Donald Trump zegt dat hij Groenland wil innemen om de nationale veiligheid van de VS te beschermen, maar mogelijk spelen ook de vele grondstoffen op het eiland een rol. Het winnen van al die mineralen kan nog knap lastig worden.
Als je de kaarten van de Geologische Dienst van Denemarken en Groenland bekijkt, zou je haast denken dat Groenland een grondstoffenwalhalla is. Van koper tot titanium en van goud tot dysprosium: allerlei meer en minder zeldzame metalen zijn er te vinden. En dan liggen er vermoedelijk ook nog vele miljoenen vaten olie te wachten.
Speelt dat een rol bij de dreigementen van Trump om Groenland (eventueel met inzet van het leger) in te nemen? Daar is de Amerikaanse president zelf niet erg duidelijk over. Hij beroept zich vooral op de nationale veiligheid en noemt Groenland vanwege zijn ligging "zo strategisch".
Maar een jaar geleden, kort voor de tweede inauguratie van Trump, wond zijn beoogd nationaal veiligheidsadviseur Mike Waltz er geen doekjes om. "Het draait om olie en gas, om nationale veiligheid, om kritieke mineralen", zei hij tegen Fox News.
Veel van de bodemschatten zijn lastig toegankelijk: de ijskap die een groot deel van Groenland bedekt, is gemiddeld 2 kilometer dik. Ook de ijsvrije delen van Groenland zijn vaak moeilijk bereikbaar door het vele zeeijs dat om het eiland heen drijft. Bovendien zijn er nauwelijks wegen en andere infrastructuur op Groenland, een eiland dat vier keer zo groot is als Frankrijk, maar slechts 56.000 inwoners telt.
De minerale rijkdom van Groenland zou hooguit "commerciële bijvangst" voor Trump kunnen zijn als hij het eiland inderdaad in handen krijgt. Dat zegt Lucia van Geuns van het The Hague Centre for Strategic Studies. "Er is wel degelijk potentieel, maar in klimatologisch opzicht is het een vijandige en dure locatie."
De afgelopen jaren is er een hernieuwde interesse in Groenland, omdat het zeeijs zich door klimaatverandering terugtrekt en de ijskap begint te smelten. EU-landen en de Verenigde Staten zijn voor allerlei metalen afhankelijk van andere landen, vooral China. Die afhankelijkheid proberen ze zo snel mogelijk af te bouwen.
"Veel plekken worden langzaam steeds toegankelijker, ook omdat de technologie voortschrijdt", zegt René Kleijn, hoogleraar Industriële Ecologie aan de Universiteit Leiden. "Daardoor wordt het toch mogelijk om grondstoffen te winnen in die barre omstandigheden."
Maar dat wil nog niet zeggen dat het makkelijk of betaalbaar is. Van Geuns volgt de ontwikkelingen op Groenland al vele jaren en ziet dat er nauwelijks mijnbouw van de grond komt. De benodigde investeringen zijn enorm en de opbrengst is allerminst zeker.
Er zijn wel allerlei vergunningen afgegeven om grondstoffen te winnen, maar vaak blijken de commerciële vooruitzichten slecht of zitten zorgen over het milieu in de weg, zoals bij de winning van zeldzame aardmetalen in een gebied waar ook veel uranium in de grond zit. Daar haalde de Groenlandse politiek een streep door.
De Europese Unie sloot in 2023 een strategische overeenkomst met Groenland om de winning van kritieke mineralen te ontwikkelen. Maar het valt nog te bezien of dat tot concrete projecten leidt, zegt Van Geuns. "Het zijn uiteindelijk bedrijven die het moeten doen. Mijnbouwbedrijven staan niet in de rij, net als oliebedrijven niet in de rij staan om de zware olie te gaan winnen in Venezuela."
Het bedrijf Critical Metals is een van de bedrijven die wél hopen te slagen op Groenland, met een project dat zich richt op zeldzame aardmetalen. De regering-Trump zou zelfs overwegen om direct in het bedrijf te investeren, meldde persbureau Reuters in oktober. Dat geldt naar verluidt ook voor een ander Amerikaans metalenbedrijf dat in Groenland aan de slag wil.
De VS zou het zien als een manier om minder afhankelijk te worden van China, dat de winning en verwerking van allerlei grondstoffen domineert die nodig zijn voor windmolens, batterijen, elektronica en allerlei andere producten. Toen het land de export van zeldzame aardmetalen afgelopen jaar beperkte, veroorzaakte dat een wereldwijde schokgolf.
"Daarom zie je de EU, de NAVO, het Amerikaanse ministerie van Defensie en meneer Trump allemaal achter dit materiaal aan zitten", zei directeur Tony Sage van Critical Metals tegen de BBC.
Toch kun je niet zeggen dat Groenland onmisbaar is als we onafhankelijk willen worden van China, zegt Kleijn. In andere landen valt ook nog genoeg te winnen, vaak onder makkelijkere omstandigheden. "Uiteindelijk is het gewoon een economisch argument."
Hoe dan ook zou eventuele grondstoffenwinning op Groenland een kwestie van de lange adem zijn. Een nieuwe mijn draait vermoedelijk pas over tien of vijftien jaar. "Dan heb je alleen het ruwe materiaal en moet je het nog zien te vervoeren en verwerken", zegt Van Geuns.
Naast waardevolle grondstoffen bevat Groenland overigens ook een waarschuwing. Als de mens ervoor zorgt dat de klimaatverandering doorzet, kan het smelten van het Groenlandse ijs uiteindelijk voor 7 meter zeespiegelstijging zorgen.
Source: Nu.nl algemeen