Blackout Om aanhoudende protesten de kop in te drukken, heeft het Iraanse regime het internet en telefoonverkeer stilgelegd. Toch komt er nog steeds informatie over demonstraties en repressie het land uit.
De binnenplaats van het Forensisch Diagnostisch en Laboratorium in Kahrizak, waar tientallen lichamen in lijkzakken liggen uitgestald voor familieleden. Still van een video van social media, verschenen op 10 januari 2026 en geverifieerd door NRC op 11 januari 2026.
Negentig miljoen Iraniërs zijn vrijwel volledig afgesloten van de buitenwereld. Voor de vijfde dag op rij blokkeerde het Iraanse regime maandag het internet en de telefoonverbindingen in het land. De berichten en beelden die wél doorsijpelen laten zien dat de grootschalige protesten die twee weken geleden begonnen in Iran nog altijd doorgaan.
Ook zijn er steeds meer beelden van Iraanse ordetroepen die geweld gebruiken tegen demonstranten. Dit weekend waren er op sociale media video’s te zien van tientallen lijkzakken buiten een medisch mortuarium in Kahrizak, een voorstad van Teheran. Eromheen staan grote groepen mensen; veel van hen huilen, anderen ritsen de zakken open, waarschijnlijk op zoek naar hun geliefden.
Schattingen over het aantal doden lopen uiteen. Zondag meldde de in de Verenigde Staten gevestigde ngo HRANA dat het dodental de vijfhonderd was gepasseerd. Maar juist door de internetblokkade is het onmogelijk een goed beeld te krijgen van de situatie in het land.
Het Iraanse volk toegang tot het internet ontzeggen is een beproefd recept van het regime in tijden van protesten of onrust. Zo werd het internet vorig jaar juni tijdens de Twaalfdaagse oorlog met Israël afgesloten, net als tijdens de ‘Vrouw, Leven, Vrijheid’-protesten na de dood van Mahsa Amini in 2022.
Toch is de huidige blokkade in zijn omvang uitzonderlijk, zegt Amir Rashidi, een Iraanse expert in digitale rechten en veiligheid van Miaan Group, een in de VS gevestigde mensenrechtenorganisatie. „Zelfs de vaste telefoonlijnen zijn afgesloten. Als je geluk hebt, kan je in de ochtend een paar belletjes doen. Maar na vijf uur ’s middags is niets meer mogelijk, juist omdat mensen ’s avonds de straat op gaan om te demonstreren.”
„Na de protesten van 2009 realiseerde het Iraanse regime zich hoe krachtig het internet kan zijn”, zegt Rashidi. Het besloot maatregelen te nemen. „Dat deed het door een landelijk internet te creëren, een soort gigantisch intranet.” Zo konden de autoriteiten de toegang tot het wereldwijde web afsluiten, maar was het voor het bedrijfsleven en overheid mogelijk te blijven communiceren via het landelijk netwerk.
Ditmaal heeft de overheid ook dit lokale netwerk afgesloten, iets wat volgens Rashidi slechts één keer eerder gebeurde, tijdens de protesten van ‘Bloedige November’ in 2019. Volgens hem onderstreept dat dat de Iraanse machthebbers de huidige protesten zien als een existentiële dreiging.
De Amerikaanse president Donald Trump kondigde zondag aan dat hij met techmiljardair Elon Musk wil praten over het herstellen van het internet in Iran. Op dit moment is Starlink, het satellietnetwerk van Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX, al actief in Iran.
Veel van de beelden uit Iran die ondanks de internetblokkade verschijnen, komen dan ook via Starlink. Rashidi en andere experts schatten dat er enkele tienduizenden schotelantennes in Iran aanwezig zijn, waarmee met de satellieten van Starlink kan worden gecommuniceerd.
Hoewel het Iraanse regime met militaire zenders de verbinding tussen de satellieten en ontvangers probeert te storen (jamming), lukt dit maar gedeeltelijk. Op dit moment gaat volgens Rashidi slechts 10 tot 20 procent van de datapakketjes tussen satelliet en ontvanger verloren door de stoorzenders van het regime.
Hoe moeilijk het is om Starlink te ontregelen, ontdekten de Russen al in Oekraïne, waar de Oekraïense strijdkrachten het systeem ook gebruiken. Starlink maakt gebruik van zwermen zogeheten LEO’s (satellieten in een lage baan om de aarde). Dit geeft het systeem een mate van overcapaciteit, waardoor het veel minder kwetsbaar is dan verbindingen die van één satelliet afhankelijk zijn.
Waarom komt er via Starlink dan niet meer informatie uit Iran? Ten eerste omdat het gewone internet in Iran nog steeds plat ligt, dus is het voor anderen moeilijk om foto’s en filmpjes van de protesten door te sturen naar mensen met een Starlink-schotel. Ten tweede is veiligheid een reden. „De autoriteiten zijn op zoek naar mensen die Starlink gebruiken, om die reden zullen gebruikers hun Starlink-terminals vaak uitzetten of hem op telkens een andere plek gebruiken.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC