Nexperia-saga Werd de Chinese topman Wing terecht aan de kant geschoven? Woensdag besluit de Ondernemingskamer of het onderzoek naar wanbeleid bij chipmaker Nexperia doorgaat. Vijf prangende vragen over de Nexperia-saga.
Het hoofdkantoor van chipmaker Nexperia in Nijmegen.
Niemand leek in de gaten te hebben hoe afhankelijk de wereld is van decennia-oude chiptechnologie, totdat begin oktober een intern conflict bij de Nijmeegse chipmaker Nexperia ontplofte. Dat leidde tot een diplomatieke crisis in de relatie tussen Nederland en China en een acuut chiptekort in de autoindustrie. Donald Trump en Xi Jinping moesten er persoonlijk aan te pas komen om de levering enigszins vlot te trekken. Toch kampen autofabrikanten zoals Honda nog altijd met chiptekorten.
Nexperia raakte verscheurd: twee kampen, het Chinese moederbedrijf Wingtech en de Nederlandse dochter Nexperia, die er niet voor terugschrikken om elkaars vuile was buiten te hangen. Op woensdag buigt de Ondernemingskamer in Amsterdam zich voor het eerst publiekelijk over de Nexperia-zaak. Omdat de belangstelling groot zal zijn, is de zaak online live te volgen.
Vier maanden geleden ontnam de Nederlandse rechter topman Zhang Xuezheng (bijnaam ‘Wing’) de macht over zijn eigen bedrijf, nadat medebestuurders hem beschuldigden van wanbeleid. Deze drie mannen stonden zelf op het punt om de wacht te worden aangezegd. Nexperia, dat een hoofdkantoor in Nederland heeft, was een dag eerder ‘bevroren’ door een noodwet van minister Karremans van Economische Zaken (VVD).
De spoedmaatregel van de Ondernemingskamer bleek nog veel ingrijpender. Zonder dat er een zitting aan te pas kwam, werd de Chinese topman Wing op 1 oktober op non-actief gesteld en verloor hij de controle over zijn aandelen. Deze voorlopige ‘voorziening’ bleef overeind in een latere besloten zitting, medio oktober. Woensdag gaat het om de vraag of deze tijdelijke maatregelen gehandhaafd blijven en of er daadwerkelijk een onderzoek komt van de Ondernemingskamer – een zogeheten enquête.
Nexperia maakt grote hoeveelheden simpele chips, schakelaars die je in alle soorten elektronica terug kan vinden – vooral in auto’s. De productie vindt plaats in Europa, het verpakken van de chips gebeurt in Azië, met name in het Chinese Dongguan. Sinds 2019 is Nexperia eigendom van het Chinese Wingtech, een bedrijf van Wing.
Nexperia raakte daardoor verzeild in de geopolitieke strijd tussen de VS en China. Moederbedrijf Wingtech kreeg eind 2024 Amerikaanse exportrestricties opgelegd en een jaar later trof Nexperia hetzelfde lot. Daardoor zag Wing zich genoodzaakt oplossingen te vinden voor de exportrestricties die hij verwachtte. Hij bereidde een ingrijpende reorganisatie voor en liet onderzoeken of Nexperia’s chipfabrieken in Europa verkocht konden worden.
Wing was getergd door de argwaan bij westerse politici voor zijn Chinese achtergrond. Hij verloor ook het vertrouwen in zijn eigen Europese leiding en wilde dubbele managementlagen verwijderen. Wingtech bestond immers alleen nog maar uit Nexperia, nadat Wing negen andere ondernemingen moest afstoten als gevolg van exportbeperkingen.
Wingtech voorzag een terugval in omzet – westerse klanten konden afhaken als Nexperia onder Amerikaanse restricties zou vallen. Wing wijzigde de bankvolmachten van de Nexperia-top en bood drie Europese bestuursleden een ontslagregeling aan. De topman was hun kritische vragen beu, deze bestuursleden konden volgens hem niet mee in het tempo en de efficiencyslag die hij voor ogen had. Deze drie personen stapten daarna naar de Ondernemingskamer.
Een van de beschuldigingen betreft een deal tussen Nexperia en een andere onderneming van Wing, chipfabriek WingSkySemi (WSS) in Shanghai. Dat bedrijf maakt geen onderdeel uit van de Wingtech-groep. WSS was opgericht om Nexperia in China van chips te voorzien maar maakt nog geen winst – daarom was van belang dat WSS niet failliet zou gaan.
Intern klonk echter kritiek dat een bestelling van 200 miljoen dollar aan chips eigenlijk 120 miljoen te hoog was. Volgens Wingtech was dat geen weggegooid geld: er zouden in de toekomst toch veel meer chips nodig zijn in China. De grenzen tussen Nexperia en zijn chipfabriek waren lastig te trekken omdat Wingtech ook Nexperia-chips onder eigen merk uitbracht. Voor Wing gebeurde alles volgens afspraak, toch vatte minister Karremans het in een Kamerbrief samen als de „oneigenlijke verplaatsing van geld, technologie en kennis naar een entiteit buiten de Nexperia-groep”.
Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft zich als belanghebbende gemeld in de zaak van de Ondernemingskamer. Nexperia was, met medeweten van Wing, al anderhalf jaar bezig om op advies van EZ een nieuwe bestuursstructuur op te tuigen. Een Nederlandse Raad van Commissarissen (RvC) moest garanderen dat de chipproductie en kennis in Europa zouden blijven, een gedeelde beursnotering aan de AEX zou Wingtechs grip verkleinen. In ruil daarvoor kon Nexperia rekenen op steun van EZ in gesprekken met westerse klanten en overheden.
Wing accepteerde wel een RvC, maar wilde deze niet optuigen met vetorechten. Wingtech vindt niet dat er sprake was van daadwerkelijke afspraken, bovendien zouden de Nederlandse onderhandelaars te makkelijk aan de eisen van de overheid tegemoet willen komen.
De Amerikaanse exportrestricties voor Nexperia, die eind september vorig jaar actief werden, zetten de relatie met EZ onder druk. Het dreigende vertrek van de bestuursleden was voor Karremans aanleiding om een noodwet uit de kast te trekken. Ook schrok EZ van de mogelijke verkoop van Nexperia’s chipfabrieken in Hamburg en Manchester. Dit werd in Den Haag gezien als een noodsprong van Wing. Maar volgens Wingtech was het bedrijf deze strategische optie slechts aan het onderzoeken. Wing heeft Nexperia ook niet beroofd, stelt Wingtech: eind september stond er nog 400 miljoen euro op de rekening van het bedrijf.
De Amerikaanse exportrestricties voor Nexperia zijn voorlopig van tafel, na gesprekken tussen Trump en Xi. Maar dat verandert niets aan de situatie: Nexperia blijft in tweeën gesplitst: Nexperia BV en een Chinese divisie. Beide partijen beschuldigen elkaar van illegale praktijken en wanbeleid. De kans dat deze vertrouwensbreuk hersteld wordt, lijkt miniem.
De Nexperia-saga leidde tot grote ontzetting in China, maar ook bij klanten zit de schrik erin nadat China de uitvoer van Nexperia-chips uit Dongguan afkneep. Nexperia’s omzet daalde scherp, en daarmee ook de waarde van de onderneming. Wingtech wil dat EZ opdraait voor deze miljardenschade en vindt dat EZ onder één hoedje speelde met de Europese Nexperia-bestuurders.
De Ondernemingskamer nam in oktober een snelle beslissing op basis van beperkte informatie. Wingtech stelt dat het onvoldoende tijd kreeg voor het verweer, maar deze keer kan de verdediging meer context geven. Gezien de chaotische situatie ligt het voor de hand dat het onderzoek van de Ondernemingskamer doorgaat en de maatregelen gehandhaafd blijven. De daadwerkelijke uitspraak kan nog enkele weken op zich laten wachten.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC