfs "de vijand van het volk"). Politieke tegenstanders worden bedreigd en geïntimideerd.
Buiten de landsgrenzen hebben de Amerikanen het jaar afgetrapt met het kidnappen van een buitenlands staatshoofd. Daarbij schonden ze internationaal recht.
En ze dreigen met een militair conflict met bondgenoot Denemarken (nota bene een van de trouwste bondgenoten van de VS), omdat de Amerikanen Groenland willen hebben. Groenland is onderdeel van het Koninkrijk Denemarken. Een militaire inval van Groenland zou een militair conflict tussen de Europese Unie en de VS kunnen betekenen.
Een tijdje terug zouden we dit misschien nog weglachen. Trump maakt een grap, hij zegt maar wat. Dat zijn dingen die je zegt wanneer je hoopt dat het overwaait, dat het uiteindelijk wel goed komt als je hem nu tevreden houdt.
We weten inmiddels genoeg. Je moet Trump bloedserieus nemen. De Amerikaanse president hecht niet aan de internationale rechtsorde zoals wij die kennen. Bondgenoten dreigen niet met militaire acties, of met het innemen van grondgebied.
Dat betekent dat Europa naar zichzelf moet kijken en moet nadenken over hoe we ons moeten verhouden tot de Verenigde Staten. Die bal ligt misschien in de eerste plaats bij de regeringsleiders, maar journalistiek is hierin net zo belangrijk. Het betekent dat we andere vragen moeten stellen, andere verhalen moeten vertellen dan we eerder deden.
Het is belangrijk dat je in onze berichtgeving terugziet dat we zijn acties niet rationaliseren of relativeren, dat we de autocratische neigingen van Trump niet weglachen alsof hij een oude gek is, dat we kritisch zijn wanneer belangrijke bedrijven in Amerikaanse handen komen, en dat we onze regeringsleiders en volksvertegenwoordigers confronteren met het feit dat Europa op eigen benen moet kunnen staan.
Het handelen van de Amerikaanse regering schreeuwt bovendien om een kritische blik. Als iets een leugen is, wil je dat direct lezen. Als het een schending van welk verdrag dan ook is, moeten we dat meteen benoemen.
Als we nog even terugdenken aan die "zeer geslaagde" NAVO-top in Den Haag, staan we dan nog wel achter dat warme onthaal? Krabben Europese leiders zich inmiddels niet achter de oren, terwijl NAVO-baas Mark Rutte er alles aan doet om "daddy" Trump tevreden te houden? Kunnen ze ooit genoeg doen?
Politiek verslaggever Edo van der Goot schreef het destijds al treffend op: "Rutte heeft alles uit de kast gehaald om ervoor te zorgen dat de Amerikaanse president Donald Trump tevreden in het vliegtuig naar huis ging. Het is alleen de vraag of de Trump van nu over een paar maanden nog dezelfde is."
Het antwoord op die vraag weten we inmiddels. We hopen dat Nederland en Europa hier broodnodige lessen uit trekken.