Neurodivergentie De eerste autistische Barbie draagt een hoofdtelefoon en heeft flexibele polsen en ellebogen. Een Amerikaanse belangengroep voor mensen met autisme werkte mee aan de pop en is enthousiast, maar kritiek klinkt er ook.
De eerste Barbie met autisme draagt een loszittende jurk.
Het valt bijna niet op, maar ze maakt nét geen oogcontact. De „eerste autistische Barbie” draagt over haar losse haren een hoofdtelefoon „met ruisonderdrukking”. Dat is „niet alleen als een leuk accessoire, maar ook als een middel om te ontspannen als ze gevoelig is voor prikkels”, staat in de omschrijving. In haar ene hand heeft ze een werkende fidget spinner – een ronddraaiend speeltje -, in de andere een tablet die helpt met „alternatieve communicatie: een tool die haar helpt zich uit te drukken op andere manieren dan met praten”.
„We hebben altijd geweten dat een pop kan helpen de wereld te veranderen”, staat op de website van Mattel, het bedrijf achter Barbie. Al jaren doet het Amerikaanse bedrijf zijn stinkende best het imago van de Barbie met het onrealistische schoonheidsideaal – blond, dun, grote blauwe ogen – achter zich te laten. Het gaat nu juist om „de kracht van representatie”, stelt de poppenfabrikant op de website, waar een aparte pagina te vinden is die Mattels ‘diversiteitsevolutie’ moet bewijzen. Ook met deze pop wil Mattel „stigmatisering in de samenleving tegengaan”.
Die evolutie begint, aldus het bedrijf zelf, in 1968 met „een van de eerste zwarte poppen”. Deze pop draagt dan nog niet de naam Barbie, maar wordt Christie genoemd. Pas in 1980 worden de eerste zwarte en Latijns-Amerikaanse Barbies – onder die naam – gelanceerd. Er volgen Barbies die meisjes moeten laten zien dat ze „alles kunnen worden” – ook een piloot, een paleontoloog, een president of een astronaut. In 2015 worden er Barbiepoppen gepresenteerd met „drie nieuwe nieuwe lichaamstypes: curvy, tall en petite”. Twee jaar later krijgt ook Ken wat andere uiterlijke kenmerken, zoals een man bun, cornrows of sproeten.
Pas in 2019 komen er Barbies met een fysieke handicap op de markt – in de lijn ‘Fashionistas’. Een Barbie in een rolstoel, met een beenprothese, een zichtstok en het syndroom van down. Krap een halfjaar geleden werd er een Barbie met diabetes gelanceerd. Naast een „mooie, stijlvolle polka dot top en bijpassende rok” draagt ze een insulinepomp en een continu glucosemeter op haar arm, onder medisch tape in de vorm van een hart: in „Barbieroze, natuurlijk!” Een fysieke beperking weerhoudt een echte Barbie er niet van stijlvol te zijn.
De Barbie met autisme is de eerste neurodivergente pop. Voor de ontwikkeling heeft Mattel samengewerkt met de Amerikaanse belangengroep Autistic Self Advocacy Network (ASAN). Slim, want hoe maak je autisme zichtbaar? Haar haren draagt ze los omdat „autisme invloed kan hebben op fijnmotorische vaardigheden”, zoals je haar vastmaken met een elastiekje. Haar ellebogen en polsen zijn extra flexibel gemaakt zodat de pop „stimulerende bewegingen” kan maken. Haar jurk heeft „een relaxte, comfortabele pasvorm”, want knellende, schurende kleding op de huid kan door mensen op het autistische spectrum als extra vervelend worden ervaren.
Het meedenkende ASAN heeft in een statement laten weten blij te zijn dat autistische mensen zich nu vertegenwoordigd zien in een Barbie. Het Britse National Autistic Society (NAS) heeft zich kritischer uitgelaten. Autisme is een spectrum, stellen zij, en kunnen daarom „erg van elkaar verschillen”. Dat er verschillen zijn, is logisch. Volgens de World Health Organization (WHO) bevindt meer dan een op de honderd kinderen zich op het autistische spectrum.
Het is positief dat getracht wordt met deze Barbie „meer kennis en begrip” voor autisme te realiseren, zegt Tijs Hardenbol van de Nederlandse Vereniging voor Autisme. „Als het voor herkenning zorgt, is dat geweldig.” Hij is positief over de Barbie, maar ziet net als NAS ook een keerzijde. „Het spectrum is zo breed, daarin zijn keuzes gemaakt. Dat kan ook stereotyperend werken.”
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC