China rukt op en dat is voor niemand leuk, behalve voor Xi Jinping en voor de VPRO. Die laatste autoriteit zendt de komende weken de serie Ruben langs de Zuid-Chinese Zee uit. Terwijl de Chinezen jaarlijks miljoenen kilo’s synthetische, licht ontvlambare prullaria onze kant op sturen, sturen wij één exportproduct terug: Ruben Terlou.
Ruben Terlou is wat je krijgt als je op AliExpress de perfecte schoonzoon bestelt. Alleen de naam al klinkt als een verstandige keuze. Ruben is lang, kamt zijn haren en draagt een overhemd, een smartwatch, Salomons en een bril (maar ongetwijfeld van een niet al te schokkende sterkte). Ruben is in staat om voor iedere willekeurige Tibetaanse keuterboer interesse op te brengen en dus vast ook voor schoonfamilie. Hij heeft een degelijk beroep, wat zeg ik, drie degelijke beroepen: naast documentairemaker is hij arts en prijswinnend fotograaf. Zijn hobby is niet voetbal of Formule 1, maar vogels kijken, „vooral zeevogels„. Bij nader inzien is hij van te degelijke kwaliteit om op een Chinese webshop te kunnen bestellen.
Ruben lijkt zowel fysiek als qua gedrag enorm op die andere beroemde documentairemaker, Louis Theroux. Net zo redelijk, goedaardig en geïnteresseerd in de medemens. Maar er is een belangrijk verschil: Theroux begint waar hij zich ook ter wereld bevindt in received pronunciation tegen zijn onderwerpen te blaten. Zo niet Ruben, die Chinees spreekt, of Mandarijn, zoals hij waarschijnlijk zelf zou zeggen. Krijgt er iemand een hartstilstand op de vlucht naar Hangzhou, dan is Ruben in staat om zowel de patiënt te behandelen als het cabinepersoneel in hun eigen taal te instrueren de AED erbij te halen.
Inmiddels heeft Ruben tien series op zijn naam staan. Ik kijk naar Ruben zoals het Westen naar China kijkt: met het besef dat ik nooit zo productief zal zijn als hij. De Chinese filosoof Confucius (Ruben zou Kŏngfūzĭ schrijven) zei ooit: „Geef mij werk wat bij mij past en ik hoef nooit meer te werken.” Ruben heeft het toch maar mooi voor elkaar. Voor anderen zou het een hel zijn, maar hem zie je genieten als hij in de eerste aflevering van zijn nieuwe serie armzalige vissersdorpen bezoekt, dertig uur lang op open water langs Chinese patrouilleboten vaart en gesprekken aanknoopt met straalbezopen Vietnamveteranen die hun PTSS in Filipijnse bars proberen weg te drinken. Dat alles om ons iets bij te kunnen leren over Zuidoost-Azië. (Inderdaad, Ruben heeft ons al zoveel van China laten zien, dat hij zijn operatiegebied heeft uitgebreid).
„Wij zien het gebied rond de Zuid-Chinese Zee vooral als een backpackersbestemming, maar het is veel meer”, aldus Ruben in een recent interview. Dat klinkt misschien als een open deur, maar dat is het zeker niet voor een volk dat van oudsher inderdaad geneigd is om alleen maar oog te hebben voor wat er in verre oorden te halen valt, of het nou gaat om grond, specerijen of het beste bed in het hostel.
Aan Ruben de taak om onze ogen te openen. En dat terwijl hij aangeeft „niet per se in het middelpunt van de aandacht” te willen staan. Op zo’n uitspraak kun je niet altijd blind afgaan, maar je hoeft maar naar de schutkleuren van Rubens overhemden te kijken om te weten dat hij het meent. De interviewer merkt op dat hij „geen achternaam meer nodig” heeft (Ruben langs de Zuid-Chinese Zee). Ruben: „Ja, vreselijk, (…) maar de redenering is dat het betere kijkcijfers oplevert.”
„Je bent een merk geworden.”
„Nou ja.” En veel meer heeft het merk er niet over te zeggen.
Nog een keer Confucius, nu ik toch nog op citaten.net zit: „Wie op veertigjarige leeftijd nog gehaat wordt, zal dat altijd blijven.” Moeilijker is het om op je veertigste alom geliefd te zijn en die reputatie hoog te houden, maar als het iemand lukt, dan de veertigjarige Ruben Terlou.
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s
Source: NRC